ن.نازارباەۆ.
كورپوراتيۆتىك باسقارۋ ۇلتتىق كومپانيانى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ جوسپارلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. 2010 جىلى «KPMG» وتكىزگەن دياگنوستيكالىق ساراپتاۋ ناتيجەسى بويىنشا كومپانياعا 59 % كورپوراتيۆتىك باسقارۋ رەيتينگى بەرىلدى. بۇل «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى ەنشىلەس كومپانيالارى اراسىنداعى ۇزدىك كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. ۇستىمىزدەگى جىلى «قتج» ۇك» اق-دا تۇتىنۋشىلاردىڭ, اكتسيونەرلەردىڭ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مۇددەسىندەگى نورمالار مەن ۇستانىمىنا وراي, كومپانيانىڭ قارىم-قاتىناسى مەن باسقارۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيتىن بازالىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن كورپوراتيۆتىك يدەولوگيا مەن بيزنەس فيلوسوفياسى ءتۇزىلىپ, بەكىتىلدى. كومپانيا حالىقارالىق ISO-9001 (ساپا مەنەدجمەنتى), ISO-14001 (ەكولوگيالىق مەنەدجمەنت) جانە OHSAS 18001 (ەڭبەكتى قورعاۋ جانە ءومىر قاۋىپسىزدىگى )ستاندارتتارى نەگىزىندە مەنەدجمەنتتىڭ ىقپالداسقان جۇيەسى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرا باستادى. 2010 جىلى مەنەدجمەنتتىڭ ىقپالداسقان جۇيەسى باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ماگيسترالدىق جەلى, تاسىمالداۋ ۇدەرىسىنە جانە كورپوراتيۆتىك ورتالىق دەڭگەيىنە ەنگىزىلدى. قتج تۇڭعىش رەت قىزمەت كورسەتۋدى باسقارۋدىڭ نەگىزگى ۇدەرىسى مەن كومپانيانىڭ بىرىڭعاي ۇدەرىس مودەلى ۇلگىلەرى جۇيەلەنىپ, قۇجاتتالدى. 2014 جىلعا دەيىن كومپانيانىڭ بارلىق ايماقتارداعى كاسىپورىندارى مەنەدجمەنتتىڭ ىقپالداسقان جۇيەسى باعدارلاماسىمەن قامتىلاتىن بولادى. «تەمىر جول سالاسى قاۋىپسىزدىكتىڭ حالىقارالىق تالابىنا ساي بولۋى ءتيىس»ن.نازارباەۆ.
قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋ پويىزداردىڭ قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ كومپانيانىڭ ماڭىزدى مىندەتى بولىپ تابىلادى. تەحنولوگيالىق ءتارتىپتى جاقسارتۋ باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ينفراقۇرىلىم مەن جىلجىمالى قۇرامدى جاڭعىرتۋعا ينۆەستيتسيا تارتۋ, قاۋىپسىزدىك شارالارىنا ارنالعان ماقساتتى ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى 2007-2010 جىلدارى اقاۋلىقتاردىڭ جالپى سانى 3,7 ەسەگە, ال ەرەكشە اقاۋلىقتاردىڭ سانى 2,1 ەسەگە ازايدى. 2011 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىنداعى قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىنە جۇمسالعان قارجى 49 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. وسى ارالىقتا قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن بۇزۋ وقيعالارى 20%, اقاۋلىقتار 23%, ەرەكشە اقاۋلىقتار ەلۋ پايىزعا ازايدى. باسەكەلەستىكتى كۇشەيتۋ كومپانيا ترانزيتتىك جانە كونتەينەرلىك تاسىمالداۋدىڭ نارىقتىق جۇيەسىندە تەمىر جول كولىگىنە تۇتىنۋشىلاردى تارتۋ مەن سۇرانىس يەلەرىن قىزىقتىرۋ ءۇشىن بارلىق كۇشىن جۇمساۋدا. 2010 جىلى ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى 14 ملن. تونناعا جەتتى. وتكەن جىلى كونتەينەرلىك تاسىمال 20% ( 2009 جىلى 261 473 كونت. 2010 جىلى 315 523 كونت.) وسسە, وتكىزىلگەن كونتەينەرلىك (2010 جىلى 1 126 كونتەينەرلىك پويىز, 2009 جىلى 687 پويىز) پويىزدار سانى 64% ارتتى. «قتج» ۇك» اق كونتەينەرلىك تاسىمالداۋداعى جەتەكشى ويىنشىلارمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتۋ ءۇشىن «كەدەنترانسسەرۆيس» اق بازاسىندا تمد جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىمەن «ترانسكونتەينەر» ااق بىرلەسكەن كاسىپورنىن قۇردى. سونداي-اق, ترانزيتتىك باعدارلارداعى جۇكتەردىڭ قوزعالىس مەرزىمىن ازايتۋ, تمد جانە ەۋرووداق ەلدەرى اراسىنداعى مەملەكەتارالىق شەكارالارداعى قاتىناستى جەدەلدەتۋ ماقساتىندا بىرىڭعاي كولىكتىك جۇكپاراق تسيم/سمگس ەنگىزۋ جونىندە قىرۋار جۇمىستار اتقارىلدى. جۇك تاسىمالداۋداعى كەدەرگىلەردى ازايتۋ ماقساتىندا «باتىس دامۋ» جانە «دوستىق-الاشاڭقاي» شەكارالىق بەكەتتەرىن دامىتۋ باعدارلامالارى جالعاسىن تاپتى. ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق ءوسۋ مەملەكەت باسشىسى بەكىتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىن ستراتەگيالىق دامىتۋدىڭ 2020 جىلدارعا دەيىنگى جوسپارىنا سايكەس جانە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى قابىلداندى. سونىمەن بىرگە كومپانيا مەن سالانى دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدىك كەشەندى تۇجىرىمداماسىنا نەگىزدەلگەن «قتج» ۇك» اق-تى دامىتۋدىڭ 2020 جىلدارعا دەيىنگى ستراتەگيالىق باعدارلاماسى بەكىتىلدى. ءبىز تاياۋ بولاشاقتا بيزنەس جۇرگىزۋدەگى الەمدىك تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن قازاقستاننىڭ جوعارى ساپالى كولىكتىك- لوگيستيكالىق كورپوراتسياسىن قۇراتىن بولامىز. كومپانيا ستراتەگيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا 1520 مم جولتاباندى تەمىر جول كولىگىنە قىزمەت ەتۋدە جەتەكشىلىككە يە بولۋعا تالپىنۋدا. ول ءۇشىن وندىرىستىك ۇدەرىستەردى باسقارۋ, ينفراقۇرىلىمدى اسا جوعارى تالاپتارعا سايكەستەندىرۋ, ەڭبەككەرلەردىڭ جوعارى كاسىبي شەبەرلىگىن دامىتۋ كوزدەلەدى. اكتيۆتى جاڭعىرتۋ مەن الەۋەتتى دامىتۋ قازاقستان تەمىر جولىنىڭ قاۋىپسىزدىك كورسەتكىشىن, ساپانى, ەكونوميكالىق كورسەتكىشتى, باسقارۋ جۇيەسىندەگى اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋى, تۇتىنۋشىلار مەن ارىپتەستەرمەن قاتىناستى جاقسارتۋى, اكتسيونەرلەرمەن جانە ۇيلەستىرۋشى ورگاندارمەن جۇمىستى تابىستى جۇرگىزۋى – ءوز كەزەگىندە كومپانيانىڭ حالىقارالىق جانە ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋىندا ىشكى جانە سىرتقى رەسۋرستارىن جۇمىلدىرۋعا قىزمەت ەتەدى. بارلىق قابىلدانعان قۇجاتتارعا قاراعاندا, 2020 جىلدارى سالانىڭ وندىرىستىك اكتيۆى جاڭعىرتىلىپ, شامامەن 30 ملرد. اقش دوللارىنان استام قارجىنى قۇرايتىن بولادى. بيىلعى جىلدىڭ وزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ماڭىزدى تەمىر جول ينفراقۇرىلىمى مەن جوبالار جۇزەگە اسىرىلادى. وزەن–بولاشاق (تۇركىمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا) تەمىر جول جەلىسى ارقىلى وزەن –قىزىلقيا – بەرەكەت – ەترەك–گورگان ارقىلى پارسى شىعاناعى ەلدەرىنە شىعامىز. جەتىگەن – قورعاس قازاقستان مەن قىتاي تەمىر جول جەلىلەرىن شەكارالىق بەكەتتەر ارقىلى جالعاستىراتىن ەكىنشى جوبا بولىپ تابىلادى. ءبىز جىلجىمالى قۇرامدى جانە تەمىر جول كولىگىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن, تەحنيكالىق جابدىقتارىن جاڭعىرتۋدىڭ كەشەندى جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدى باستادىق. جاڭا جوبالار اياسىندا جۇك ۆاگوندارىن جانە تەپلوۆوز شىعاراتىن زاۋىتتار ىسكە قوسىلدى. كەلەسى كەزەكتە جولاۋشىلار ۆاگوندارىن, ەلەكتروۆوزداردى جانە ينفراقۇرىلىمعا قاجەتتى جابدىقتاردى شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارىن ىسكە قوسۋ تۇر. 2013 جىلى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەگەن كەزىندە بۇل زاۋىتتاردان جىلىنا 5500 جۇك ۆاگوندارى مەن 250 لوكوموتيۆ شىعارىلاتىن بولادى. «ءبىز 2016 جىلى قازاقستاننىڭ ساۋدا, لوگيستيكالىق, ىسكەرلىك حابقا اينالۋىنا كۇش سالامىز».ن.نازارباەۆ.
ستراتەگيالىق تۇراقتانۋ مەن جاڭعىرتۋ بۇگىندە كومپانيا ءوز دامۋىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭىندە تۇر. كومپانيانىڭ ىسكەرلىك قارىم قاتىناسىنداعى بەدەلىنىڭ ارتا تۇسۋىنە نارىقتىق جۇيە, كولىكتىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەگى حالىقارالىق جانە ىشكى باسەكەلەستىك فاكتورلارى وڭ اسەر ەتۋدە. وسىعان بايلانىستى, «قتج» ۇق» اق ءوزىنىڭ جەتەكشىلىك پوزيتسياسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن – ينستيتۋتسيونالدىق جاڭعىرتۋ, مەملەكەتتىك ۇيلەستىرۋدى ىرىقسىزداندىرۋ, ءوندىرىستىك-ەكونوميكالىق جۇمىس ساپاسىن كوتەرۋ, وندىرىستىك اكتيۆتەردى مولايتۋ, باسقارۋدى جەتىلدىرۋ سەكىلدى كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. مەملەكەتتىڭ ەكونوميكانى اۋدانداستىرۋداعى ستراتەگياسىندا قاراستىرىلىپ جاتقان جەتكىزۋ جۇلگەسىندەگى قيىندىقتار كەدەن وداعى اياسىندا باسەكەلەستىكتىڭ ارتۋى, قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ عالامدىق نارىققا