مۇناي وڭدەۋگە ماڭىز بەرىلەدى
«قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ 2017 جىلدىڭ العاشقى 4 ايىنداعى ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى بايانداعان مينيسترلەر بۇگىندە ەل ەكونوميكاسىندا ءوسىم بارىن جەتكىزدى.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇناي-گاز سالاسىندا «تشو-نى بولاشاقتا كەڭەيتۋ» جوباسى, «قاراشىعاناقتىڭ وندىرىستىك قۋاتىن ارتتىرۋ» جوباسى, «قاشاعانداعى سولتۇستىك كاسپي جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ ءىى فازاسى» سياقتى ءىرى ءۇش جوبا ەرەكشە ماڭىزعا يە.
«تشو-نى بولاشاقتا كەڭەيتۋ جوباسى بويىنشا يگەرىلگەن جالپى جۇمىس بارىسى بۇگىندە شامامەن 18 پايىزدى قۇرايدى. بۇل ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى قۇنى 37 ملرد دوللاردى قۇرايتىن ءىرى جوبا, ونىڭ قۇرىلىسى كەزىندە 20 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جانە بىرىككەن وندىرىستەردى اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبانىڭ جالپى قۇنىنىڭ 32 پايىزعا جۋىعى, ياعني 12 ملرد دوللارى قازاقستاندىق تاۋارلارعا, جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە جۇمسالادى», دەپ اتاپ ءوتتى ق.بوزىمباەۆ.
ال «قاراشىعاناقتىڭ وندىرىستىك قۋاتىن ارتتىرۋ» جوباسى جىلىنا 12 ملن توننا كولەمىندە مۇناي الۋدى ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. سونداي-اق, «قاشاعاننىڭ ءى كەزەڭىنىڭ ءىى فازاسى» جوباسىندا ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا جەكە جاساندى تەڭىز ارالىن سالۋ جانە گازدى كەرى سورۋعا ارنالعان قوسىمشا كومپرەسسورلاردى ورناتۋ قامتىلادى. بۇل جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرىپ, مۇناي الۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جاعداي جاسايدى.
گەولوگيالىق بارلاۋدا حالىقارالىق كونسورتسيۋمدارمەن بىرلەسىپ «حازار» جانە «قالامقاس» كەن ورىندارىن يگەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قارجىلىق شىعىنداردى تومەندەتىپ, تيىمدىلىك كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋعا, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, مۇناي الۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, سالىق تۇسىمدەرىن كوبەيتۋگە جول اشادى.
سونداي-اق, ق.بوزىمباەۆ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى ارالىق مەرزىمى 3 جىلدان كەم بولمايتىن جوندەۋگە كوشەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل جوندەۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردى 10 پايىزعا ازايتىپ, ءار زاۋىتتا قايتا وڭدەۋ كولەمىن 300 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا جول اشادى. اتىراۋ جانە پاۆلودارداعى ەكى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جاڭعىرتىلۋى بيىل اياقتالۋى ءتيىس, ال شىمكەنت زاۋىتى كەلەسى جىلى تولىق جاڭعىرتىلادى.
يندۋستريالاندىرۋ سەرپىنى سەزىلەدى
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك تە ءوز سالاسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىن باياندادى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, مينيسترلىككە قاراستى نەگىزگى سالالاردا دامۋدىڭ وڭ قارقىنى بايقالعان. بۇل قابىلدانعان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى مەن الەمدىك نارىقتاعى بازالىق مەتالدار باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعى ارقاسىندا مۇمكىن بولدى», دەدى مينيستر.
دەرەككە سۇيەنسەك, ءبىرىنشى توقساندا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 5,8 پايىزعا, كەن ونەركاسىبىندە 5,6 پايىزعا ارتتى. بۇل ءتۇستى مەتالدار كەنىن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 10,8 پايىز جانە تەمىر كەنىن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 11,4 پايىزعا وسۋىمەن بايلانىستى. وتكەن جىلدىڭ جانە بيىلعى ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭدەۋ سالاسىندا 6,5 پايىزعا تۇراقتى وڭ ءوسىم بولدى.
