• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
21 جەلتوقسان, 2016

ون ءبىر ايدىڭ كورسەتكىشتەرى نە دەيدى؟

160 رەت
كورسەتىلدى

بيىلعى جىلدىڭ 11 ايىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 5,8 ترلن تەڭگە كىرىس ءتۇستى. ال ىشكى جالپى ءونىم دەڭگەيى قازىردىڭ وزىندە 0,8 پايىزدى قۇرادى. بۇل كورسەتكىش بىلتىر 0,5 پايىز بولعان. ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, ءتىپتى جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ءىجو دەڭگەيىن 1 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار. كەشەگى سەلەكتورلىق وتىرىستا ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بارىسىنا وسىنداي باعا بەرىلدى.

ءىجو – 0,8%

پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىن­تاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا بيىلعى جىلدىڭ 11 ايىنداعى الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جانە بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋ قورىتىندىلارى قارالدى. سونىمەن قاتار, «ستاندارتتاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە ولشەم بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ستاندارتتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى تالقىلاندى. «بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا اي­لارىندا ەكونوميكانىڭ جەدەل ءوسىمى بايقال­دى. تاۋار ءوندىرىسىنىڭ ءوسۋى 0,9 پايىزدى, كور­سەتىلەتىن قىز­مەتتەر 0,6 پايىزدى, ونىمدەرگە سالىناتىن سالىق 2,4 پايىزدى قۇرادى», دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ق.بيشىمباەۆ ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋى جايىنداعى بايان­دا­ماسىندا. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل وڭ ءۇردىس ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, ينفراقۇرىلىمدى, كاسىپكەرلىك پەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلامالار مەن جوس­پار­لاردى, سونداي-اق, جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى قام­تاماسىز ەتىلدى. سونداي-اق, ەلدە ىسكەر­لىك جانە ينۆەستيتسيالىق بەلسەن­دىلىك ساقتالۋدا, قارجى نارىعىن­داعى احۋال تۇراقتى, قۇرىلىس, اۋىل شارۋا­شىلىعى, كولىك جانە وڭدەۋ ونەركاسىبى سياقتى سەكتورلار ەكونوميكا ءوسىمىنىڭ نەگىزگى كۇشىنە اينالعان.  

ونەركاسىپتىڭ ءوسۋى – 4%

سونىمەن قاتار, ونەركاسىپتە دە وڭ ۇردىستەر بايقالۋدا. ماسەلەن, ونەركاسىپتىڭ ءوسۋى قازان­مەن سالىستىرعاندا, قاراشادا 4 پايىزدى, وتكەن جىلعى قازانمەن سالىستىرعاندا 1,1 پايىزدى قۇرادى. كەن-مەتاللۋرگيا ونەر­كاسىبىنە قاراعاندا, جوعارى قالىپتاسقان وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ وزىق ءوسۋ قارقىنى ونەر­كاسىپتەگى نەگىزگى ءوسۋ كوزىنە اينالدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە مەتاللۋرگيا ونىمدەرىنىڭ ءوندى­رىسى 6,8 پايىزعا, ازىق-ت ۇلىك 3,8 پايىزعا, فار­ما­تسەۆتيكالىق ونىمدەر 2,8 پايىزعا, كوكس جانە مۇناي ونىمدەرى 0,3 پايىزعا ۇلعايدى. ماشينا جاساۋ سالاسىندا وتكەن جىلى ءوندىرىستىڭ تومەندەگەنىنە قاراماستان بيىل جاقسى ءوسىم بار. ماسەلەن, بۇل سالاداعى ءوندىرىس قازانعا قاراعاندا, قاراشادا 12,6 پايىزعا وسكەن. سونداي-اق, مۇناي, كومىر مەن تەمىر كەنىن ءوندىرۋ جاقسارىپ كەلەدى. ايتالىق, قاراشادا مۇناي ءوندىرۋ 2015 جىلعى قاراشامەن سالىستىرعاندا 3 پايىزعا ارتتى. ناتيجەسىندە 11 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مۇناي ءوندىرۋ جوسپارىن 2,4 پايىزعا اسىرا ورىنداۋ قامتاماسىز ەتىلدى. جوسپارداعى 69,2 ملن توننانىڭ ورنىنا 70,8 ملن توننا ءوندىرىلدى. بيىل قىركۇيەكتىڭ سوڭىندا قاشاعان كەن ورنىنىڭ ىسكە قوسىلۋى مۇناي ءوندىرىسىنىڭ نەگىزگى ءوسۋ فاكتورىنا اينالدى, بۇل تاۋلىگىنە 75 مىڭنان استام باررەل قوسىمشا مۇناي ءوندىرىسىن قامتاماسىز ەتتى. قورىتىندى كورسەتكىشتەر ەلىمىزدىڭ وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا دا ىلگەرىلەۋشىلىك بارىن اڭعارتتى. وسى سالا ءوندىرىسىنىڭ 5,9 پايىز­عا ۇلعايۋى ەسەبىنەن اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمى­نىڭ ءوسۋى 4,5 پايىزدى قۇرادى. ال مال شارۋا­شىلىعى ءونىمىن ءوندىرۋ 2,6 پايىزعا ۇلعايدى.  

