بۇل دۇنيەدەگى ەڭ ۇلكەن باقىت – ءبىر-ءبىرىن اداسپاي تاپقان, ءبىر-بىرىنە ءسۇيىپ قوسىلعان جانداردىڭ ۇزاق جىل قول ۇستاسىپ عۇمىر كەشۋى دە, بايلىق دەگەن – سول سۇيىسپەنشىلىك پەن ماحابباتتىڭ جەمىسى – ۇل-قىزىڭنىڭ ات جالىن تارتىپ ءمىنىپ, ازامات بولعانىن كورىپ, شۇكىرشىلىك ەتۋ دەسەك, جاراسپاس پا؟!
...سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى اقمولانىڭ كوشەسىندە بۇرىمى بۇلعاقتاپ بارا جاتقان سۇلۋ قىزدى كورىپ, جاس جىگىت تامسانا قاراپ بوگەلگەن. جىگىتتى كوزىنە دە ىلمەي جانىنان وتە شىققان قىزدىڭ تىلەرسەگىنە تۇسكەن قاپ-قارا قوس بۇرىمى كوزدى ارباعان. عايىپنازاردى ەرىكسىز جولدان تايدىرعان... جولدان تايعانى سول, كەتىپ بارا جاتقان باعىتىنان كەرى بۇرىلىپ, قىزدىڭ سوڭىنان ەردى. جاقىنداپ تىلدەسۋگە باتىلى جەتپەي, قىزعا الىستان ىلەسىپ وتىرعان جىگىت قالالىق پەدۋچيليششەگە دەيىن كەلەدى. ارتىنا بۇرىلىپ تا قاراماستان عيماراتقا كىرىپ كەتكەن قىزدىڭ ءبىر دەرەگىن بىلگەنىنە قۋانىشتى ەدى. «دەمەك, وسىندا وقيتىن بولدى, كوپ بولسا 19-20-دا بولار. شىركىن, قانداي سۇلۋ قىز... بىراق, قالانىڭ قىزى سەكىلدى, كىم بىلەدى...» تاكاپپار بويجەتكەننىڭ سىرتىنان تون ءپىشىپ قالا بەرگەن اۋىلدىڭ مومىن بالاسى سول كۇننەن كەيىن قولى بوساسا بولدى, پەدۋچيليششەگە تارتىپ كەتىپ, الگى قىزدى تورۋمەن بولدى. كەلە-كەلە باتىلى جەتىپ جاقىنداپ, ءبىر-ەكى اۋىز تىلدەسىپ-تانىسۋعا قول جەتكىزدى. راۋشان ەسىمدى بويجەتكەن قورعالجىندا تۋعانمەن قالادا وسكەن, راسىندا دا اكە-شەشەسىنىڭ تۇڭعىشى, ەركىن دە ەركە قىز ەكەن. قالاداعى 7 جىلدىق مەكتەپتى ءبىتىرىپ, پەدۋچيليششەگە بىلتىر تۇسكەن. عايىپنازار دا وسال ەمەس ەدى, تورعايلىق تەكتى تۇقىمنان شىققان, احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ جيەنى, قازاق مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن ينجەنەر-گيدروتەحنيك ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ, اقمولا سۋ شارۋاشىلىعى ترەسىنە قىزمەتكە كەلگەن بەتى. تىكباقايلاۋ كورىنەتىن سۇلۋ قىزدىڭ مىسى باسىپ, كوپكە دەيىن جولى بولماي ءجۇردى. دەگەنمەن, اقىلدى قىزدىڭ تاڭداۋى بىرتوعا مىنەزدى, مومىن, بىراق ىسىنە مىعىم جىگىتكە ءتۇستى. ءبىر جىلدان كەيىن, 1961 جىلى ەكەۋى شاڭىراق كوتەردى.
