تابىلدى اعا 1958 جىلى الماتى مەديتسينا ينستيتۋتىن ءبىتىردى. زايىبى جاڭىل زۇلجانقىزىمەن شاڭىراق كوتەرىپ, ەكەۋى بىرگە جولدامامەن ماي اۋدانىنا كەلەدى. جاڭىل اپامىز – اكۋشەر-گينەكولوگ.
– وتكەنگە ۇڭىلسەڭ, قازىر كوكەيدە ءبارى سايراپ تۇرعانداي-اۋ. وسى اۋداندا 11 جىل قىزمەت جاسادىق. بۇل – سەمەي پوليگونى زاردابىن تارتقان اۋدان. جارىلىستان كوز اشپاعان وڭىرگە كەلۋگە كەيبىر دارىگەرلەر جۇرەكسىندى دە. ساڭىراۋقۇلاق ءتارىزدى كوككە كوتەرىلگەن جارىلىستار جارقىلىن دا كورىپ, باستان وتكەردىك. ول كەزدە ەشتەڭە ايتۋعا بولمايدى. ەڭ قيىنى, اۋىلدار مەن مالشىلار قىستاعى پوليگون اۋماعىندا قالىپ قويعان, ولارعا جەتىپ دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋ دە وتە كۇردەلى ەدى. وسىنداي جاعدايلاردى كوردىك, قالقام. دارىگەرلەر جەتىسپەيتىن, قاراپايىم ءدارى-دارمەك, مەديتسينالىق قۇرال-جابدىق دەگەنىڭىز تاپشى. ناۋقاستانعان تۇرعىنداردان شاقىرۋلار تۇسكەندە اۋىلدارعا تراكتورمەن, اتپەن دە بارعان كەزدەر بولدى. سول كەزدەگى حيرۋرگ دارىگەرلەر بىلەدى, ول ۋاقىتتا وتا جاساۋ وسى كۇنگى وتا جاساۋ ۇردىسىمەن مۇلدە سالىستىرۋعا كەلمەيدى. قازىر مەديتسينا سالاسىنا جاڭا تەحنولوگيالار, ءتۇرلى جاڭاشىلدىقتار كەلدى عوي, وسى مۇمكىندىكتى بىلىكتىلىكپەن يگەرە ءبىلۋ قاجەت. وتادان سوڭ اۋرۋلاردىڭ «حيرۋرگتىڭ قولى جەڭىل ەكەن» دەيتىنى وسى بىلىكتىلىك تالابى. مەديتسينا تاجىريبە ارقىلى وركەندەيدى. 1969 جىلى پاۆلودارعا شاقىرىپ, اليۋميني, تراكتور زاۋىتتارىنىڭ مەديتسينالىق-سانيتارلىق بولىمدەرىنىڭ باس دارىگەرى, 1980 جىلى قالالىق №1 اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى بولىپ تاعايىندالدىم. مەن كەلگەن كەزدە 7 قاباتتى اۋرۋحانانىڭ جاڭا عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياقتالماعان. قۇرىلىستى اياقتاۋ وڭاي بولا قويعان جوق. بۇدان كەيىن دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرەتىن بىرنەشە كافەدرا اشىلدى. مەنىڭ مىندەتىم جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلگەن اۋرۋحانانىڭ بولىمشەلەرىن دارىگەر ماماندارمەن, مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ەدى. ءسويتىپ, 1980 جىلى 24 مامىردا جاڭا اۋرۋحانادا العاشقى وتا دا جاسالدى. اۋرۋحانادا 15 كلينيكالىق, 6 دياگنوستيكالىق, 3 قوسىمشا بولىمشە جۇمىس ىستەدى. وبلىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ باسشىسى توكەن قايىربەكوۆ ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ وتىردى, – دەپ ەسكە الادى مەديتسينا ارداگەرى.