تۇرعىن ءۇي – 16,1%

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ينفرا­­قۇ­رى­لىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبى­نەن قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ دا كولەمى 7,5 پا­يىزعا ۇلعايدى. 2016 جىلعى قاڭتار-قارا­شا­دا تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ 16,1 پايىزعا, ياعني 8,9 ملن شارشى مەترگە دەيىن وستى, بۇل جالپى 2015 جىلى تۇرعىن ءۇيدى پاي­دا­لانۋعا بەرۋدىڭ جىلدىق كولەمىنە سايكەس كەلىپ وتىر.  

ينۆەستيتسيا – 4,7%

ينۆەستيتسيالار كولەمىنىڭ 11 ايداعى كورسەتكىشى دە كوڭىل قۋانتادى. ول 4,7 پايىزعا, ياعني 6 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوستى. جالپى العاندا, «نۇرلى جول», يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, سونداي-اق, داعدارىسقا قارسى باعدار­لامالار شەڭبەرىندە يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ وسۋگە ىقپال ەتتى. جىل باسىنان بەرى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ وڭ قارقىنىن اتاۋعا بولادى. ماسەلەن, اعىمداعى جىلعى قاڭتار-قىركۇيەكتە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ تازا اعىنى 12,1 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى, بۇل – وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 4,4 ەسەگە جوعارى.  

ينفلياتسيا – 7,5%

سىرتقى ساۋدانىڭ دا سەرپىنى ارتقان. ماسەلەن, اعىمداعى جىلعى ون ايدىڭ ىشىندە سىرتقى ساۋدا اينالىمى 49,3 ملرد اقش دوللارىنا جەتتى, تومەندەۋ قارقىنى اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى 30,4 پايىزبەن سالىستىرعاندا 24,4 پايىزعا دەيىن باياۋلادى. ەكسپورت 29,1 ملرد اقش دوللارىن, يمپورت 20,2 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. سىرتقى ساۋدا تەڭگەرىمىنىڭ وڭ سالدوسى 8,9 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. ال ەلدىڭ حالىق­ارا­لىق رەزەرۆتەرى, ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرىن قوسا العاندا, 90,9 ملرد اقش دوللارى بولدى. 2016 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ينفليا­تسيا 7,5 پايىزعا جەتتى. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى 7,8 پا­يىز­عا, ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلاردىڭ باعا­سى 8,6 پايىزعا قىمباتتادى. جىل باسىنان بەرى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 5 پايىزدى قۇرادى.  

