مۇسىلمان مەملەكەتتەرى دامۋ كوشىنىڭ سوڭىندا كەلەدى. نەگە؟
يسلام الەمى – شەكسىز الەم. ال يسلام ءدىنى – عالامشارعا تامىرىن تەرەڭ جايعان ەكىنشى ورىنداعى قۋاتتى ءدىن. ءبىرىنشى ورىندا حريستيان ءدىنى. ال يۋدايزم بولسا, وسى اتالعان مونوتەيستىك ءۇش ءدىننىڭ ىشىندەگى ەڭ العاشقىسى, بىراق ول ءدىندى ۇستاناتىنداردىڭ سانى 16 ميلليون عانا. يسلامنىڭ دا, حريستيان ءدىنىنىڭ دە, ءيۋدايزمنىڭ دە ارعى تەگى ءبىر. سەبەبى, مونوتەيستىك ءۇش ءدىننىڭ ءتۇپ تامىرى يبراگيم (ىبىرايىم, اۆراەم) پايعامباردان باستاۋ الادى. تاريحقا ۇڭىلسەك, پايعامبارلاردىڭ ارعى تەگى يبراگيم پايعامبارعا كەلىپ تىرەلەدى. مۇحاممەد پايعامبار يبراگيم پايعامباردىڭ ۇلكەن ۇلى ءيسمايلدىڭ ۇرپاقتارىنان تاراسا, مۇسا مەن يسا پايعامبارلار يبراگيم پايعامباردىڭ كىشى ۇلى يسااكتان تاراعان.
مۇسىلمان الەمىنىڭ كيەلى قالاسى مەككەنىڭ نەگىزىن قالاعان دا يبراگيم پايعامبار. مەككەدەگى ميلليونداعان مۇسىلماندار سيىناتىن قاعبانى دا و باستا يبراگيم پايعامبار مەن يسمايل تۇرعىزعان. بىراق, وكىنىشكە وراي, اتالمىش شىندىقتى بۇل كۇندە كوپ جۇرت بىلە بەرمەيدى ءارى بىلۋگە دە تىرىسپايدى. سوندىقتان باتىس الەمىنىڭ وڭشىل ساياساتكەرلەرى الگى دىندەردىڭ اراسىنداعى ورتاق قۇندىلىقتارعا باسا نازار اۋدارۋدان گورى ولاردىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتارعا كوبىرەك باسىمدىق بەرىپ, يسلام ءدىنىن كەمسىتىپ, مۇسىلمانداردى شەتتەتۋگە دايىن تۇرادى. ول ول ما, ءتىپتى يسلامدى الەمنىڭ ەڭ ىقپالدى دىندەرىنىڭ ءبىرى دەپ تانۋدىڭ ورنىنا وعان كەسەلدى يدەولوگيا دەپ ايدار تاعادى نەمەسە ونى ەكسترەميزم, تەرروريزم نەمەسە فۋندامەنتاليزمنىڭ ۇياسى دەپ, ادامزاتتى يسلامعا قارسى باعىتتاۋعا جانە اتالمىش دىندەردىڭ اراسىنا وت جاعىپ, ولاردى ۇستاناتىن حالىقتاردى ءبىر-بىرىمەن قاقتىعىستىرۋعا تىرىساتىندار دا تابىلادى. يسلام مەن مۇسىلماندارعا دەگەن مۇنداي جاڭساق كوزقاراس ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ اراسىندا دا ورىن الىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. مىسالى, مۇحاممەد پايعامباردى كەلەمەجدەيتىن كاريكاتۋرا تاراتۋ, مۇسىلمانداردىڭ كيەلى كىتابى قۇراندى ورتەۋ نەمەسە بيىلعى جازدا مۇسىلمانداردى شەتتەتۋ ماقساتىندا نورۆەگيادا ورىن العان تەرروريستىك جارىلىستار مەن قاندى قىرعىن جوعارىداعى تەرىس پيعىلدىڭ ءىس جۇزىندەگى كورىنىستەرى. ال مۇسىلماندار تاراپىنان الگىندەي ايۋاندىققا بارىپ, وزگە دىندەگىلەردىڭ كيەلى كىتاپتارىن ورتەۋ نەمەسە پايعامبارلارىنا كۇيە جاعۋ, ولاردى داتتاۋ ەش ۋاقىتتا بولعان ەمەس.