بۇل عاشىقتىق حيكاياسىنىڭ كەيىپكەرلەرى بۇگىندە ورتامىزدا. قوستانايدا تۇرادى. عايىپنازار قويشين قىرىق جىل ءومىرىن ءوزى تۋىپ-وسكەن تورعاي دالاسىنىڭ سۋ شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ارنادى. ارقالىق, امانگەلدى, جانگەلدين اۋداندارىنىڭ سۋلاندىرۋ جۇيەلەرىن قۇرۋعا قاتىستى, تورعايدىڭ قيانداعى اۋىلدارىنا دەيىن نۋعا اينالدىرعان مىڭداعان شاقىرىمعا سۋ قۇبىرىن تارتقان جانكەشتى ەڭبەكتە «تسەلينكرايۆودستروي» ترەسىنىڭ باس ينجەنەرى قويشيننىڭ قولتاڭباسى جاتىر. 1980-86 جىلدار ارالىعىندا «سويۋزتسەلينۆود» ترەسىنىڭ قوستاناي ماگيسترالدىق سۋ قۇبىرلارىن پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ باس ينجەنەرى, كەيىن باستىعى بولىپ, كوپ جىلعى تاجىريبەسى مەن ءبىلىم-بىلىگىنىڭ ارقاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتتى. «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن», «تىڭ جەردى يگەرگەنى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى. قويشيننىڭ ەڭبەكتەگى وسىناۋ جەتىستىگى مەن تاماشا ۇيىمداستىرۋشىلىق تالانتىن جوعارى باعالاعان سۋ شارۋاشىلىعى جانە مەليوراتسيا مينيسترلىگى ونى, جەرگىلىكتى مامانداردى سۋ سالاسىنا وقىتىپ-ۇيرەتۋ ءۇشىن كەشەگى كەڭەس ۇكىمەتى تۇسىندا ءتورت جىلعا, 1987-90 جىلدار ارالىعىندا يەمەن حالىقتىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنا جىبەردى. قايتىپ كەلگەن سوڭ رەسپۋبليكالىق سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ قوستاناي وبلىستىق بولىمشەسىن باسقارىپ, زەينەتكەرلىككە شىققانشا ەڭبەك ەتتى. باياعى قولى زورعا جەتكەن سۇلۋ قىز, جارتى عاسىر قول ۇستاسىپ قاتار جۇرگەن جان جارى, اينىماس سەرىگى بولا بىلگەن راۋشان جالماعامبەتوۆا العاشقى جىلدارى مەكتەپتە ۇستازدىق ەتتى, كەيىن جوعارى ءبىلىم الىپ 20 جىلعا جۋىق «كۋستانايگورسەلپروەكت» جوبالاۋ ينستيتۋىندا, كەيىنگى 20 جىلدا «كۋستانايپروەكت» جوبالاۋ-تەحنولوگيالىق ورتالىعىندا ەڭبەك ەتىپ, بۇل سالادا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. تابيعاتىنان قايسار مىنەزدى, وتكىر جان قۇداي قوسقان قوساعىمەن يەمەنگە بارعاندا دا قاراپ وتىرماي, قوعامدىق جۇمىستارمەن اينالىسىپ, جەرگىلىكتى ايەلدەر كەڭەسىن باسقاردى.