قيىندىقسىز ءوتۋى ءۇشىن ەكونوميكاعا كولىكتىك-لوگيستيكالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيىنە كوتەرىلۋ قاجەت بولادى. بۇل جولدا ءبىز الەمنىڭ جەتەكشى تەمىر جول كومپانيالارىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنەمىز. XX عاسىردىڭ 80-90-جىلدارى وركەنيەتتى ەلدەردىڭ كوپشىلىگىندە تەمىر جول كولىگىن رەفورمالاۋ باستالدى. رەفورمالاۋدىڭ نەگىزى مەملەكەتتىك كومپانيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ مەن نارىقتىق باسەكەسەلەستىكتى مەملەكەتتىك رەتتەۋدى الماستىرۋ بولدى. جاڭا جاعدايدا كوپتەگەن ءىرى تەمىر جول كومپانيالارى ساپالى تۇردە سەرپىندى دامۋ ساتىسىنا ءوتتى. ماسەلەن, گەرماني Deutsche Bahn AG ۇلتتىق تەمىر جول كومپانياسى ون جىل رەفورماسى كەزىندە قارىزعا باتقان كاسىپورىننان اسا ءىرى عالامدىق كولىكتىك-لوگيستيكالىق كومپانياعا اينالا ءبىلدى. ونداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 237 % ءوستى. 1999 جىلى جالپى شىعىنى 2 ملرد. ەۋرو بولاتىن. 2005 جىلى پايداسى 4,4 ملرد. ەۋروعا جەتتى. بۇگىندە Deutsche Bahn AG تەمىر جول تاسىمالى جونىنەن ەۋروپاداعى ءنومىرى ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. اۆتوكولىك تاسىمالى جونىنەن ەۋروپادا ءبىرىنشى, اۋە ارقىلى جۇك تاسىمالداۋدان الەمدە ەكىنشى, تەڭىز ارقىلى جۇك تاسىمالداۋدان الەمدە ءۇشىنشى, تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەتىن لوگيستيكالىق قويمالىق قىزمەتى تۇرعىسىنان الەمدە بەسىنشى ورىنعا يە. كومپانيانىڭ تەمىر جول قىزمەتىندەگى ۇلەسى جالپى كولەمىنىڭ 43 پايىزىن قۇرايدى. گەرمانيانىڭ اۋماعىنان تىس جەردەگى كولىكتىك قىزمەتى جالپى كولەمىنىڭ 32 پايىزىنا جەتكەن. قازىرگى تاڭدا تەڭىز باعدارىنداعى, قۇرلىقارالىق كولىك دالىزدەرى ءوز دارەجەسىندە پايدالانىلماي جاتقاندىعىن بايقاعان الەمدىك كولىك كومپانيالارى مەن مەملەكەتتەر وزدەرىنىڭ كورپوراتيۆتىك ستراتەگيالىق جۇيەلەرىن جاساقتاۋدا. مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى ساۋدا, لوگيستيكالىق جانە ىسكەرلىك حاب ەتۋ جونىندە تاپسىرما قويىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاننىڭ كولىكتىك-لوگيستيكالىق جۇيەسىندە حالىقارالىق نارىقتاعى جوعارى باسەكەلەستىك دەڭگەيىنە كوتەرىلۋىنە ىقپال ەتەدى. وسىعان بايلانىستى تەمىر جول كولىگى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باعدارلاماسىن تولىققاندى جۇزەگە اسىرۋ اسا ومىرشەڭ ماڭىزدى ماسەلە بولىپ تابىلادى. تەمىر جول كولىگىندەگى ينستيتۋتسيونالدىق جاڭعىرتۋدى جۇزەگە اسىرۋ, تەمىر جول كولىگىندەگى تاسىمالداۋ ۇدەرىسىن ىرىقسىزدانىرۋ, الەۋمەتتىك ماڭىزدى قىزمەت تۇرلەرىن ءجۇز پايىزدىق مەملەكەتتىك قايتارىمسىز قارجىلاندىرۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالاۋدى اتقارۋ ارقىلى باعدارلاما دەگەنىنە جەتەدى. سالانىڭ ماقساتتى مودەلىن ەسەپتەي كەلىپ, كولىك نارىعىنداعى عالامدىق ترانسۇلتتىق بەلگىلەردى ساراپتاۋ, كولىكتى جانە ەكسپەديتورلىق-ديستريبيۋتەرلىك بيزنەستىڭ بىرىگۋىنە وراي, تاسىمالداۋدىڭ ينتەرمودالدىق ءتۇرىنىڭ دامۋىنا تارازىلاپ جاڭا ورىسكە شىعۋدىڭ جولدارىن جۇيەلەدى. كومپانيانىڭ باستى ستراتەگياسىنىڭ نەگىزى بيزنەستىڭ جاڭا سەگمەنتىن دامىتۋ مەن قىزمەت كورسەتۋدىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ, تۇتىنۋشىلارعا بارىنشا قولايلى ىقپالداسقان ينتەرمودالدىق كولىكتىك-لوگيستيكالىق سەرۆيستىك قىزمەت تۇرلەرىن جاساقتاۋ بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ستراتەگيامىز مىنانى قاراستىرادى: - جەكە ۇلتتىق جانە حالىقارالىق كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتارىن جاساقتاۋ مەن كولىكتىك اكتيۆتەردىڭ نەگىزىن قالاۋ; - ينتەرمودالدىق كولىكتىك قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋ; - قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا نارىقتىق مادەنيەت پەن تاجىريبەنى پايدالانا وتىرىپ, كولىكتىك جانە لوگيستيكالىق قىزمەت ساپاسىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋ. «XXI عاسىردا يننوۆاتسيا وركەندەۋدىڭ ءسينونيمى بولىپ قابىلدانادى. كىمدە-كىم جاڭا وزگەرىستى تەز قابىلداسا, سول تابىستى بولادى».ن.نازارباەۆ.