ال شىنداپ كەلگەندە, يسلام مەن يسلام الەمىنىڭ ۇستانىمى تەرروريزممەن دە, ەكسترەميزممەن دە, فۋندامەنتاليزممەن دە ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايدى. مۇسىلمانداردىڭ كيەلى كىتابى قۇراندا جاماندىقتى ۋاعىزدايتىن سۇرە نەمەسە ايات اتىمەن كەزدەسپەيدى. كەرىسىنشە, مۇحاممەد پايعامبار ارقىلى اللادان جەتكەن ادىلەتتىككە شاقىراتىن تومەندەگىدەي ناقىلدار بۇكىل ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىقتار ەكەنى كۇمان تۋدىرمايدى. مىسالى, “باسقالاردى مۇسىركەمەگەن ادامدى قۇداي مۇسىركەمەيدى”, ء“وزى تويا ءىشىپ-جەپ, كورشىسى اش جۇرگەن پەندە قۇدايدىڭ ق ۇلى ەمەس”, “باسقانى ۇرىپ جىققان مىقتى ەمەس, اشۋىن اقىلىنا جەڭدىرگەن ادام مىقتى” نەمەسە قۇراننىڭ 60-سۇرەسىنىڭ 8-اياتىنداعى: “اللا دىنىڭە قارسى سوعىس اشپاعان, باسپاناڭنان ايىرماعان ادامدارعا قايىرىمدى بولۋعا تىيىم سالمايدى. اللا ادىلەتتى پەندەلەردى سۇيەدى” دەگەن عيبراتتى قۇندىلىقتار يسلام ءدىنىنىڭ ناعىز تولەرانتتى ءدىن ەكەنىنىڭ ناقتى دالەلى. قۇراندا يسا پايعامبارعا دا ۇلكەن قۇرمەت كورسەتىلگەن. سوسىن مۇحاممەد پايعامبار وزىنەن بۇرىنعى پايعامبارلاردىڭ ءبارىن دە سىيلاعان, ولار تۋرالى عايبات ءسوز ايتپاعان. ەڭ باستىسى, اللادان قۇران ءتۇسكەننەن بەرى ون ءتورت عاسىردان استام ۋاقىت وتسە دە, كيەلى كىتاپتاعى 114 سۇرە مەن 6346 اياتتىڭ ءبىر ءارىپى دە وزگەرىسكە ۇشىراعان ەمەس. ولار ەش ۋاقىتتا بۇرمالانعان دا ەمەس.
