قولدانىستاعى كونستيتۋتسيامىزدىڭ ءبىراۋىزدان قابىلدانۋى ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى وتە ماڭىزدى وقيعا ەكەندىگىن تورتكۇل دۇنيە مويىنداپ وتىر. اتا زاڭىمىز بىرلىكتى نىعايتۋعا, مەملەكەتتىك قۇرىلىم, قوعامدىق, ساياسي جۇيەنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن بەكىتۋگە باعىتتالىپ, قويعان مىندەتتەر كۇننەن-كۇنگە ىسكە اسىپ كەلە جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز. ءسويتىپ, بۇگىنگى كۇنى كونستيتۋتسيامىز دەموكراتيالىق قوعامنىڭ نەگىزگى تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىندىگىن جان-جاقتى تانىتتى.
كونستيتۋتسياعا سايكەس مەملەكەتتەگى بيلىكتىڭ بىرتۇتاستىعى جاريالانىپ, زاڭ شىعارۋ, اتقارۋشى جانە سوت بيلىگى تارماقتارىنا ءبولىنىپ, ولاردىڭ كونستيتۋتسيالىق وكىلەتتىكتەرى ايقىندالعان. كونستيتۋتسيانىڭ IV-تاراۋىنىڭ ەرەجەسىنە سايكەس مەملەكەتتىك ورگاندار جۇيەسىندەگى ەرەكشە ورىن پارلامەنتكە بەرىلىپ, ونىڭ وكىلەتتىلىگىنە بۇكىل مەملەكەتتىك تەتىكتىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەتىن نەگىزدەيتىن زاڭداردى تالقىلاۋ تاپسىرىلدى.
دۇنيە ءجۇزى تاريحىندا ەڭ العاشقى پارلامەنت 13 عاسىردا قالىپتاسقانىمەن, ونىڭ ءار ءتۇرلى ەلدەردەگى قۇرىلىمى, قىزمەتتەرى, سايلانۋ تۇرلەرى جانە قوعاممەن بايلانىس ۇلگىلەرى ءالى كۇنگە قالىپتاسۋ جانە دامۋ دەڭگەيىندە.
ال ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدەگى پارلامەنتاريزم تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك, وكiلدi بيلiكتىڭ نىشانى كونە تۇرiك قاعاناتىنان باستاپ كەيiنگi قازاق حاندىقتارىندا دا بولعان. ول كەزدە مەملەكەتتىك ساياسي ءماسەلەلەر القالى جيىن – قۇرىلتاي شاقىرىلۋى ارقىلى شەشىلىپ وتىرعان.
كەڭەس وداعى كەزىندە 1920-1937 جىلدار اراسىندا قازاق ورتالىق اتقارۋ كوميتەتى, ال 1938 جىلدان جوعارعى كەڭەس – ءبىر پالاتالىق جوعارعى زاڭ شىعارۋشى ءجانە وكiلدi ورگانى بولدى. بۇل ورگان 1937 جىلعى جانە 1978 قازاق كسر كونستيتۋتسيالارىنىڭ نەگىزىندە قىزمەت ەتكەن ەدى. بار بيلىك كوممۋنيستىك پارتيانىڭ قولىندا بولعاندىقتان جوعارعى كەڭەس زاڭ شىعارۋشىلىق جانە وكىلدىك فۋنكتسيالارىن ەركىن ورىنداي العان جوق. ونىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, جوعارعى كەڭەس تۇراقتى ورگان رەتىندە جۇمىس ىستەمەدى. قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ پرەزيديۋمى قولدانىستاعى زاڭدارعا ءتيىستى وزگەرىستەردى ەنگىزىپ, جوعارعى كەڭەستىڭ بەكىتۋىنە ۇسىناتىن. جوعارعى كەڭەس بىرنەشە كۇن عانا وتەتىن سەسسيالارىندا زاڭ جوبالارىن ءۇستىرت قاراپ, بەكىتىپ تۇردى.