يننوۆاتسيا – تيىمدىلىكتى كوتەرۋ كىلتى كومپانيانىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس تيىمدىلىگىن جاقسارتۋ تۇرعىسىندا ەڭبەك ونىمدىلىگىن كوتەرۋ, جىلجىمالى قۇرامدى جاڭعىرتۋ, وندىرىستىك اكتيۆتەر قۇرىلىمىن وڭتايلاندىرۋ, وندىرىستىك ۇدەرىستى اۆتوماتتاندىرۋ مەن مەحانيكالاندىرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ, رەسۋرستىق ەنەرگوۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانىسقا ەنگىزۋ قاراستىرىلادى. وسىنداي شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى 2010 جىلى ەڭبەك ونىمدىلىگى 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 22 پايىزعا ءوسىپ, ءار ادام باسىنا شاققاندا 4 ملن. 82 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. ءار تەمىرجولشىعا شاققاندا 2 229 مىڭ ت-شاقىرىمنان كەلەدى. كورسەتىلگەن ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنى 6% قۇراپ, ينفلياتسيا (7,8%) مولشەرىنەن تومەن بولدى. كىرىستى ۇلعايتىپ, شىعىندى وڭتايلاندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە كومپانيا 15 ملرد. تەڭگە ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە قول جەتكىزدى. ونىڭ ىشىندە كىرىستى ۇلعايتۋ ارقىلى 4 ملرد. تەڭگە, شىعىندى وڭتايلاندىرۋ ارقىلى 11 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. كومپانياداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىن جاقسارتۋ جونىندەگى كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى كومپانيا توبىنداعى كاسىپورىنداردا 2020 جىلى ەكونوميكالىق تيىمدىلىك 379 ملرد. تەڭگەگە جەتكىزىلەتىن ءتۇرى بار. 2015 جىلى ەڭبەك ونىمدىلىگى 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە, 2020 جىلى ءۇش ەسەگە دەيىن ارتادى. وسىلايشا, وندىرىستىك اكتيۆتەردى جاڭعىرتۋ مەن جاڭالاۋعا قارجى كوزى تابىلادى. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن تاسىمالداۋ ۇدەرىسىنە, تۇتىنۋشىلارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ, ينفراقۇرىلىمدار مەن جىلجىمالى قۇرامداردىڭ قىزمەتىن يننوۆاتسيالىق جاڭعىرتۋ قاجەت. بىزدە تاسىمالداۋ ۇدەرىسىن جوسپارلاۋدىڭ «MULTIRAIL» اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى وندىرىسكە ەنگىزىلۋدە. بۇل ءادىس كانادا, اقش, گەرمانيا, شۆەتسيانىڭ جەتەكشى تەمىر جول كومپانيالارىندا جۇك تاسىمالىن «توننالىقپەن» ەمەس «رەيستىك» ولشەممەن باعالاۋعا مۇمكىندىك اپەرەدى. بۇل جوبا وتكەن جىلى ارىس - قاندىاعاش تەمىر جول تەلىمىندە قاناتقاقتى جوبا رەتىندە وندىرىسكە ەنگىزىلگەن-ءدى. بۇل جوبا ارقىلى ۆاگون اعىنى تەلىمدە توپقا جاساقتالادى. بەلگىلەنگەن كەستە بويىنشا تۇراقتى جەلىمەن بۇرىنعىدان الدەقايدا ساپالىق ءمۇمكىندىگى جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىم قىزمەت كورسەتەدى. ول ارقىلى سۇرىپتاۋ جۇمىسى قىسقارتىلادى, ۆاگونداردىڭ كەپتەلىپ قالۋى بولمايدى جانە لوكوموتيۆ پاركىن پايدالانۋ مەرزىمى قىسقارۋ ارقىلى ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە قول جەتكىزىلەدى. رەسپۋبليكاداعى تەمىر جول جەلىسىن رەيستىك مودەلمەن 2013 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن تولىق قامتۋ كوزدەلۋدە. جاڭالىق ۆاگون ونىمدىلىگىن 15%, لوكوموتيۆ پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن 20% كوتەرەدى. ۇستىمىزدەگى جىلى كەلىسىم جانە كوممەرتسيالىق جۇمىستاردى قاعازسىز رەسىمدەۋ مەن جۇك جونەلتۋشىلەردىڭ تاپسىرىسىن ورىنداۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن (اسۋ دكر) وندىرىسكە ەنگىزۋ مەرزىمى اياقتالادى. سونىڭ ناتيجەسىندە جۇك جونەلتۋشىلەردىڭ تاپسىرىسىن وڭدەۋ مەرزىمى بەس كۇننەن ءبىر ساعاتقا دەيىن جەتكىزىلسە, ەسەپ ايىرىسۋ ءۇش كۇننەن ءبىر ساعاتقا دەيىن جەتكىزىلىپ, كەدەندىك رەسىمدەۋ جەڭىلدەتىلەدى. ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ جاعدايىن دياگنوستيكالىق قاداعالاۋ مەن باسقارۋدىڭ يننوۆاتسيالىق جۇيەسىن وندىرىسكە ەنگىزۋ قانات جايدى. ول ءوز كەزەگىندە: – ينفراقۇرىلىمداعى بارلىق نىسانداردى ىقپالداسقان ولشەم پارامەترلەرىمەن ەسەپتەۋدىڭ بىرىڭعاي كەشەنى قالىپتاسادى; – ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ اقاۋىن انىقتاۋ اۆتوماتتاندىرىلادى; – ينفراقۇرىلىم نىسانىن جوندەۋدەن وتكىزۋدىڭ ناقتى جاعدايى انىقتالادى; – جوندەۋ ساپاسى اۆتوماتتى تۇردە باقىلانادى; – ينفراقۇرىلىمداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتىپ, دياگنوستيكالىق باقىلاۋ كۇشەيەدى; – وندىرىستىك ۇدەرىستەر وڭتايلاندىرىلادى. قازىرگى تاڭدا ەنەرگورەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ مەن باقىلاۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى وندىرىسكە ەنگىزىلۋدە. ول ارقىلى بۇكىل كومپانيانىڭ ستاتسيونارلىق نىساندارى مەن لوكوموتيۆتەردىڭ ەنەرگورەسۋرس جۇمساۋ بارىسى تاۋلىك بويى ءۇزلىسسىز, تۇراقتى مونيتورينگىلىك باقىلاۋدا بولادى. جۇيە جۇمسالعان جانار-جاعارماي, باكتەگى قالعانى, لوكوموتيۆتەردىڭ سەنىمدىلىگىن كۇشەيتىپ, پايدالانۋ شىعىنىن ازايتادى. پوەزداردىڭ ناقتى ۋاقىتتاعى ءجۇرىس-تۇرىسىن باقىلاۋدىڭ الەمدىك ستاندارتىنا كوشە باستاۋ مەن پوەزد قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ, ينفراقۇرىلىم تەلىمدەرىنىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن جوعارىلاتۋ ماقساتىندا اۆتوماتتاندىرىلعان ديسپەتچەرلىك باسقارۋ جۇيەسى وندىرىسكە ەنگىزىلۋدە. نەگىزىنەن: پوەزداردى جانە لوكوموتيۆتەردى اۆتوماتتى باسقارۋ; – ارا قاشىقتىعىن رەتتەۋ; – ستانتسيالار مەن قۋما جولداردا باعىتتاۋىش بۇرما, بەلگى بەرۋ, باسقا دا قۇرالداردى اۆتوماتتاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ستانتسيالاردىڭ وتكىزۋ جانە وڭدەۋ مۇمكىندىكتەرىن كۇشەيتۋ, ۆاگونداردىڭ وڭدەۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ, پوەزدار مەن قۇجاتتاردى رەسىمدەۋ, پەرسونالدىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا «اسۋ «ستانتسيا جۇمىسى» اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى ىسكە قوسىلا باستادى. وسى جۇيەمەن: – ستانتسياداعى اۋىسىمدىق–تاۋلىكتىك جۇمىستاردى جوسپارلاۋ جۇزەگە اسىرىلادى; – ينتەللەكتۋالدىق بەينە باقىلاۋ جۇيەسى ورناتىلادى; – ستانتسيانىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى بولادى; – گەواقپاراتتىق تەحنولوگيا ىقپالداسادى. جولاۋشىلار كەشەنىندەگى – ەكسپرەسس اقپاراتتى جۇيەسىنىڭ توزىعى جەتۋىنە بايلانىستى ول سوڭعى ۇلگىدەگى يننوۆاتسيالىق «ارعىماق» جۇيەسىمەن الماستىرىلادى. قازىرگى تاڭدا كومپانيا پورتفەلىندە الەمدىك جەتەكشى تەمىر جول اكىمشىلىكتەرىنىڭ تاجىريبەسىنەن وتكىزىلگەن جانە وزىندىك «نوۋ-حاۋ» رەتىندەگى 14 يننوۆاتسيالىق جوبا قاراستىرىلۋدا. جولاۋشىلار تاسىمالىن دامىتۋ – كومپانيانىڭ ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىگىندەگى جاي كومپانيا جولاۋشىلار تاسىمالىن جەتىلدىرۋدىڭ ماسەلەسىن تۇراقتى نازاردا ۇستايدى. 2010 جىلى قىزمەت كورسەتۋدىڭ باستى ساپالىق كورسەتكىشىنىڭ ءبىرى جولاۋشىلار پوەزدارىنىڭ بەلگىلەنگەن كەستەسىنىڭ ورىندالۋى 47% جەتىلدىرىلدى. (2009 جىلى پوەزداردىڭ كەشىگۋ وقيعاسى 5 055 بولسا, 2010 جىلى 2681-گە ازايدى) جولاۋشىلار پوەزدارىن سىرتقى جانە ىشكى ارلەۋ جۇمىستارىنىڭ سەرۆيستىك قىزمەت ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا جاڭا كورپوراتيۆتىك ستاندارتى بەكىتىلىپ, وندىرىسكە ەنگىزىلە باستادى. وسى باعدارلاما اياسىندا «استانا – ماسكەۋ», «الماتى – ماسكەۋ», «الماتى – شىمكەنت» جانە «اقتوبە – الماتى» باعدارىنداعى پوەزدار جاڭعىرتىلىپ, «استانا – پاۆلودار», «استانا – اتىراۋ» باعدارلارىنا جاڭا پوەزدار شىعارىلدى. «استانا – بۋراباي كۋرورتى» مەن «استانا – كوكشەتاۋ» باعدارىنداعى جىلجىمالى قۇرامدار وزگەرتىلدى. جىل اياعىنا دەيىن تاعى دا ەكى جىلجىمالى قۇرام جاڭعىرتىلادى. 2010 جىلى 1320 جولاۋشىلار ۆاگوندارى جوندەلدى. ولاردىڭ 122-ءسى كۇردەلى قالپىنا كەلتىرۋ, 419-ى كۇردەلى جوندەۋ, 779-ى دەپولىق جوندەۋدەن وتكىزىلدى. بيىلعى جىلى 22 جاڭا ۆاگون ساتىپ الىندى. وسىلايشا جولاۋشىلار ۆاگوندارى پاركىنىڭ توزىعى جەتۋ دەڭگەيى باسەڭدەدى. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ءوسىرۋ ماقساتىندا بەس ۆاگون مۇگەدەكتەردى تاسىمالداۋعا ىڭعايلاندىرىلدى. ءىرى ۆوكزالداردا وزىنە ءوزى قىزمەت كورسەتۋدىڭ ترانزاكتسيالىق تەرمينالدارى ورناتىلىپ, ەلەكتروندىق كەزەك جۇيەسى ورناتىلدى. 2010 جىلى پوەزد بيلەتتەرىن ينتەرنەت ارقىلى ساتۋ كولەمى ءۇش ەسەگە ءوستى. ەلەكتروندىق جۇيەمەن 2010 جىلى 26 137 بيلەت ساتىلسا, 2009 جىلى 8 598 بيلەت ساتىلدى. «تۇلپار» پوەزىندا جولاۋشىلاردىڭ ينتەنەت جۇيەسىن پايدالانۋىنا مۇمكىندىك جاسالدى. جولاۋشىلار تاسىمالداۋدىڭ ساپاسى تۇبەگەيلى وزگەرتىلەدى. كومپانيانىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسىندا جولاۋشىلار تاسىمالداۋدى جەدەلدەتۋ, توعىز جولدىڭ توراپتارىندا –حابتاردا لوگيستيكالىق جاڭا مودەلدەر ەنگىزىپ, جاقىن جانە الىس قاشىقتىقتارعا ينتەرمودالدىق تاسىمالداۋ قاراستىرىلعان. 