ۇلى ويشىلدىڭ مۇراسىن زەرتتەپ-زەردەلەۋگە سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن كورنەكتى عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ۇلت بويىنداعى مەيىرباندىق, جومارتتىق سياقتى ىزگى قاسيەتتەردى اسپەتتەيتىن حاكىمنىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى وسكەلەڭ ۇرپاقتى تەرىس مىنەز-ق ۇلىقتان ارىلتۋعا سەپ بولماق. ويتكەنى, قازاق حالقىنىڭ وي-ساناسىنىڭ, دۇنيەتانىمىنىڭ شىڭى ابايدىڭ شىعارمالارىندا جاتىر.
– حالقىمىزدا ء«بىر جىلدىعىن ويلاعان بيداي ەگەدى, ون جىلدىعىن ويلاعان تال ەگەدى, مىڭ جىلدىعىن ويلاعان ىزگىلىك ەگەدى» دەگەن عاجاپ ءسوز بار. ءبىر قاراعاندا اڭگىمە اراسىندا ايتىلا سالاتىن كوپ ناقىلدىڭ ءبىرى عانا سياقتى. بىراق زەرتتەپ-زەردەلەسەڭ, ويى تىم تەرەڭدە, ماعىناسى اسا باي ەكەنى اڭعارىلادى. بۇل ۇعىمدى اتا-انا بالاسىنا, ۇلكەن كىشىگە وسيەتتەپ, ۇمىتىلماي كەلە جاتقانىنىڭ ءوزى بابالارىمىزدىڭ ىزگىلىك دەگەننىڭ نە ەكەنىن ءبىلىپ قانا قويماي, ونى ادام مەن قوعام بويىنا ەگۋ, ءسىڭىرۋ قاجەتتىگىن وتە ەرتە تانىپ, سونى جۇزەگە اسىرۋمەن اينالىسقانىن ايعاقتايدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: ء«بىز جاڭعىرۋ جولىندا بابالاردان ميراس بولىپ, قانىمىزعا سىڭگەن, بۇكىل تامىرىمىزدا بۇلكىلدەپ جاتقان ىزگى قاسيەتتەردى قايتا تۇلەتۋىمىز كەرەك» دەپ ايتقانداي, «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ دامۋ تاريحىن, ونىڭ اباي ىرگەتاسىن قالاپ, عىلىمي جۇيەگە تۇسىرگەن نەگىزدەرىن قايتا تۇلەتىپ, مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ ارقىلى ۇلتتىق سانامىزدى جاڭعىرتۋدىڭ تەتىگىنە اينالدىرۋ مىندەتى الدىمىزعا قويىلدى, – دەيدى ابايتانۋشى عالىم.
بۇگىنگى قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى – ادامي قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ. ال, اباي ەڭبەكتەرىندەگى «تولىق ادام» ۇعىمى ادامزاتتى كىسىلىك تۇرعىسىنان جەتىلدىرۋدى كوزدەيتىن ۇلكەن دانالىق ويلارمەن ۇشتاسىپ جاتقان كۇردەلى ماسەلە. اقىننىڭ مۇراتى – ادامدى رۋحاني كەمەلدەندىرۋ ارقىلى قوعامدى جەتىلدىرۋ, ەلدى ىلگەرى دامىعان مادەنيەتتى مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسۋ.
– حالقىنىڭ مىنەز-قۇلقىنىڭ بۇزىلىپ بارا جاتقانىن كورىپ, «تولىق ادام» ءىلىمىن جاساعان ابايدى ءاربىر قازاق ءبىلۋى كەرەك. ابايدى بىلسە, پەندەلىك جولدان قايتادى. قازىر كوپ ادامنىڭ كوكەيىندە تەك قارىن تويدىرۋ, كيىم كيىنۋ. ودان باسقا ماقسات جوق سياقتى. اش قارىن تويىنار, بىراق ونىڭ رۋحاني قازىناسى بولماسا, قۋىس كەۋدە پەندە بولىپ قالادى. ءبىزدىڭ قاۋپىمىز سوندا. جاستارىمىز قۋىس كەۋدە بولىپ قالماۋى قاجەت. دۇنيەنى ءومىر بويى جيناپ, انا دۇنيەگە الىپ كەتكەن كىمدى كوردىڭىزدەر؟! ونىڭ بارلىعى قالادى. سوندىقتان رۋحاني قازىناعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ابايدا 176 ولەڭ, 3 پوەما, 45 قاراسوز بار. ال وقىساڭ تاۋسىلمايدى. حاكىم بۇل شىعارمالارىن اقشا ءۇشىن جازعان جوق, ول ءوز جان-دۇنيەسىن جازدى. ول ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان زاماننىڭ شىندىعىن, زارىن جازدى. ونىڭ ىشكى الەمى قايىرلى. سوندىقتان دا ونىڭ مۇرالارى وتە تەرەڭ, ءماندى. قازاقتار ءۇشىن ودان وتەر دۇنيە جوق, – دەپ اتاپ ءوتتى مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا وقۋ ورنىندا بىرقاتار ءىس-شارالار قولعا الىندى. جاستارعا رۋحاني ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋدى كوزدەيتىن جوبانىڭ ءبىرى – «تولىق ادام» ءىلىمىن وقۋ پروتسەسىنە ەندىرۋ. كۋرستى وقىتۋداعى باستى مىندەت – بولاشاق مامانداردى اباي شىعارمالارىمەن ەتەنە تانىستىرۋ ارقىلى جاستاردىڭ ازاماتتىق پوزيتسياسىن قالىپتاستىرۋ.
– بۇل ءوز كەزەگىندە ستۋدەنتتەردىڭ بويىندا ۇلتتىق سانا-سەزىم مەن ۇلتجاندىلىق قاسيەتتەردى دامىتۋعا, ولاردىڭ تاريحي جانە الەۋمەتتىك جادىسىن شىڭداۋعا, قازاق حالقىنىڭ, تۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ ءتول مادەنيەتى مەن رۋحاني مۇراسىن قۇندىلىق رەتىندە باعالاۋعا جانە باسەكەگە قابىلەتتى زياتكەر تۇلعانى قالىپتاستىرۋعا سەپ بولماق, – دەدى وقۋ ورنىنىڭ اقپاراتتىق-يميدجدىك قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى جاندار اسان.