بۇل كۇندە يسلام الەمىنىڭ 57 مەملەكەتى ءبىر تۋدىڭ استىنا بىرىككەن. بۇل تۋدى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى بەرىك ۇستاپ كەلەدى. بيىل ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەپ جاتقان قازاق ەلى ءۇشىن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋدىڭ تاريحي ماڭىزى وتە زور. ويتكەنى, الەمدىك قاۋىپسىزدىك, بەيبىتشىلىك, ىنتىماقتاستىق جانە وركەنيەتارالىق ۇنقاتىسۋدى دامىتۋ ءۇشىن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ ءمانى مەن قاجەتتىلىگى كۇننەن-كۇنگە ارتىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا يسلام الەمى ۇلكەن قيىندىقتارعا تاپ بولۋدا. افريكانىڭ ءسولتۇستىگىندە, تاياۋ شىعىس ەلدەرىندە ورىن الىپ وتىرعان قاقتىعىستار مەن سوعىستار ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمايدى. سوندىقتان ءدال قازىر يسلام قاۋىمداستىعىنا جاڭعىرۋ قاجەت, عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋ مەن بىلىمگە بەت بۇرۋ اۋاداي كەرەك. ولاردى ىسكە اسىرۋعا مۇسىلمان مەملەكەتتەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرى جەتكىلىكتى, سەبەبى يسلام الەمىنىڭ جيىنتىق ەكونوميكالىق الەۋەتى ۇشان-تەڭىز. ەندەشە, وسى مۇمكىندىكتەردى شەگىنە جەتكىزە پايدالانا وتىرىپ, يسلام الەمى يىق تىرەستىرە كۇش بىرىكتىرسە, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى كۇشەيتىپ, ءوزارا كومەكتىڭ ەڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن ىسكە قوسسا, دامۋدىڭ جاڭاشا جولىنا تۇسەتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان يسلام الەمىن ۇلكەن رەفورما كۇتىپ تۇر. ول رەفورما باستالىپ تا كەتتى. ونىڭ ءبىر سيپاتى مىنادان بايقالادى. بۇدان بىلاي يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى مۇسىلمان مەملەكەتتەرىنىڭ كەلەشەك ماقسات-مۇددەلەرىنە سايكەس, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى (يىۇ) بولىپ قايتا قۇرىلدى. بۇل تاريحي شەشىم استانادا قابىلداندى.
يسلام الەمىن رەفورمالاۋ جونىندەگى سونى باستامانى, تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ, ۇستىمىزدەگى جىلى استانادا وتكەن يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسىنە ءتوراعالىق ەتكەن ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوتەرگەن بولاتىن. ەلباسى يىۇ-نىڭ ەڭ باستى قاعيداسى رەتىندە ساۋدا-ساتتىقتى جانداندىراتىن ينۆەستيتسيالىق, تەحنولوگيالىق, الەۋمەتتىك جانە عىلىم-ءبىلىم سالالارىن قامتيتىن پارمەندى باعدارلامالاردى بىرلەسە وتىرىپ ىسكە اسىرۋعا جول سىلتەدى. سونىمەن قاتار يىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى يسلام الەمىن كەرى تارتىپ وتىرعان نەگىزگى فاكتورلاردى دا ايشىقتاپ اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, بۇگىنگى تاڭدا ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ء(ىجو) كولەمى توعىز جارىم مىڭ اقش دوللارىن قۇراسا, بۇل كورسەتكىش ەۋروپا ەلدەرىندە جيىرما ءتورت مىڭعا تەڭەلەتىنىن العا تارتتى. ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ دامۋ ۇردىسىندە دە ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق بار ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, جان باسىنا شاققاندا ءىجو-ءنىڭ ەڭ دامىعان مۇسىلمان ەلدەرى مەن دامۋى كەنجەلەپ قالعان مۇسىلمان مەملەكەتتەرىندەگى ايىرماسى 100 ەسەگە جەتەتىنىنە نازار اۋداردى. ءدال قازىر يىۇ ەلدەرى الەمنىڭ ەنەرگەتيكالىق بايلىعىنىڭ 70 پايىزىن يەمدەنىپ وتىرسا دا, ول ەلدەرگە الەمنىڭ ءىجو-ءنىڭ 7,5-اق پايىزى كەلەتىنىن جانە الەمدىك تاۋار اينالىمىنىڭ 11 پايىزى عانا تيەسىلى ەكەنىن باتىرىپ ايتتى. بۇل كەمشىلىكتەردىڭ ۇيىمعا ۇلكەن سىن ەكەنىن ءارى مۇنداي جاعدايدان قۇتىلۋ ءۇشىن يسلام مەملەكەتتەرىنىڭ ارقايسىسى بەلسەندىلىك تانىتىپ, باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىن جەكە قابىلەتىن كۇشەيتپەسە بولمايتىنىن شەگەلەي كەلىپ, وسىلاردىڭ نەگىزىندە يىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ەكونوميكالىق دامۋدىڭ بىرلەسكەن ستراتەگياسىن جاساقتاۋى كەرەكتىگىن باسا ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونىمەن قاتار, ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ نازارىن استانادا بيىل وتكەن جەتىنشى الەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمىندا جاريالاعان ۇسىنىستارىنا اۋداردى. ويتكەنى, الگى فورۋمدا ەلباسىنىڭ باستامالارى قولداۋ تاپقان بولاتىن. وزەكتى دە ناقتى باستاما رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ يسلام الەمىنىڭ ەڭ دامىعان 10 مەملەكەتىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, يسلامدىق ۇنقاتىسۋ الاڭىن اشۋ كەرەكتىگىن مينيسترلەردىڭ نازارىنا قايتا ۇسىندى. ايتسا ايتقانداي-اق, بۇگىنگى تاڭدا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەڭ دامىعان وندىعىمەن بۇكىل الەم ەسەپتەسەدى. ءويتكەنى الگى وندىق كۇللى يىۇ مەملەكەتتەرىنىڭ جيىنتىق ءونىمىنىڭ 80 پايىزىن وندىرەدى.
