درامانىڭ پرەمەراسى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا ءوتتى. «قورعانسىزدىڭ كۇنى» اڭگىمەسىن جاقسى بىلەمىز. جازۋشىنىڭ اڭگىمەسىندە ۋىلجىعان جاس, ارمانشىل بويجەتكەن عازيزا, ونىڭ سوقىر شەشەسى مەن كارى اجەسىنىڭ جانە كوز بايلانعان ۋاقىتتا ۇيگە كەپ ويىنداعى ارامزا ارەكەتىن جۇزەگە اسىراتىن زيناقور بولىس اقان مەن جاعىمپاز, قۋ قالتايدىڭ بەينەسى عانا بار. اينالاسىنان كورگەن قورلىعى, جالعىز ۇلدان ايرىلۋدىڭ ازابى, باسقا دا وقيعالار اڭگىمەدە قارت اجەنىڭ اۋزىمەن باياندالادى. وسى اڭگىمەنى جاڭاشا زەردەلەگەن رەجيسسەر الىمبەك ورازبەكوۆ ينستسەنيروۆكاسىندا بىرقاتار وزگەرىستەر جاسالىپتى.
رەجيسسەر «قورعانسىزدىڭ كۇنىندەگى» قارت اجەنىڭ اۋزىمەن باياندالعان وقيعانى تۇتاسىمەن ساحناعا الىپ شىققان. رەجيسسەردىڭ قوسقان تاعى ءبىر جاڭالىعى – قوراعا ۇيا سالعان قارلىعاشتار. بۇگىنگى زاماننىڭ ونەرىندە سيمۆولدىڭ ءمانى جوعارى. ءبىز قازىر كوپ دۇنيەنى سيمۆول ارقىلى كورسەتۋگە قۇشتارمىز. قارلىعاش بۇل جەردە سەنىمنىڭ سيمۆولى. ارمانشىل, اڭعال عازيزانىڭ قوراعا ۇيا سالعان قارلىعاشتى كورگەندەگى شاتتانىسى ونىڭ جان-دۇنيەسىندەگى تازالىقتىڭ, ادامدارعا دەگەن سەنىمىنىڭ بەلگىسى. اكەسى مەن قوس شەشەسىنە قاتار ەركەلەپ جۇرگەن البىرت عازيزا ساحناعا وسى بەينەسىمەن شىقتى. بىراق كوڭىلىمىزگە ءبىر قونا قويماعان نارسە – جاس قىزدىڭ پسيحولوگيالىق پورترەتىنىڭ السىزدىگى. مۇنداعى كەيىپكەر بەلگىلى ءبىر دارەجەدە اۋىتقۋشىلىققا ۇشىراعان ادام سياقتى اسەر بەردى. ءجونسىز سوزدەر ايتادى, كوپ كۇلەدى, ورىنسىز ارەكەتتەر جاسايدى. ال جازۋشىنىڭ كلاسسيكالىق اڭگىمەسىندەگى عازيزا اكەسى مەن ءىنىسىنىڭ قازاسىن كورگەن, جۇرەگى شايلىققان, قاباعىن كىربىڭ باسقان, جانارى مۇڭعا تولى سانالى بويجەتكەن بولاتىن.
جارىق پەن قاراڭعىنى, ياعني, ىزگىلىك پەن ز ۇلىمدىقتى باس كەيىپكەرلەر رەتىندە ساحناعا الىپ شىعۋ رەجيسسەر تاپقىرلىعىنىڭ كورىنىسى. قوس جىگىت بۇكىل وقيعالارعا ارالاسىپ وتىرادى. ولاردىڭ ارقايسىسى ءومىر تۋرالى ءوز ويلارىن ايتىسا ءجۇرىپ جەتكىزەدى. اسىرەسە ءازازىل بەينەسىندەگى قاراڭعىلىقتىڭ ءرولى وتە ءساتتى شىققان. درامادا وقيعالار تەز اۋىسىپ وتىرادى. ديناميكانىڭ جوعارىلىعى, تابيعاتتىڭ قاتالدىعىن, كەدەيدىڭ جاماۋ-جاسقاۋ تىرشىلىگىن, ادامدارعا ءتان قاسيەتتەردى بەينەلەۋدە سيمۆولدىڭ مولدىعى بايقالادى. كەيىپكەرلەردىڭ ارەكەتى, ءسوزى, ميميكاسى ءبارى تىلسىم ءبىر ۇندەرمەن استاسىپ ساحنالانعان. ياعني, ادامداردى ءوز سانا-سەزىمى بيلەمەسە, جاسىرىن ءازازىل كۇشتەر باسقارادى دەگەن فيلوسوفياعا ىرىق بەرىلگەن سىڭايلى.