ەرلى-زايىپتىلار عاريفوللا, عابدوللا, قانات, گۇلجان, گۇلنار ەسىمدى بەس بىردەي ۇل مەن قىز ءوسىرىپ جەتكىزدى. ءماسكەۋدە وقىپ, فرانتسۋز جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعىپ, فرانتسيادا تۇراتىن گۇلجاننان باسقا بالالارى جاندارىندا, قوستاناي مەن استانادا, قۇدايعا شۇكىر, ءبارى دە ءۇيلى-باراندى, بالالى-شاعالى. ەلۋ جىل ءشاي دەسپەگەن ەرلى-زايىپتىلاردىڭ قوناقجاي شاڭىراعى الىس-جاقىن اعايىننىڭ باس قوساتىن قاراشاڭىراعىنا اينالعالى قاشان. «قوناق كۇتۋ, ءۇي ۇستاۋدىڭ ءجون-جوسىعىن مارقۇم ەنەمنەن ۇيرەندىم. عاجاپ جان ەدى, مەنى ولە-ولگەنشە ەركەلەتىپ, جالعىز ۇلدىڭ جارى دەپ باسىمنان كۇس ۇشىرماي ءوتتى...» دەپ تەبىرەنە ەسكە الادى راۋشان اپاي. ەستى قىز بەكەر تاڭداماعان ەكەن, عايىپنازار اعامىز قايىن جۇرتىنا قادىرلى كۇيەۋ, جارىنىڭ ارتىنان ەرگەن ءسىڭلىسى مەن ىنىسىنە اعاداي قامقور بولدى. «جاس كەزىمدە بەينەت بەر, قارتايعاندا زەينەت بەر» دەپ قازەكەم بەكەر ايتقان با, قۇدايعا شۇكىر, بالا-شاعانىڭ ارقاسىندا قولدارى ۇزارعان ەرلى-زايىپتىلار بۇگىندە ارا-تۇرا ەل كورىپ, جەر كورىپ دەگەندەي, ساياحاتتاپ قايتۋدى ادەتكە اينالدىرعان. فرانتسياعا ەكى-ءۇش بارىپ, فرانتسۋز قۇدالارىنىڭ سىي-سىياپاتىن كورىپ قايتتى, ولار دا تايلى-تاياعى قالماي تالاي كەلدى. «فرانتسۋز قۇدالارىمىز ءبىزدىڭ ەلدى وتە جاقسى كورەدى. ءوتكەن جىلى تويعا شاقىرىپ ەدىك, قىز-كۇيەۋ, بالا-شاعاسى, اتا-ەنەسى, ولاردىڭ دوستارى بار, سەگىز ادام بولىپ ءبىر-اق كەلدى. بۇل نە دەگەن كەڭ دالا, باي حالىق دەپ ولگەنشە تاڭ قالىپ, ارمانسىز بالىق اۋلاپ, قازى-قارتا جەپ, قىمىز ءىشىپ قايتتى», دەپ كۇلەدى عايىپنازار اعامىز. 2009 جىلى باياعى بىرگە جۇمىس ىستەگەن جىلدارى دوس-جاران, ارالاس-قۇرالاس بولىپ كەتكەن جولداستارىنىڭ شاقىرتۋىمەن يەمەنگە بارىپ, ول جاقتان مەككە, مەديناعا ءتاۋ ەتىپ قايتتى. ايتپاقشى, عايىپنازار اعا زەينەتكە شىعىپ قولى بوساعان شاقتا باياعىدان ارمان ەتكەن ءىسى – ەل اۋزىندا جۇرگەن شەشەندىك سوزدەردى جيناپ, شەجىرە جازۋمەن اينالىسىپ, سول ەڭبەگىن «بايتەرەك» دەگەن تانىمدىق-تاربيەلىك كىتاپ ەتىپ شىعاردى.
ءبىر كەزدە شاشىن قىمىزبەن جۋعان ەركە قىز تاعدىردىڭ وزىنە دەگەن ەڭ ۇلكەن سىيى – باعىنا عايىپنازارداي جىگىتتى جولىقتىرعانى دەپ بىلەدى. عاشىق بولىپ قوسىلعان جارىن ايالاۋدان تانباعان عايىپنازار اعامىز دا ءوزىن «اق جاۋلىقتان» جولى بولعان جىگىت قاتارىنا قوسادى. وسىدان اتتاي ەلۋ جىل بۇرىن شاڭىراق كوتەرىپ ەل قىزىعاتىن جاراسىمدى جۇپ بولعان جاندار, بۇگىندە جارتى عاسىر وتسە دە سول سۇيكىمدى دە سىندارلى قالىپتارىنان تايماي, ادەمى قارتايۋدا
مەرۋەرت ەسەنينا.