2010 جىلى جولاۋشىلار پوەزدارىنىڭ جىلدامدىعى 296 شاقىرىمدا كۇشەيتىلىپ, بارلىعى 1623 شاقىرىم جولدا پوەزدار جوعارى جىلدامدىقپەن جۇرە الاتىن بولدى. بولاشاقتا 7800 شاقىرىمدا جوعارى جىلدامدىقتى پوەزد قوزعالىسى ەنگىزىلىپ, وبلىس ورتالىقتارىندا ءجۇرۋ ۋاقىتى ەكى ەسەگە قىسقارادى. وسىعان بايلانىستى يسپاندىق «تالگو» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, جىلىنا 150 ۆاگون شىعارا الاتىن بىرلەسكەن زاۋىت قۇرىلىسى باستالدى. جوبانى ۇكىمەتتىڭ جولاۋشىلار ۆاگوندارىن ساتىپ الۋ جونىندەگى ۇزاق مەرزىمدىك جەڭىلدىكتى زاەمى ارقىلى قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا. دەگەنمەن, پوەزد قوزعالىسىن جىلدامداتۋ جونىندەگى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ستانتسيالاردىڭ تەحنيكالىق ينفراقۇرىلىمىن تەحنيكالىق جاڭعىرتۋ ونى باقىلاۋ, وتكىزۋ مۇمكىندىگىن كوتەرۋ, پوەزد قوزعالىسىن باسقارۋ, جۇك تاسىمالداۋعا ارنالعان ەكىنشى جولداردى سالۋ سەكىلدى قوسىمشا قىرۋار ىستەر كوزدەلەدى. وسى جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا قوسىمشا 500 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلۋى ءتيىس. باعدارلامانىڭ الەۋمەتتىك ءمان-ماڭىزىنىڭ جوعارىلىعى مەن قازاقستان ەكونوميكاسىنا بارىنشا تيىمدىلىگىنە وراي كومپانيا مەملەكەت تاراپىنان كومەك كۇتەدى. ءبىز 2010-2011 جىلدارى بۇرىن جەكە يەلىكتەر مەن جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ قۇزىرىندا بولعان 230 تەمىر جول ۆوكزالىن پايدالانۋعا قابىلداپ الدىق. وكىنىشكە وراي, ولاردىڭ بىرقاتارى اپاتتى جاعدايدا تۇر. قىسقا مەرزىمدە كومپانيانىڭ جەلىلىك بولىمشەلەرى ارقىلى اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, قىسقى ماۋسىمعا دايىندالدى. قازىرگى تاڭدا كومپانيانىڭ پايدالانىپ وتىرعان ۆوكزالدارى 303-كە جەتتى. جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋدىڭ 2011- 2012 جىلدارعا ارنالعان جوسپارىنا وراي, شاعىن ستانتسيالاردا ءجۇز ۆوكزال سالىنىپ, 154 ۆوكزالدا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جاسالادى. «يندۋستريالدىق دامۋ – جاڭا ونجىلدىقتاعى ءبىزدىڭ ەلىمىزدى دامىتۋدىڭ تىڭ مۇمكىندىگى».ن.نازارباەۆ.
ءبىزدىڭ ۇدەمەلى يندۋسترياعا قوسار ۇلەسىمىز 2010 جىل تەمىر جول كولىگىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالىق سەرپىندى دامۋ كەزەڭى بولدى. ءبىز دجەنەرال ەلەكتريك, تالگو, سيمەنس, الستوم سەكىلدى الەمدىك ءوندىرىس الپاۋىتتارىمەن تەمىر جول ماشيناسىن جاساۋدىڭ كەشەندى جوبالارىن باستاپ كەتتىك. ايتا كەتۋ كەرەك, ءاربىر جوبادا وندىرىسكە قاجەتتى بولشەكتەر مەن قۇرال-جابدىقتاردى جەتكىزۋدە وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسىن ءوسىرۋ كوزدەلگەن. 2010 جىلى جەلتوقساندا «لوكوموتيۆ قۇراستىرۋ زاۋىتى» اق پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ, «وندىرىستىك ماقساتتاعى ۇزدىك كاسىپورىن» اتالىمى بويىنشا جۇلدەلەردى جەڭىپ الدى. بيىلعى جىلى 78 ماگيسترالدى تەپلوۆوز شىعارىلادى. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ تەپلوۆوزدارىمىز رەسەي فەدەراتسياسىندا سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزىلۋدە. 2011 جىلى قازاقستاندىق ۆاگون قۇراستىرۋ زاۋىتتارى «كۆك» جشس مەن «زيكستو» اق جۇك ۆاگوندارىن سەريالىق تۇردە شىعارۋعا كىرىستى. وتكەن جىلى وتاندىق ەلۋدەن استام كاسىپورىن 6,5 ملرد. تەڭگەنىڭ 880 ءتۇرلى قۇرال-جابدىقتارى مەن قوسالقى بولشەكتەرىن شىعاردى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ ۇلەسى 79 پايىزعا جەتكىزىلىپ, 1500 جۇمىس ورنى اشىلدى. ەڭبەك ونىمدىلىگى ءبىر جۇمىسشىعا شاققاندا 134 مىڭ دوللاردى قۇرادى. ال, قازاقستانداعى ماشينا قۇراستىرۋ سالاسىنداعى ورتاشا كورسەتكىش شامامەن 15 مىڭ دوللار. ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتىمىز – 2015 جىلى قازاقستاندا جىلىنا 300 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعاراتىن تەمىر جول ماشيناسىن جاساۋ كاسپورىندارىن جاساقتاۋ. بيىلعى جىلدىڭ وزىندە تەمىر جول كولىگىنە قاجەتتى ماشينا جاساۋ كولەمى 100 ملرد. تەڭگەگە جەتكىزىلىپ, 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا دەڭگەيى ون ەسەگە ارتادى. «قازاقستان, رەسەي, بەلورۋستىڭ قاتىسۋىمەن كەدەندىك وداق بىزگە 170 ميلليون تۇرعىنى بار ءىجو 1,4 تريلليون دوللار بولاتىن رىنوكقا جول اشادى».ن.نازارباەۆ.
