الماتىدا قازاقستان مەن يران اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان باسقوسۋ ءوتتى. جيىن بارىسىندا قازاقستان ونىمدەرىنىڭ يران مەن ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى ەلدەرگە ەكسپورتتىق كولەمىن ۇلعايتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ەكىجاقتى كەزدەسۋگە قوس ەلدىڭ بيزنەس وكىلدەرى مەن جوعارى شەندى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرى قاتىستى.
قازاقستان ونىمدەرىنىڭ تاياۋ جانە الىس مەملەكەتتەرگە ەكسپورتتالۋى – وتاندىق ونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋدىڭ ءبىردەن-ءبىر ماڭىزدى ماسەلەسى. وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا يران پرەزيدەنتى حاسان ءروۋحانيدىڭ ەلىمىزگە رەسمي ساپارى كەزىندە ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ساۋدا-ونەركاسىپتىك قاتىناستى دامىتۋعا بايلانىستى ءبىرقاتار شارالار جوسپارلاندى. سونىڭ ءبىرى – ەكسپورتتىق-يمپورتتىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا نەگىز بولاتىن زامان تالابىنا ساي بايلانىس الاڭدارىن ۇيىمداستىرۋ.
كەڭەس بارىسىندا ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا وتىرىپ, مەتالل ءونىمدەرى, ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى, ماشينا جاساۋ مەن حيميا ونەركاسىبىن جانداندىرۋعا باسىمدىقتار بەرۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. يران مەن ەلىمىز اراسىنداعى الىس-بەرىس پەن بارىس-كەلىس كۇن سايىن نىعايىپ, كوپتەگەن سالاداعى ءبىرلەسكەن جوبالاردىڭ تىڭ سەرپىن الىپ كەلە جاتقاندىعى ءسوز بولدى. ءجىبەك جولى بويىنداعى مەملەكەتتەر نارىعىنا ۇزدىك ۆ2ۆ ونلاين-الاڭىنىڭ كومەگىمەن ينتەرنەت ارقىلى ەكى ەلدىڭ ءىسكەرلىك بايلانىسىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمادى.
يران مەن قازاقستاننىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق تەرەڭ بايلانىسى تولاستاعان ەمەس. وسى رەتتە كولىك-ترانزيت سالاسىن دامىتۋعا دا جاڭا سەرپىن بەرىلمەك. «قازاقستان مەن يران اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2016 جىلى 600 ملن تەڭگەگە تەڭ بولدى. ونىڭ 90 پايىزى قازاقستاننان يرانعا ەكسپورتتالاتىن ونىمدەردىڭ ۇلەسى. بۇل ساۋدا تەڭگەرىمىنىڭ ءبىز جاقتا ەكەنىن كورسەتەدى. دەمەك, يرانعا الاتىنىمىزدان گورى ساتاتىنىمىز الدەقايدا كوپ», – دەيدى «Kaznex Invest» اگەنتتىگى باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مەيىرجان مايكەنوۆ.
باسقوسۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك قۇجاتتاردى رەتتەۋ مەن ساۋدا جاساۋ جولدارىن ءتيىمدى ەتۋ ماسەلەلەرى كەڭ مازمۇندا ايتىلدى. بيىلعى جىلدان باستاپ تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. تەحنيكالىق جوسپار بەكىتىلسە, ەلىمىز يرانعا ۋران ەكسپورتتاۋدى باستاماق. «ءبىز الداعى ءۇش جىلدا قازاقستاننان ۋران ەكسپورتتاۋدى باستايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ەندى قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ رەسىمدەلۋىن كۇتەمىز. ءبارى ويداعىداي بولسا, جوسپاردى جۇزەگە اسىرىپ, ءۇش جىلدا يرانعا 950 توننا ۋران جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز», – دەيدى يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى موجتابا داميرچيلۋ.
جينالعان تاراپتاردىڭ باستى ماقساتى – ديالوگ ورناتۋ. ءازىرگە ەشقانداي قۇجاتقا قول قويۋ جوسپارى جوق. دەگەنمەن, كەلەشەكتە بىرلەسىپ اتقاراتىن كەلەلى ىستەر بۇگىننەن باستاۋ الماق, دەيدى تاراپتار.
ارمان وكتيابر,
جۋرناليست
الماتى