زاڭعار جازۋشىنىڭ جازباسى كۇنى باتقان, ءشىرىپ توزىعى جەتكەن فەودالدىق قوعامنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن, سول قوعامداعى ادامداردىڭ پسيحولوگياسىنان حابار بەرەتىن اڭگىمە. كۇشتىنىڭ ءالسىزدى جەڭۋى تابيعي زاڭدىلىق رەتىندە كوركەم تىلمەن ادىپتەلگەن. كەيىپكەرلەردىڭ ءبارىنىڭ وبرازى تاماشا اشىلعان. «قورعانسىزدىڭ كۇنى» دراماسىندا دا ءساتتى وبرازدار بار. قىزىعى, مۇندا قاراۋ, دۇنيەقوڭىز دۇيسەن مەن ونىڭ ايەلى, قوناق بوپ كەلىپ قىزدى قورلاۋ تۋرالى بولىسقا وي ايتقان جاعىمپاز قالتايدىڭ جەكسۇرىن بەينەلەرى اسەرلى. بىراق, بايقاۋىمىزشا, رەجيسسەر بەينەلەردى اشۋدى ماقسات ەتپەگەن سىڭايلى. ادامداردى ماڭگى تولعاندىراتىن ىزگىلىك پەن ز ۇلىمدىقتىڭ تارتىسىندا ز ۇلىمدىقتىڭ جەڭۋىنىڭ سەبەبىن ادامدارداعى توبىرلىق قاسيەتپەن بايلانىستىرۋعا كۇش سالعان. ساحناعا كوپ كەيىپكەرلەر شىقتى. بىراق ولار ءبىرى كوزىن جۇمسا ەكىنشىسى دە جۇمادى, ءبىرى ايقايلاسا ەكىنشىسى ايقايلايدى, وعان ءۇشىنشىسى قوسىلادى. ولار بىرەسە جاندى كەيىپكەرگە, بىرەسە سيمۆولعا اينالا ءجۇرىپ, ءتۇرلى وقيعالار بارىسىندا ادامي مەيىرىم, ماحابباتى كەم قۋىس كەۋدە تىرشىلىك يەلەرى ەكەنىن عانا كورسەتتى. رەجيسسەر قورعانسىزدار تاقىرىبىن اشۋدا بايدىڭ كەدەيدەن نە ءالدىنىڭ السىزدەن كورگەن قورلىعىن ساحنالاعان جوق. كەۋدەسىندە جارىعى بار ادامداردىڭ توبىردان قورلىق كورىپ, قورعانسىزعا اينالاتىنىن نە ءولىم قۇشاتىنىن بەينەلەدى.
ساحنانىڭ الاكولەڭكەلىگى, كەيدە تۇتاستاي قاراڭعىلىعى, باس كەيىپكەر جارىق-جىگىتتىڭ قولىنداعى شىراقتى اندا-ساندا عانا تۇتاتىپ جۇگىرىپ ءجۇرۋى, قورعانسىز بەيشارالاردىڭ يت-ءومىرى, قىزدىڭ توگىلگەن ابىرويى, سوڭىندا قورلىققا شىداي الماي اجال قۇشۋى – بۇنىڭ ءبارى قاراڭعىنىڭ جارىقتى جەڭۋى بولسا دا, رەجيسسەر تاراپىنان ىزگىلىك پەن ز ۇلىمدىقتىڭ ماڭگى تارتىسىن بەينەلەيتىن سيمۆول درامانىڭ شەشۋشى ساتىنە قويىلعان. بۇل دا بولسا ۇنەمى قاراڭعىلىق جەڭەدى ەكەن عوي دەگەن ويدان اراشالاۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى بولسا كەرەك. جالپى, درامادا جوعارىدا ايتقانىمىزداي ديناميكا جوعارى, سيمۆول كوپ, كومپوزيتسياسى شىمىر.
ايتا كەتەيىك, قويىلىمدى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ارتيستەرى ساحنالادى. ال, درامانىڭ قويۋشى سۋرەتشىسى – شىنار ەلەمباەۆا.
ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»