ماي اۋدانىنداعى اۋىلداردا شاعىن اۋرۋحانالار, فەلدشەرلىك پۋنكتتەر اشۋعا باستاما جاسادى. تابىلدى اعا باسقارعان №1 اۋرۋحانانى 80 جىلدارى «قازاق اۋرۋحاناسى» دەپ تە اتايتىن. بۇنىسى «اۋرۋحانادا قىزمەت جاسايتىن دارىگەرلەردىڭ ءبارى قازاقتار» دەگەنى, ءتىپتى باس دارىگەر اسىلحانوۆتىڭ «كادر ماسەلەسىندەگى قاتەلىگى» دەپ وبكومعا ارىز-شاعىمدار ءتۇسىپ جاتتى. كەڭەستىك كەزدە وسىنداي سالقىندىقتى دا باستان وتكەردى.
ماي اۋدانىندا ۇلدارى سەرىك پەن قانات تۋىپ ءوستى. دارىگەرلەر وتباسىندا وسكەن بالالاردىڭ دا دارىگەر بولىپ شىقپاۋى مۇمكىن ەمەستەي. قازىر سەرىك تابىلدى ۇلى اقسۋ قالاسىنداعى تۋبديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى بولسا, قانات تابىلدى ۇلى ءبىر كۇندەرى اكەسى قىزمەت ەتكەن №1 قالالىق اۋرۋحانادا دارىگەر, زايىبى سالتانات №2 ەمحانادا تەراپەۆت, نەمەرەسى نۇرجان قانات ۇلى دا دارىگەر اتانىپ, دارىگەرلەر اۋلەتىنە اينالدى. تابىلدى اعامىزدىڭ دارىگەر بولۋىنا اسىلحان اتامىزدىڭ سىنىقشىلىعى سەبەپ بولسا كەرەك. ۇلى قاناتتىڭ تراۆماتولوگ بولۋى دا سىنىقشى اتالارىنان قالعان قاسيەتتىڭ جۇققانى. ايتپاقشى, اسىلحاننىڭ قىزى شايزانىڭ بالالارى كارىم, قايىر, قاپۋرا عابۋلعازيزوۆتار, بالدىزدارى عايني, قايزادا دا دارىگەرلەر بولىپ شىقتى.
– ارينە, اۋلەت دەگەن وتە جاقسى ۇعىم. عۇمىرلى اۋلەت قىزىعىن كورىپ وتىرمىن. بالالارىممەن ماقتانامىن. ماماندىقتارىنا ادال. مەن سياقتى عۇمىرلارىن مەديتسينا سالاسىنا, حالىقتى ەمدەۋگە ارناعاندارىنا ريزامىن. اكەلى-بالالى بىزدەر ءبىر-ءبىرىمىزدى وتە جاقسى تۇسىنەمىز. قانداي ماسەلە بولماسىن, بارلىعىن ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءۇي ىشىلىك, وتباسىلىق-دارىگەرلىك كونسيليۋم ارقىلى رەتتەپ, اقىلداسىپ وتىرامىز, – دەپ ازىلدەپ قويدى تابىلدى اعامىز.
ءسوز اراسىندا شاكىرتتەرى ساعيت يمانعازينوۆ, رۋنار تولەگەنوۆ, قوبىلاندى وسپانوۆ, ناريمان سادىقوۆ, راشيت دۇيسەنباەۆ, الماس انتيكەەۆ, نۇرلان ارداباەۆتار جايلى ايتىپ ءوتتى. ءتىپتى, ءوزى قىزمەت ەتكەن قالاداعى №1 اۋرۋحاناعا دا ءجيى بارىپ تۇرادى ەكەن, مەديتسيناداعى جاڭاشىلدىقتارمەن تانىسىپ, دارىگەرلەرمەن جۇزدەسىپ قايتادى. ماماندىققا دەگەن ادالدىقپەن, اۋرۋحاناداعى ءاربىر ادام تاعدىرىنا جاۋاپتىلار دارىگەردىڭ ىزگىلىكتى جولى.
فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار