كەشە پارلامەنت سەناتىندا سپيكەر قايرات ءماميدىڭ توراعالىق ەتۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى دەكلاراتسياسىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋ بويىنشا كەڭەس بولدى.
كەڭەسكە مەملەكەتتىك حاتشى ق.ساۋداباەۆ, سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ا.سۋدين, ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ج.كارىبجانوۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ت.دوناقوۆ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ب.جۇماعۇلوۆ, بايلانىس جانە اقپارات ءمينيسترى ا.جۇماعاليەۆ, مادەنيەت ءمينيسترى م.قۇل-مۇحاممەد, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ع.ءابدىراحىموۆ, سونداي-اق جۇمىس توبىنىڭ ءمۇشەلەرى – پارلامەنت دەپۋتاتتارى قاتىستى.
كەڭەسكە قاتىسۋشىلار الدىنداعى سوزىندە ق.ءمامي قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى دەكلاراتسياسىن قابىلداۋعا ازىرلىك اياسىنداعى بۇل كەزدەسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتە كەلىپ, وسى باستاما «پارلامەنت جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ ءمارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 13-بابىنا ساي ەكەنىنە توقتالدى. پارلامەنتتىڭ بەسىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ دەكلاراتسيا قابىلداۋ تۋرالى ءبىزدىڭ باستامامىزعا قولداۋ ءبىلدىردى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, ول ءبىزدىڭ قوعامىمىزدى توپتاستىرۋداعى جاڭا ماڭىزدى قۇجات بولادى, دەدى ق.ءمامي.
سەنات توراعاسى قۇجات بويىنشا پىكىر الماسۋ ونىڭ مازمۇنىن جاقسارتا تۇسۋگە قىزمەت ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. ق.ءماميدىڭ حابارلاۋىنشا, قۇجات جوباسىندا قازىرگى زامانعى تابىستى مەملەكەت قۇرىلىسىنداعى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورنەكتى ءرولى اتالىپ وتىلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن ەكونوميكالىق جانە تۇبەگەيلى ساياسي وزگەرىستەر جۇزەگە استى. دەكلاراتسيا جوباسىندا ءتاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلباسى بەلگىلەگەن باعىتتىڭ ءوزىن-ءوزى اقتاعانى جانە «قازاقستاننىڭ دامۋ جولى» رەتىندە دۇنيە جۇزىندە مويىندالعانى ايتىلعان. سونىمەن قاتار, سپيكەر دەكلاراتسيادا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتا ءتۇسۋىن جانە سىرتقى قاتەرلەرگە ورنىقتىلىقتى قامتاماسىز ەتكەن ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ قورىتىندىلارى كورسەتىلگەنىن, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, الەۋمەتتىك جاڭعىرۋ, كادرلار ستراتەگياسى, ەڭبەكپەن قامتۋ جۇيەسى سالالارىنداعى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە دە ەرەكشە ورىن بەرىلگەنى جانە قازاقستاننىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋ كورسەتىلگەنى ايتىلدى.
جوبادا قازاقستان سىرتقى ساياسي قىزمەتىندەگى نەگىزگى باسىمدىقتار دا اتالىپ, ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىمدار ەقىۇ جانە يىۇ-عا توراعالىق ەتۋى مەن الەمدىك ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىن تۇراقتى وتكىزىپ كەلە جاتقانى ايتىلعانى بەلگىلى بولدى. ودان باسقا, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ, ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا باعىتتالعان ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى دامىتۋ جانە ايماق پەن تۇتاس الەمدەگى قاۋىپسىزدىك شارالارىن نىعايتۋ سالاسىنداعى قازاقستاننىڭ باستامالارى جاريا ەتىلگەن. وركەندەگەن ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ سيمۆولىنا اينالعان ەلوردامىز – استاناعا ارنايى ورىن بەرىلدى, دەدى توراعا.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا دەكلاراتسيانى تالقىلاۋ جانە قابىلداۋ بارىسىن اقپاراتتىق تۇرعىدا قولداۋ قاجەتتىگى, حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ تۋرالى دا ويلارىن ورتاعا سالدى. بۇل شارالارعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى بەلسەندى تۇردە قاتىسۋى ءتيىس دەپ اتاپ ءوتتى.
كەڭەس وتىرىسىندا سەنات ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى, تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى دەكلاراتسياسىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ ءجونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر سۋدين ءسوز سويلەدى. ول كەڭەسكە قاتىسۋشىلاردى اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى حاباردار ەتىپ, قۇجاتتىڭ قۇرىلىمى مەن مازمۇنىنا توقتالدى. قۇجاتتىڭ تاريحي ماڭىزىن, ونىڭ ىزگىلىكتى يدەيالىق باعدارىن اتاپ وتە كەلىپ, ا.سۋدين دەكلاراتسيانىڭ نەگىزگى ءمانى – تاريحي ءومىرشەڭدىگىن ايعاقتاپ وتىرعان مەملەكەتتى دامىتۋعا جانە نىعايتۋعا قۋاتتى ۇندەۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «دەكلاراتسيا جوباسىن جەتىلدىرۋ ءجونىندەگى جۇمىستار جالعاسۋدا, تاياۋ ۋاقىتتا جۇمىس توبى مۇشەلەرىنىڭ ەسكەرتپەلەرى ەسكەرىلە وتىرىپ, قۇجاتتىڭ تۇپكىلىكتى نۇسقاسى ازىرلەنەدى», دەدى ا.سۋدين.
وسىدان كەيىن قاتىسۋشىلار وزدەرىنىڭ پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك حاتشى ق.ساۋداباەۆ 20 جىلدىڭ ىشىندە عاسىرلارعا تاتيتىن شارۋالار جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان وسىنداي دەكلاراتسيا قابىلداۋ تابيعي جاعداي عوي دەپ ويلايمىن, دەدى ول. ودان ءارى مەملەكەتتىك حاتشى 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنداعى سايلاۋدا حالىقتىڭ دۇرىس تاڭداۋ جاساپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆتى پرەزيدەنتتىككە سايلاعانىن, سودان بەرى ەلىمىزدىڭ دۇرىس ساياسي باعىت ۇستانعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك ۇستانىمدى باعدارعا العان ەكونوميكا قۇرۋى, «قازاقستان – 2030» ستراتەگيالىق باعدارلاماسى, يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋ, سونداي-اق حالىقتىڭ مادەني مۇراسىن قايتا ورلەتىپ, رۋحاني جاعىنان بايىتۋ ماسەلەلەرىن دە دەكلاراتسيادا اتاپ ءوتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, ونىڭ قابىلدانۋى تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ الدىنداعى سوڭعى اپتادا, ياعني 14 جەلتوقسان, سارسەنبىنىڭ ساتىندە قابىلدانۋى تۋرالى ۇسىنىسىن ماجىلىسكە قاتىسقاندار ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى. قالعان ۇسىنىستار جازباشا تۇردە بەرىلەتىن بولدى.
جاقسىباي سامرات.