مينيستر سونىمەن قاتار, وتاندىق ەكونوميكاداعى بۇل وڭ ءۇردىس يندۋستريالاندىرۋ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قالىپتاسقانىن, مەتاللۋرگيا ونەركاسىبىندە ءىرى كاسىپورىندار ءوندىرىسى كولەمىن ايتارلىقتاي ارتتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا بيىل شامامەن 700 ملرد تەڭگە بولاتىن 100-دەن استام جوبانى ىسكە قوسۋ كوزدەلىپ وتىر. 10 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. ونىڭ ىشىندە بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 7,6 ملرد تەڭگەنىڭ 10 جوباسى ىسكە قوسىلدى. 415 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
كولىك كەشەنى بويىنشا دا ناتيجەلى كورسەتكىشتەرگە توقتالدى. كولىك قىزمەتىنىڭ كولەمى 2017 جىلعى 1 توقساندا 3,4 پايىزعا وسكەن. جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى 1,1 پايىزعا ءوسىپ, 813 ملن توننانى قۇرادى. جۇك اينالىمى 5,4 پايىزعا ارتىپ, 125 ملرد توننا كم قۇراپ وتىر. 2017 جىلدىڭ ءى توقسانىندا وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, ترانزيتتىك كونتەينەرلىك تاسىمال كولەمى 3 ەسەگە وسكەن.
«نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2017-2019 جىلدارى اۆتوجول سالاسىندا 1,7 ترلن تەڭگە قارجىعا ۇزاقتىعى 4,4 مىڭ كم بولاتىن 23 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ قاراستىرىلعان. بيىل وتپەلى 7 جوبانىڭ جۇمىسى جالعاسادى. جىل سوڭىندا 602 شاقىرىمدىق جۇمىستاردى اياقتاۋ جوسپارلانۋدا», دەدى ج.قاسىمبەك.
قۇرىلىس قارقىن الدى
مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا ۇكىمەتكە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 15 جىل ىشىندە 1,5 ميلليون وتباسىنى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى قۇرىلىس سالاسىندا اتقارىلعان شارۋا از ەمەستىگىن, بيىلعى جىلدىڭ ءى توقسانىندا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 7,1 پايىزعا ارتقانىن جەتكىزدى. جالپى, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 173,4 ملرد تەڭگە بولىنگەن, بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا شامامەن 14 پايىزعا جوعارى.
بيىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 3,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونىمەن قاتار, تۇرعىن ءۇيدىڭ جالپى اۋدانىنىڭ 93,2 پايىزىن جەكە قۇرىلىس سالۋشىلار مەن حالىقتىڭ ءوزى تۇرعىزعان. مەملەكەتتىك سەكتور رەسپۋبليكاداعى تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدىڭ جالپى كولەمىنىڭ بار بولعانى 5%-ىن قامتيدى. بارلىعى رەسپۋبليكا بويىنشا 25 230 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن, ونىڭ 7 701-ءى - جەكە ۇيلەر.
اوك وسىمگە ۇلەس قوستى
ءوز كەزەگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى قايرات ايتۋعانوۆ اوك دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ العاشقى ناتيجەلەرى تۋرالى باياندادى.
بيىلعى جىلدىڭ ءى توقسانىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا جوسپارداعى 2,5 پايىز جاعدايىنان 2,9-عا ارتىپ ارتىپ, 353,7 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇل ورايدا مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 3 پايىزعا ارتتى. ال اۋىل شارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسيالار كولەمى 22 پايىزعا ەسەلەنگەن. اتالعان كەزەڭدە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ 3,4 پايىزعا ارتىپ وتىر. مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا ورتا ەسەپپەن مال باسىنىڭ 3,1 پايىزعا ارتۋى, ەت ءوندىرىسىنىڭ 3,8 پايىزعا, ءسۇت ءوندىرىسىنىڭ 3,6 پايىزعا ءوسۋى بايقالادى.
ء«بىرىنشى توقساندا 182 اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆى قۇرىلدى. جالپى, ءبىر جىل ىشىندە 130 مىڭ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى قامتۋمەن اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنىڭ سانىن 467-گە دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى مينيستر.
اوك-ءتى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا تەحنولوگيالار ترانسفەرتى ورتالىعى قۇرىلعان, وندا 500-گە جۋىق وزىق تەحنولوگيالاردىڭ مالىمەتتەر بازاسى بار. سونىمەن قاتار, «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى» اق بازاسىندا شەتەلدىك نارىقتا وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا ەكسپورت ورتالىعى قۇرىلىپتى.
«كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ۋاقتىلى جۇرگىزۋ ماقساتىندا ەگىس جۇمىستارىن نەسيەلەندىرۋ جانە ەگىس ناۋقانىن جانار-جاعارماي ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى شەشىلىپ جاتىر. 2017 جىلى كوكتەمگى ەگىس جانە ءونىمدى جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا 60 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى بيۋدجەتتىك نەسيە ءبولىندى, قازىر ونىڭ 33 ملرد تەڭگەدەن استامى يگەرىلگەن. بۇل تۇستا نەسيە بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسى جىلىنا 6 پايىزدان ارتىق ەمەس», دەدى ق.ايتۋعانوۆ.
دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»