• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 05 ماۋسىم, 2017

سامۇرىق ءاننىڭ سالتاناتتى سامعاۋى

400 رەت
كورسەتىلدى

كۇن سايىن تاڭ مەزگىلىندە – العاشقى ساباق باس­تالار الدىندا وقۋشىلاردىڭ وڭ قولىن كەۋ­دەسىنە قويىپ وتانى­مىزدىڭ ءان­ۇرا­نىن ورىنداۋ  سالتاناتىن باستان كەشىرۋ باقىتىنا يە بولعانىمزعا دا 10 جىلدان استام ۋاقىت ءوتىپتى. بۇل ءان – ۋاقىتتىڭ سىنىنان وزگەرىسسىز وتكەن, حالىق جۇرەگىنەن ورىن تاپقان ۇلتتىق  ساز – «مەنىڭ قازاقستانىم!» بۇل – ءبىر كەزدە بۇكىل كەڭەس وداعىنداعى دەموكراتيا­لىق قوزعالىستاردىڭ كوش­باس­شىسى بولعان الماتى­دا­عى جەلتوقسان كوتەرىلىسى­نە قاتىسۋشىلار قۇلشى­نا شىرقاعان, ۇران رەتىن­دە ايتقان ءان. ءبارى دە ەسىمىزدە! تاريح پاراقشالارىن ارىدەن اقتارىپ كورەيىك...