كەدەندىك وداق تالابىنان تۋىنداعان تاپسىرمالار قازاقستان, رەسەي, بەلورۋستىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلعان كەدەن وداعى مەن بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك تاراپتاردىڭ كولىك جۇيەسىندەگى ىقپالداستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. كەدەندىك وداق اياسىنداعى ەلدەردە كەدەندىك رەسىمدەۋلەردى الىپ تاستاۋ جۇك اعىندارىنىڭ وتۋىنە قولايلى اسەر ەتۋمەن قاتار تاسىمالدىڭ وسۋىنە دە ىقپالىن تيگىزەدى. بۇل وڭ ءۇردىس 2010 جىل قورىتىندىسى مەن 2011 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا بايقالدى. كەدەندىك وداقتىڭ قۇرىلۋى بىرىڭعاي كولىك كەڭىستىگىندە ترانزيتتىك الەۋەتتىڭ ارتا تۇسۋىنە دەم بەردى. وسىنداي جاعدايدا كەدەن وداعىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ تەمىر جول كومپانيالارىنىڭ ارىپتەستىگى-ترانزيتتىك تاسىمالداۋدى ستراتەگيالىق دامىتۋدى بىرلەسە قولعا الۋىمەن ماڭىزدى. ستراتەگيالىق ارىپتەستىگىنىڭ كىلتى ەسەبىندەگى «قتج» ۇك» اق مەن «ترانسكونتەينەر» ااق بىرلەسكەن كاسىپورنى نەگىزىندە كونتەينەرلىك تاسىمالدى جانە تەرمينالدىق قىزمەتتى, ونىڭ ىشىندە قازاقستان مەن قىتايدىڭ اراسىنداعى شەكارالىق بەكەتكە قىزمەت كورسەتۋى ۋاقىت ۇدەسىنەن شىققان ۋاعدالاستىق دەپ ايتۋعا بولادى. كەدەندىك وداق قۇرۋ جانە بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىندا تاريحي تۇردە قالىپتاسقان ورال مەن باتىس ءسىبىردىڭ ەلەكتر ستانتسيالارىن تەحنولوگيالىق تۇرعىدا ەكىباستۇز كومىر باسسەينىمەن جالعايتىن جىلۋ-ەنەرگەتيكالىق كەشەندەردى, كلاستەرلەردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە جول اشادى. جاڭا جاعدايدا تاسىمالداۋ ۇدەرىسىندە بىرىڭعاي كولىكتىك-لوگيستيكالىق تەحنولوگيانىڭ بارىنشا وڭتايلى تۇستارىن بىرلەسە پايدالانۋعا قايتا ورالا الامىز. قازاقستان مەن رەسەي تەمىر جولدارىنىڭ ءوزارا ىسكەرلىك قارىم-قاتىناسى مەن كەدەندىك وداق تۇرعىسىنداعى قۇقىقتىق بازاسى, قاتىسۋشىلاردىڭ مۇددەلەستىگى نارىق نەگىزىندەگى تاپسىرمالاردى ءتيىمدى شەشۋگە قولقابىس ەتەدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل تاپسىرمالاردىڭ وڭتايلى شەشىلۋى بيزنەس پەن قوعام الدىنداعى كەدەن وداعى مەن بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ابىرويىنىڭ كوتەرىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى. «جوعارى تابىس, مىقتى دەنساۋلىق, جايلى باسپانا, بەلسەندى ەڭبەككە باعدارلانا ءبىلۋ – بۇل باسەكەلەسۋگە قابىلەتتى ادام».ن.نازارباەۆ.
الەۋمەتتىك جانە كادر ساياساتى ءوزىمىزدىڭ جۇمىسىمىزدا ءبىز كومپانيا مەن ينفراقۇرىلىم, مۇندا تەك كولىك لوگيستيكالىق قانا ەمەس, الەۋمەتتىك, ءبىلىم بەرۋ, اقپارات دامىپ جاتسا, وندا ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز دە دامۋدىڭ ۇستىندە دەگەن ۇستانىمدامىز. «قتج» ۇك» اق-دا كورپوراتيۆتىك الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك ساياساتى ازىرلەنگەن. جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ بويىنشا الەۋمەتتىك باعىتتاعى مىندەتتى تىكەلەي ورىنداۋدان باسقا كومپانيا ءار ءتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ىسىندە دە بەلسەندى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, ءبىز «دەنساۋلىق» جانە «جاردەم» اتتى ەكى مەديتسينالىق پوەزدى ىسكە قوستىق. 2010 جىلى «جىلجىمالى ەمحاناعا» دارىگەرلىك كومەك سۇراپ 24 مىڭعا جۋىق ادام كەلگەن. بيىلعى 28 اقپانداعى ەلباسىمىزدىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بەرىلگەن تاپسىرماسىنا سايكەس, 2011 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە «سالاماتتى قازاقستان» اتتى ءۇشىنشى مەديتسينالىق پوەزد جۇمىس ىستەي باستايدى. ول مەديتسينا عىلىمىنىڭ سوڭعى تەحنيكالارىمەن, سونىڭ ىشىندە تەلەمەديتسينا قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان. وتكەن جىلى كومپانيا جۇمىسشىلارىنىڭ ءوز قارجىسىنا تابيعي اپاتتان زارداپ شەككەن ەگىنسۋ, الاجيدە, كوپر, 47 رازەزد ستانسالارىندا 20 تۇرعىن ءۇيدى سالىپ بەرسە, 23 ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. ال دوستىق ستانساسىندا 216 جاڭا پاتەرلەردىڭ كىلتتەرى تابىس ەتىلدى. بيىل كومپانيا 2015 جىلعا دەيىنگى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن قابىلدادى. بۇعان الدىن الا ەسەپتەر بويىنشا 19 ملرد. تەڭگە كولەمىندە قاراجات جۇمسالماق جانە كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنە «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» اق