الەمدىك ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە ءتونىپ تۇرعان قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلباسى يىۇ اياسىندا ءوزارا ازىق-ت ۇلىك كومەگىن ۇسىنا الاتىن بۇۇ-داعى فاو (ازىق-ت ۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمى) سەكىلدى ايماقتىق قور جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىن دە كوتەردى. قازاقستاننىڭ ازىق-ت ۇلىك ەكسپورتتاۋداعى الەۋەتىن ەسكەرە وتىرىپ, ونداي ۇيىمنىڭ شتاب-پاتەرىن ءبىزدىڭ ەلدە ورنالاستىرۋعا دا ءازىر ەكەنىمىزدى العا تارتتى. الەمگە ءتونىپ تۇرعان ەنەرگەتيكالىق كاۋىپ-قاتەر دە ەلباسىنىڭ نازارىنان تىس قالمادى. حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىكتىڭ باعامداۋى بويىنشا, 2030 جىلعا دەيىن ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى ءوندىرۋ مەن تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 17 تريلليون اقش دوللارى كەرەك بولادى ەكەن. وسى مالىمەتتەردى نەگىزگە الا وتىرىپ, ەلباسى ءبىزدىڭ ەلدە “بولاشاق ەنەرگياسى” دەگەن تاقىرىپ اياسىندا الەمدىك “ەكسپو - 2017” كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ, ونىڭ يىۇ تاراپىنان قولداۋ تاباتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ يىۇ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسىندە جاساعان بايانداماسىندا يسلام الەمىن رەفورمالاۋدىڭ جول كارتاسىن جان-جاقتى ايقىنداپ بەردى. پرەزيدەنت ۇسىنعان تومەندەگى ۇسىنىستار جوعارىدا ايتىلعان ءۋاجدىڭ بۇلتارتپاس دالەلدەرى.
بىرىنشىدەن, مۇسىلمان مەملەكەتتەرىنىڭ الدىندا تۇرعان ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن سول مەملەكەتتەردىڭ وزدەرى ايقىنداپ ۇسىنۋى كەرەك.
ەكىنشىدەن, يسلام الەمى دامۋدىڭ شيكىزاتتىق ۆەكتورىنان شىعىپ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دەڭگەيگە كوتەرىلۋى قاجەت.
ۇشىنشىدەن, يىۇ شەڭبەرىندە ۇساق جانە ورتا بيزنەستى قولدايتىن وزىق جۇيە قالىپتاستىرۋ كەرەك. ول ءۇشىن يسلام دامۋ بانكىنىڭ اياسىندا ۇساق جانە ورتا بيزنەستى قولدايتىن ارنايى قور قۇرىلۋى ءلازىم. قارجىلاندىرۋدىڭ يسلامدىق ءۇردىسى مەن ءتيىمدى قۇرالدارىن يسلام الەمىنە كەڭىنەن ەنگىزۋ پارىز.
تورتىنشىدەن, يىۇ اياسىندا ەنەرگەتيكا سالاسى بويىنشا تەحنولوگيالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەستىكتىڭ بىرلەسكەن جوسپارىن جاساپ, حالىقارالىق يننوۆاتسيالىق ورتالىق قۇرۋ بۇگىنگى كۇننىڭ تالابى.
بەسىنشىدەن, يسلامدىق بانك جۇيەسىنىڭ قىزمەتىنە باسىمدىق بەرۋ ءۇشىن ارنايى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىپ, الماتى قالاسىن يسلامدىق قارجى ورتالىعى رەتىندە دامىتۋ كەرەك.
التىنشىدان, يسلام الەمى ءوزىنىڭ باسىمدىعى بولىپ سانالاتىن دەموگرافيالىق الەۋەتىن تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى تەتىگى دەپ قاراۋى قاجەت. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا قاراعاندا, 2030-شى جىلدارى مۇسىلمانداردىڭ سانى 2,2 ميللياردقا جەتىپ, الەم حالقىنىڭ تورتتەن ءبىرىن قۇرايتىن بولادى.
دەمەك, جەتىنشىدەن, سونشاما ادامدى ءبىلىم-عىلىممەن قامتۋ ءۇشىن ءبىلىم مەن عىلىم دەڭگەيىن كوتەرىپ, جاڭا يدەيالاردى تۋدىراتىن, ءسويتىپ, يسلام وركەنيەتىنىڭ جاڭعىرۋى مەن قايتا ورلەۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ينتەللەكتۋالدىق ەليتا تاربيەلەۋ قاجەت. بۇعان يسلام الەمىنىڭ الەۋەتى جەتەتىنىنە ەشبىر كۇمان بولماۋعا ءتيىستى. سەبەبى, ورتا عاسىرلاردا يسلام الەمى ادامزات وركەنيەتىنە ماتەماتيكا, حيميا, استرونوميا, مەديتسينا, ارحيتەكتۋرا, فيلوسوفيا جانە پوەزيا سالالارىندا ۇلكەن جاڭالىقتار اشىپ, ادامزات, ونىڭ ىشىندە باتىس وركەنيەتىنە ءوز ۇلەسىن ەسەلەپ قوسقان بولاتىن. باعداد, كوردوۆا, تولەدو, الەكساندريا قالالارى ول زامانداردا بۇكىل الەمنىڭ ينتەللەكتۋالدىق ورتالىقتارى بولاتىن.
سەگىزىنشىدەن, يىۇ-نى رەفورمالاۋ مەن جاڭعىرتۋ اياسىندا ونىڭ ينستيتۋتتارى مەن ورگاندارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن ۇيىم تەرەڭ ساراپتامالىق جۇمىستاردىڭ نەگىزىندە الدىن-الا جوسپارلار مەن زەرتتەۋلەر جاساي الاتىن ارنايى ينستيتۋت نەمەسە ورتالىق اشۋعا ءتيىستى.
توعىزىنشىدان, سوڭعى 10 جىلدا اۋعانستاندا وندىرىلەتىن گەروين مەن ەسىرتكى تاسىمالداۋ ون ەسەگە ءوسىپ كەتتى. ال ۇيىم بولسا, ەسىرتكىمەن كۇرەس جۇرگىزۋدە ءوز مۇمكىندىكتەرىن تولىق پايدالانا الماي وتىر. سوندىقتان ۇيىم اياسىندا اۋعانستانعا كومەك بەرۋدى ۇيلەستىرىپ وتىراتىن ارنايى ءجۇمىس توبىن قۇرۋ قاجەت.
ونىنشىدان, بۇگىنگى تاڭدا يسلام مەن يسلام الەمىنە ينتەرنەت ارقىلى جابىلاتىن جالا مەن قىسىمعا توتەپ بەرۋ ءۇشىن ءارى يسلامنىڭ تولەرانتتى ءارى بەيبىت ءدىن ەكەنىن بۇكىل الەمگە پاش ەتىپ وتىراتىن ە-ISLAM ينتەرنەت رەسۋرسىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن كۇن تارتىبىنە قويۋ كەرەك.