ءانۇران – مەملەكەتتىڭ باس­تى رامىزدەرىنىڭ ءبىرى. گرەكتىڭ «gimneo» سوزىنەن شىققان «گيمن» تەرمينى «سالتاناتتى ءان» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىنى دە بۇگىندە بارشاعا ءمالىم جايت. ءانۇران ەل ازاماتتارىن ءتيىمدى الەۋمەتتىك-ساياسي تۇرعىدان توپتاستىرىپ, ەتنومادەني تۇرعىدان تەڭدەستىرۋ ءۇشىن نەگىزگى مانگە يە, ماڭىزدى دىبىستىق ءرامىز سانالادى. قازاقستان رەسەي يمپە­رياسىنىڭ قۇرامىندا بول­عان كەزدە قازاقتاردىڭ بىر­ىڭ­عاي ءانۇرانى بولمادى. قازاقتاردى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستەرگە قارسى قايسار ەرلىككە رۋحتاندىراتىن اقىندار مەن جىراۋلاردىڭ جەكە اندەرى عانا بار ەدى.  تاۋە­ل­سىزدىك العاننان كەيىن قاي­سار حالقىمىزدىڭ بىر­نەشە ۇرپاقتارىنىڭ كوپ عاسى­رلىق ارمانى – ازات­تىق پەن زايىرلىلىقتى بەي­نە­لەيتىن جاڭا ءانۇرانىن ازىر­لەۋ قاجەتتىگى تۋىندادى. ءان­ۇراننىڭ ءسوزى دە مۋزىكاسى دا رۋحتى كوتەرەتىن سالتاناتتى, ۇلكەن مۇراتتارعا باستاۋ ءتيىس-ءتىن. ول – ادامعا قۋات بەرىپ, مەرەيىن اسىرىپ, ەرەكشە پاتريوتتىق سەزىمگە بولەيتىن مۋزىكالىق شىعارما. قازىرگى ءانۇران «قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى» اتانعان سازگەر ءشامشى قالداياقوۆتىڭ ەلگە بۇرىن­نان تانىس «مەنىڭ قازاق­ستانىم» ءانىنىڭ نەگىزىندە جانە اقىن جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ شىعارماسىنىڭ ماتىنىنە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەنگىزگەن وزگەرىستەر بويىنشا مەملەكەتىمىزدىڭ رەسمي ءانۇرانى بولىپ ءبىرجولاتا بەكىتىلدى. العاش رەت «مەنىڭ قازاق­­­ستانىم» ءانىن مەملە­كەتتىك گيمن ەتۋ تۋرالى ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆ پارلامەنت­كە جولداعان حاتىندا: «ەلىمىز­دىڭ قاي تۇكپىرىنە بارسام دا كارى دە, جاس تا انۇران­­دىق مارتەبەسى بولماسا دا, اسا كورنەكتى كومپازيتورىمىز ءشامشى قالداياقوۆتىڭ اقىن جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆتىڭ سوزىنە جازىلعان «مەنىڭ قازاقستانىمدى» ءانۇران ەسەبىندە شىرقاعان­دارى­نىڭ تالاي كۋاسى بول­دىم. بىرىنشىدەن, ءانۇراندا عاسىرلار بويى تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەسكەن بابالار ەرلىگى كورسەتىلۋى ءتيىس. ءانۇراننىڭ اۋەنىنەن وتان­عا دەگەن سۇيىسپەن­شىلىك, تۋعان جەرگە دەگەن شەكسىز ماحاببات اڭعارىلسا, سوزىنەن جان دۇنيەمىزدى تانىتار ۇلتتىق قا­سيەتىمىز بەن بەيبىت پەيى­لىمىز, دوسقا اشىق قۇشا­عىمىز, ەركىندىككە قۇشتار كەڭ كوڭىلىمىز جاقسى كورىنىس تاپقان. ەكىنشىدەن, ماتىندە اتا-بابالاردان قالعان اسىل مۇرامىز – جەرىمىزدىڭ كەڭ بايتاقتىعى ورىن الۋى كەرەك. ۇشىنشىدەن, ەلىمىز بەن جەرىمىزدىڭ بايلىعى ءبىزدىڭ ۇرپاقتارىمىزدىڭ بولاشاعىنا جارقىن جول اشاتىنى دا ايقىن كورىنىس تاپقانى ءجون. ەڭ باستىسى, ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ التىن دىڭگەگى – ەل بىرلىگى باسا كورسەتىلۋى كەرەك. وسى ۋاقىتقا دەيىن بەيرەسمي ءانۇران قىزمەتىن اتقارىپ كەلگەن بۇل انگە رەسمي مارتەبە بەرەتىن كۇن جەتتى دەپ ەسەپتەيمىن», – دەپ جازعان ەدى. ءسويتىپ, «مەنىڭ قازاق­ستانىم» ءانى 2006 جىلى 6 قاڭ­تاردا رەسمي تۇردە پار­لامەنتتە تالقىلانىپ, «مەم­لەكەتتىك رامىزدەر» تۋرا­لى جارلىققا ءتيىستى تۇزە­تۋ ەنگىزىپ, مەملەكەت گيمنى بولىپ بەكىتىلدى. جاڭا ءان­ۇران باسپاسوزدە جاريا­لان­ع­ان كۇننەن, ياعني, 10 قاڭ­تاردان باستاپ كۇشى­نە ەندى. ن.ءا. نازارباەۆ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنە كىرىسۋ قۇرمەتىنە ارنالعان سالتاناتتى ءراسىمى كەزىندە 11 قاڭتاردا, استانا­داعى اقوردادا العاش رەت ورىن­دالدى. تاۋەل­سىز قازاق­ستان­نىڭ جاڭا ءانۇرانى­نىڭ تۇساۋكەسەرىنە الەمنىڭ 70 ەلىنەن كەلگەن مارتەبەلى قوناق­تار كۋا بولعان. ءان جە­ڭىل ورىندالادى. ءسوزى جات­تاۋ­عا, ەستە ساقتاۋعا ىڭعاي­­لى, ەكپىندى, جىگەرلى, سون­داي-اق, تىلگە جەڭىل, جۇرەك­كە جىلى. بۇقارالىق سيپات الۋىنىڭ سىرى دا وسى قاسيە­تىندە. بۇگىندە ءان ءوزىنىڭ ومىر­شەڭدىگىن تانىتتى. الماتىداعى ى.التىن­سارين اتىنداعى الماتى قالا­لىق №159 گيمنازيا ۇجى­مى وسىناۋ وتكەن جىلدار ىشىندە مارتەبەلى ۇلتتىق سازدىڭ رۋ­حىن جاسوسپىرىمدەر الدىندا اسپانداتۋ ءۇشىن  تالاي-تالاي مازمۇندى شارالار وتكىزدى. اقىن جۇمەكەن ناجى­مەدەنوۆتىڭ  جان جارى ءناسىپ اپامەن وقۋشىلار قاۋى­شىپ, ەستەلىكتەر تىڭ­دادى. مۇن­­داي ۇيلەسىمدى جۇز­­دەسۋ­لەر­دىڭ جاس ۇرپاق تاربيە­سىنە تيگىزەر پايداسى ۇشان-تە­ڭىز. ءاننىڭ ماتىنىنە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسوزى­نىڭ  جازىلۋىنىڭ دا ءمانى زور, الەۋە­تى اسقاق. ءبىر سوزبەن اي­ت­قان­­دا,  سامۇرىق ءاننىڭ ۇلى دا­لا­­دا سالتانات قۇرۋى – قازاق رۋ­حى­­­نىڭ اسپانداۋى دەپ بىلەمىن.

اياگۇل ميرازوۆا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى

الماتى  

سوڭعى جاڭالىقتار