بيۋدجەت كىرىسى –  5,8 ترلن تەڭگە

«11 ايداعى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى بيۋدجەتتىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندەگى كىرىس­تەر ءوسىمىنىڭ جوعارى قارقىنىمەن بەلگى­لەندى. قازىردىڭ وزىندە مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە وتكەن جىلدىڭ جىلدىق كولەمىنىڭ دەڭ­گەيىندە كىرىستەر ءتۇستى. مەملەكەتتىك بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ سوماسى وتكەن جىلدىڭ ءساي­كەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 1,5 ترلن تەڭگەگە ارتىق تولەندى. قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ ناقتىلانعان بيۋدجەتتىڭ ءىس-شارالارىن ورىنداۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزدى. اپتا سايىن بيۋدجەت قاراجاتىن يگەرۋ ماسەلەلەرى جونىندە مەم­لەكەتتىك ورگاندارمەن سەلەكتورلىق كەڭەستەر وتكىزىلدى. وسى ءىس-شارالاردىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلدىڭ كورسەتكىشتەرىمەن سالىستىرعاندا يگەرۋ قارقىنى اناعۇرلىم جاقسى», دەدى قارجى ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ. قارجى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, مەملە­كەتتىك بيۋدجەتكە 5,8 ترلن تەڭگە كولەمىندە كىرىس (ترانسفەرتتەردى قوسپاعاندا) ءتۇستى. مەم­لەكەتتىك بيۋدجەت بويىنشا اسىرا ورىنداۋ سوماسى 396 ملرد تەڭگەنى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بويىنشا 255 ملرد تەڭگەنى جانە جەر­گىلىكتى بيۋدجەت بويىنشا 141 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. «11 ايدا وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىنە قاراعاندا مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىستەرى 31,8, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرى 41,1 جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت كىرىستەرى 13,6 پايىزعا ءوستى. تۇتاستاي العاندا, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى 107,3, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىكى 106,6 جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىكى 109,1 پايىز­عا ات­قارىلدى», دەدى سۇلتانوۆ. ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نو­مي­كالىق دامۋى جايىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك, ەنەر­گەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, اۋىل شارۋا­­شىلىعى ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆ, ۇلتتىق بانك ءتور­اع­اسى دانيار اقىشەۆ, «بايتەرەك» ۇلتتىق باس­قارۋ­شى حولدينگى» باسقارماسىنىڭ ءتور­اعاسى ەربولات دوساەۆ, «سامۇرىق-قازىنا» ۇلت­تىق ءال-اۋقات قورى باس­قارماسىنىڭ توراعا­سى ومىرزاق ءشو­كەەۆ جانە بىرقاتار وبلىس اكىمدەرى ەسەپ بەردى. پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ وتىرىس قورىتىندىسىندا اتالعان ۆەدومستۆولار مەن ءوڭىر باسشىلارىنا بيۋدجەتتەن ءبولىن­گەن قارجىنى ۋاقتىلى يگەرۋدى تاپسىردى. پرەمەر-مينيستر, سونداي-اق, ەكونوميكادا جاقسى كورسەتكىشتەر بايقالاتىنىن, جىل باسىمەن سالىستىرعاندا بارلىق وڭىردە وڭ ۇدەرىستەر بار ەكەنىن, سوعان ساي بيىلعى جىل­دىڭ قورىتىندىسىندا ءىجو دەڭگەيىن 1 پا­يىزعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار ەكەنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار, ۇكىمەت باسشىسى بيۋد­جەت قارجىسىنىڭ يگەرىلۋىنە, اسىرەسە, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىنداعى بيۋدجەت قار­جى­سى­نىڭ يگەرىلۋ بارىسىنا نازار اۋداردى. «وڭىرلەرگە باعىتتالعان بارلىق قارا­جات­تى يگەرۋ كەرەك, قارجى ءمينيسترى ورتالىق ات­قارۋ­شى ورگاندارمەن مونيتورينگ جاساۋى قاجەت», دەدى ب.ساعىنتاەۆ. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار