باياعىدا-ا... بالا كۇنىندە قاراتاۋ ەتەگىندە ەكەۋى بىرگە قوي باعىپتى. – بىزگە جيەن, ۇلكەن اپايىمىز ۇربيبىدەن تۋعان بالا عوي, سوسىن دا جاز بويى اۋىلعا كەلىپ, ەكەۋمىز تاۋ بوكتەرىندەگى بۇلاق باسىندا ۋاقىت وتكىزەتىنبىز, – دەيتىن اكەم ءالماش جۇمات ۇلى. – بىزگە تاپسىرىلعانى – قورالى قويعا قاراۋ, باس-كوز بولۋ! كەزەكپەن بارىپ, ءيىرىپ اكەلىپ, بۇلاق باسىنا جۋساتامىز. ەڭبەككە بالا كەزىمىزدەن جاقىن بولدىق. وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىنىڭ ورتا تۇسىندا مەكتەپتى ويداعىداي اياقتاپ, الماتىداعى اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسپەك بولىپ تالاپتاندىم. مەن ەڭ ۇلكەن ۇلى بولعان سوڭ با, اكەي ۇلكەن قالاعا جالعىز جىبەرگىسى كەلمەگەن. سونىڭ سىلتاۋىمەن اكەي الماتىعا ساپارعا شىعىپ, سول ۋاقىتتا وسى ينستيتۋتتىڭ ءبىر فاكۋلتەتىندە دەكان بولىپ قىزمەت اتقاراتىن ايدارحان ەرجانوۆقا كىرمەي مە! ايدارحاننىڭ كابينەتىندە تاعى ءبىر ۇلتى ورىس عالىم وتىرادى, ەكەۋى اڭگىمەلەسۋ ۇستىندە ەكەن. ايدەكەڭ اكەمدى كورە سالا ورنىنان ۇشىپ تۇرىپ, قۋانا ادىمدايدى. كەلە سالا قۇشاقتاي العان. ساعىنىشتى كوڭىلى سوزىنەن دە, وزىنەن دە بايقالىپ تۇرعان. – مەنىڭ بالا كەزگى دوسىم, – دەپ ايدارحان ءبىزدىڭ اكەيدى قۇشاقتاپ تۇرىپ, الگى ورىس ۇلتىنىڭ ازاماتىنا اسىعىس تانىستىرادى. – ەكەۋمىز جاستاۋ كۇنىمىزدە بىرگە قوي باققانبىز. * * * اشىعىن ايتقاندا, ءبىز سەكىلدى اۋىلدا وسكەن قارادومالاق بالالارعا ايدەكەڭنىڭ ولشەۋسىز كوپ كومەگى تيگەنى ايداي اقيقات. جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەن سوڭ دا ول كىسىنىڭ اقىل-كەڭەسىن تىڭداپ ەرجەتتىك. كەيىننەن ەسىمدەرى بۇكىل قازاق جۇرتىنا تانىمال بولعان, عىلىم سالاسىندا ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ, ءارتۇرلى جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان وقىمىستى عالىمدار قالىبەك قونىسباي, ارحيمەد جانعازيەۆ, ابدىكامال وماروۆتارمەن بىرگە قويان-قولتىق ەڭبەك ەتتى. ال شاكىرتتەرى اراسىندا اعايىندى پروفەسسورلار بىرلەس پەن ەسەنجول الياروۆتار, بەلگىلى عالىمدار تىلەكتەس ەسپولوۆ, پولاتبەك جۇنىسبەكوۆ, شانشار نۇرتاەۆ, قوعام قايراتكەرلەرى قانجاربەك اجىبەكوۆ, الماس نالىباەۆ, ت.ب. سەكىلدى ايتۋلى ازاماتتار ا.