ارقىلى 15 جىلعا ءبولىپ تولەۋ بويىنشا ساتۋ جوسپارلانىپ وتىر. كومپانيا كورپوراتيۆتىك الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك تۇجىرىمدارىنا ساي: - سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنا 1 ملرد. تەنگەدەن استام قاراجاتقا كومەك كورسەتتى; - قاراعاندى وبلىسى اكىمدىگىمەن جاساسقان مەموراندۋمعا سايكەس, اقادىر اۋىلىن اباتتاندىرۋعا 115 ملن. تەڭگە ءبولدى; - قاراعاندى قالاسىندا جاڭا مەشىتتى سالۋعا 30 ملن. تەڭگە جانە پاۆلودار ستانساسىنداعى تەمىرجول ۆوكزالى عيماراتىن قالپىنا كەلتىرۋگە 50 ملن. تەڭگە كولەمىندە دەمەۋشىلىك كورسەتتى; - الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن ازاماتتاردى قولداۋ ماقساتىندا 97 ملن. تەڭگەدەن استام قارجى باعىتتادى. اعىمداعى جىلى كومپانيا قاراماعىنداعى ەنشىلەس كاسىپورىندار بويىنشا كادر رەزەرۆىن جاساقتاۋ مەن دايىنداۋ جونىندەگى جاڭا ەرەجەلەردى بەكىتتى. كومپانيالار توبىنىڭ ءۇش دەڭگەيلى كادر رەزەرۆىن: ستراتەگيالىق, كورپوراتيۆتىك جانە بازالىق, جاساقتايتىن قۇجاتقا سايكەس, كومپانيانىڭ بوس لاۋازىمدارىنا جەدەل تۇردە كادرلار تابۋعا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. جاس مامانداردى دامىتۋ جانە قولداۋ ماقساتىمەن ايماقتىق جانە رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمدارىن وتكىزىپ, 700-گە جۋىق جاس جۇمىسشى ءدارىس الدى. بيىلعى التى ايدىڭ ىشىندە كومپانيالار توبى بويىنشا ءتۇرلى ماماندىقتاعى 1 438 جۇمىسشى كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىردى. كومپانيانىڭ وقىتۋ ورتالىقتارىندا كاسىبي دايىندىقتان جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ دارىستەرىن 2 344 جۇمىسشى السا (2010 جىلى 2 345 قىزمەتكەر), ال جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 3 624 قىزمەتكەردى وقىتۋ جوسپارلانعان. مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسۋدا. قازىر 447 توپتا 5 000-عا جۋىق تالىمگەر قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ ءجۇر. كومپانيا الىس شەتەلگە وقۋعا جىبەرۋدى جوسپارلاپ وتىرعان 60 قىزمەتكەر ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭ وقىتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلعان. كومپانيانىڭ كاسىپورىندارىنا قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا اكادەمياسىنىڭ 261 تۇلەگى جىبەرىلدى, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ 1500 ستۋدەنتى كومپانيانىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىندە كاسىبي تاجىريبەدەن ءوتتى, ال قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا اكادەمياسى مەن كوللەدجدەردىڭ 50-دەن استام وقىتۋشىسى وندىرىستىك سىناق ءىسىن وتكەردى. قازاقستاننىڭ وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرى مەن كومپانيا جۇمىسشىلارىنىڭ اراسىندا ۋحان ۋنيۆەرسيتەتىندە (قحر) وقىتۋ ءۇشىن 10 ۇزدىكتى انىقتاۋ بويىنشا بايقاۋ وتكىزىلدى, «تEMPUSIV» ەۋروپالىق جوبامەن بىرىگىپ, كومپانيانىڭ 30 قىزمەتكەرى. «حالىقارالىق تەمىرجول كولىگىندەگى ينتەروپەرابەلدىك/قاۋىپسىزدىك/سەرتيفيكاتتاۋ ماماندىعى بويىنشا وقۋلارىن ءتامامداپ ماگيستر ديپلومدارىنا يە بولدى. قىزمەتكەرلەردى كاسىبي تۇرعىدان دامىتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىن تابۋدا, استانا قالاسىندا زاماناۋي جوعارى تەحنولوگيالىق وقىتۋ-دايارلاۋ ورتالىعىن قۇرۋ جونىندە شەشىم قابىلدانعان. ورتالىقتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جانە وقۋ-ادىستەمەلىك بازاسىن قالىپتاستىرۋ مەن وندىرىستىك سىناقتار ءىسىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن تەمىرجول تەحنيكاسىن جاسايتىن الەمدىك كوشباسشىلاردى تارتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار, كومپانيانىڭ وندىرىستىك پەرسونالىن دايارلاۋ ءۇشىن ايماقتىق وقىتۋ ورتالىقتارىن سالۋ جانە دامىتۋدى دا قولعا الامىز. كومپانيا جۇرگىزىپ وتىرعان كادر ساياساتى, ۇجىمدىق كەلىسىم-شارتتا بەكىتىلگەن الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەر, ۇنەمى جاقسارتىلىپ جاتقان ەڭبەك شارتتارى مەن دەنساۋلىقتى قورعاۋ شارالارى جۇمىسشىلاردىڭ قابىلەتتىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋدا. ناتيجەسىندە كادرلاردىڭ كەتۋى بويىنشا ءۇردىس ۇنەمى كەمىپ كەلەدى. 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 2010 جىلى كادرلاردىڭ كەتۋى 5% قىسقارعان. كومپانيالار توبى بويىنشا 2011 جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش 11,6% تومەندەدى.