يىۇ ەلدەرىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسىنە باسشىلىق ەتكەن پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ۇيىمدى رەفورمالاۋعا باعىتتالعان جوعارىدا بەلگىلەنگەن ءىس-شارالارمەن قاتار يسلام الەمىنىڭ نامىسىن قايرايتىن كەيبىر اششى شىندىقتاردىڭ دا بەتىن اشىپ, كەلەشەكتە ولاردان ءتيىستى قورىتىندى شىعارۋعا جەتەلەيتىن مىنا ءبىر ءماندى دە استارلى سۇراقتاردى كولدەنەڭ تارتتى:
“بۇگىنگى تاڭدا يسلام مەملەكەتتەرى سونشالىقتى مول تابيعي, ادامي ءارى قارجى رەسۋرستارىنا يە بولا وتىرىپ, نەلىكتەن الەمدىك دامۋ كوشىنىڭ سوڭىندا كەلەدى؟
يسلام الەمىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى الەمدىك جوعارى ءبىلىم سالاسىندا نەلىكتەن باسقالارعا ۇلگى كورسەتە الماي وتىر؟
سوڭعى 20 جىل ىشىندە مۇسىلمان ەلدەرىندە تابيعاتتانۋ جانە تەحنيكالىق عىلىمدار سالاسىندا بىردە-ءبىر الەمدىك ءمانى بار جاڭالىقتىڭ اشىلماۋ سەبەبى نەلىكتەن؟ بۇل ولقىلىقتار كوزگە ۇرىپ تۇر. سوندىقتان ولاردى بايقاماۋ مۇمكىن ەمەس”, دەي كەلىپ, ءوزى توتەسىنەن قويعان الگى سۇراقتاردىڭ جاۋابى رەتىندە: “بالكىم, وزىق يدەيالاردىڭ ءپىسىپ-جەتىلۋى جانە الەمدىك ءمانى بار عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ اشىلۋى ءۇشىن اقشا مەن تابيعي بايلىقتاردىڭ مول بولۋىنان گورى, ەڭ الدىمەن, ينتەللەكتۋالدىق ورتا مەن قوعامدىق-ساياسي كليمات قالىپتاستىرۋ قاجەت شىعار”, دەگەن ءتۇيىندى ءۋاجدى كولدەنەڭ تارتتى. بۇل سۇراقتار مەن بەرىلگەن جاۋاپتىڭ استارى كەڭەسكە قاتىسقان مينيسترلەرگە تەرەڭ قوزعاۋ سالدى. ولاي بولماۋى مۇمكىن ەمەس.
يسلام الەمىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى استانادا وتكەن كەڭەستەن ۇلكەن ساباق الىپ قايتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ەگەر كەڭەستە ۇسىنىلعان يسلام الەمىن رەفورمالاۋدىڭ جان-جاقتى ويلاستىرىلعان تەتىكتەرى باسشىلىققا الىنىپ, تەز ىسكە قوسىلاتىن بولسا, مۇسىلمان مەملەكەتتەرىنىڭ يننوۆاتسيالىق ءارى تۇراقتى دامۋدىڭ سارا جولىنا ءتۇسەتىنىنە ەشبىر كۇمان جوق. ول جولدىڭ ءبىزدىڭ ەلگە دە تىكەلەي قاتىسى بار. ەندەشە, يسلام الەمىنە جانە ونىڭ بولىنبەس قاناتىنا اينالعان ءارى ۇستىمىزدەگى جىلى ەگەمەندىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ جاتقان ءوز ەلىمىزگە دە اق جول تىلەيىك, اعايىن!
ءادىل احمەتوۆ, سەناتور, ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسىنىڭ مۇسىلمانداردى كەمسىتۋ جانە شەتتەتۋمەن كۇرەس جونىندەگى جەكە ۋاكىلى.