ەرجانوۆتان ۇلگى العان ءىزباسار ىنىلەرى بولدى, بولىپ قالا بەرمەكشى. ءوزىم وقۋ بىتىرگەن سوڭ الماتى قالاسىندا قالىپ, عىلىمعا قۇلاش ۇرسام, ول دا ايدارحان اعانىڭ اقىلى ەدى, جول سىلتەۋى ەدى. – سەنىڭ عىلىمعا بەيىمىڭ بار ەكەن, وسى سالانى اينالدىر, – دەپ ارقامنان قاققانىن ۇمىتارمىن با. ۇلكەن جۇرەكتى اعانىڭ اق تىلەۋىمەن عىلىمعا دا ارالاستىق, ازدى-كوپتى جەتىستىكتەرگە دە قول جەتكىزدىك. عىلىمي اتاق تا الدىق. قاي كەزدە دە ۇيىنە شاقىرىپ, داستارقان باسىندا اقىل-كەڭەسىن ايتىپ وتىراتىن. جەڭگەمىز زىليحا تولەگەنقىزى ەكەۋى وتە جاراستى وتباسى بولدى. ۇلگى الۋعا تۇرارلىق, اسا مادەنيەتتى جاندار بولاتىن-دى. ول كىسىنىڭ تۋعان جەرى قىزىلوردا وبلىسىنداعى جاڭاقورعان توپىراعى. 1921 جىلى دۇنيە ەسىگىن اشقان زەرەك بالا 1941 جىلى ۇلى وتان سوعىسى باستالعاندا ءوز ەركىمەن مايدانعا سۇرانىپتى. ءسويتىپ, 1942 جىلى جارالانىپ, سودان سوڭ پولشادا پارتيزان وتريادىندا بولادى. ول – ءوز الدىنا ءبىر تاريح. ءوزى سوعىستان سوڭ الماتىعا كەلىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇسىپ, ونى 50-جىلدارى اياقتاعان. ايدارحان اعا قالعان عۇمىرىن وسى وقۋ ورنىمەن بايلانىستىرعان. ءسويتىپ, عىلىم كانديداتى, دوتسەنت اتاعىن الىپ, ءوز ورتاسىندا زور ابىرويعا بولەندى. ال 1964-1974 جىلدار ارالىعىندا اتالمىش ينستيتۋتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيكالاندىرۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى بولدى, كوپتەگەن ءبىلىم قۋعان جاستارعا اكەسىندەي قامقورلىق تانىتىپ, قولۇشىن بەردى. ونى تۋعان توپىراعى كوزى تىرىسىندە اسا قاتتى قادىرلەدى. قاشان كەلسە دە توبەگە كوتەرىپ, توردەن ورىن بەرەتىن. ەلدەن شىققان تالابى زور ۇل-قىزداردى ىلعي دا قولداپ, شاماسى جەتكەنشە قولعابىس تيگىزگەنىن كوزىمىز كوردى. جەڭگەمىز زىليحا تولەگەنقىزى ەكەۋى ۇل-قىز ءوسىرىپ, نەمەرەلەر ءسۇيدى. ايتپاقشى, زىليحا اپاي دا ۇلاعاتتى ۇستاز. اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت. ول كىسى دە وسى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىندا ۇزاق جىل ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكە شىقتى. وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى, اعايىننىڭ اۋىزبىرشىلىگىن ويلاعان ابزال انا ەدى. قازىر ول كىسى دە ومىردە جوق, بىراق ونەگەلى ءىسى قالدى ارتىندا. * * * مىنە, ومىردەن وزعانىنا وتىز جىلدان استام ۋاقىت وتسە دە ابزال اعا, ۇلگىلى ۇستاز, بىلىكتى عالىم ايدارحان ەرجانوۆ ەسىمى ەل ەسىنەن ءبىر ءسات تە شىعار ەمەس. تاياۋدا ءوزى تۋىپ-وسكەن سىر ەلىندەگى جاڭاقورعان كەنتىندە ونىڭ اتىنا كوشە بەرىلىپ جاتقانىن ەستىدىك. بۇل – اسىل ازاماتقا جاسالعان لايىقتى قۇرمەت.
داۋتبەك جۇماتوۆ, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت الماتى