قازاقستان ەگەمەندىك العاننان كەيىن دە زاڭ شىعارۋشى جانە ەڭ جوعارعى وكiلدi ورگان رەتىندە جوعارعى كەڭەس جۇمىس اتقارىپ كەلدى. بۇرىنعى قوعامدىق قۇرىلىستان قالعان بۇل ورگان ەگەمەن ەلدىڭ جاڭا ساياساتىنا لايىقتى بولماعاندىقتان 1993 جىلعى جەلتوقساندا ءوزىن ءوزى تاراتىپ جىبەردى.
كەڭەس وداعىنان كەيىنگى ءبىرىنشى رەت 1993 جىلعى قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسى نەگىزىندە سايلانعان جوعارعى كەڭەس ەڭ ءبىرىنشى تۇراقتى زاڭ شىعارۋشى ءارى وكىلدى ورگان بولدى ءجانە كوپپارتيالىق نەگىزدە قۇرىلدى. ءسويتىپ, ەگەمەن ەلدىڭ العاشقى كونستيتۋتسياسى پارتيالاردىڭ بيلىككە قولجەتىمدىلىگى مەن ساياسي ءمۇمكىندىكتەرىنە جول اشتى. الايدا, بۇل كونستيتۋتسيادا كوپتەگەن قايشىلىقتار كەزدەسىپ, مەملەكەتتىك قۇرىلىم, قوعامدىق, ساياسي ءجۇيەنىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرى ناقتى انىقتالماعان كەز ەدى. كونستيتۋتسياعا سايكەس جوعارعى كەڭەستىڭ بۇرىنعىشا وكىلەتتىلىگى كەڭ بولدى. بۇل جاعداي بيلىكتى ءبولۋ قاعيداتىنا جانە قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ باستى بەلگىسى – تەجەمەلىك جانە تەپە-تەڭدىك پرينتسيپىنە قايشى كەلدى. بۇنىڭ سوڭى جوعارعى كەڭەستىڭ جۇمىسىن توقتاتۋىنا اكەلىپ سوقتى. ال العاشقى كونستيتۋتسيانىڭ كەمشىلىكتەرى مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ ناقتىلانۋىن تالاپ ەتتى.
جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن ارنايى قۇرىعان كەڭەسپەن ءازىرلەندى. ارنايى كەڭەستىڭ جۇمىسىنا ءوز ەلىمىزدىڭ جانە شەتەلدەردىڭ عالىمدارى مەن ساراپشىلارى تارتىلىپ, كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ كونستيتۋتسيالارى زەردەلەندى. سونىمەن قاتار, كونستيتۋتسيا جوباسى قوعامدا كەڭ تالقىلانىپ, ازاماتتاردىڭ مىڭداعان ۇسىنىستارى ەسەپكە الىندى.
1995 جىلعى 30 تامىزداعى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيا ەلدەگى قوعامدىق-ساياسي قۇرىلىستى ءتۇبەگەيلى وزگەرتتى. جاڭا كونستيتۋتسيا ازيا ەلدەرىنە ءتان قاسيەتتەردى ەسەپكە الا وتىرىپ, ەۋروپالىق داستۇرلەردى, باتىس دەموكراتياسىنىڭ ۇلگىسىن دە بىرىكتىردى. اتا زاڭ ەل تاريحىندا مەملەكەتتىك باسقارۋدا جوعارعى وكىلەتتى ورگانىن بەلگىلەۋ ءۇشىن «پارلامەنت» ۇعىمىن العاش رەت قولداندى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» زاڭ كۇشى بار جارلىق قابىلدانىپ, 1995 جىلدىڭ سوڭىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارىن سايلاۋ وتكىزىلدى. وسىلايشا بيلىكتىڭ ءۇش تارماعىنىڭ, سونىڭ ءىشىندە پارلامەنتتىڭ زاڭ شىعارۋشى جانە ەڭ جوعارعى وكiلدi ورگان رەتىندە جاڭا قوعامدىق-ساياسي قۇرىلىستا جۇمىس ىستەۋىنە نەگىز قالاندى. پارلامەنتتىڭ باستى ماقساتى ساياسي كۇرەس ەمەس, ەلدەگى ەكونوميكالىق جانە ساياسي رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋعا قاجەتتى زاڭداردى قابىلداۋدى العا قويىپ, دەموكراتيانىڭ اجىراماس ءبولىگى رەتىندە مەملەكەتتىك بيلiكتiڭ باسقا تارماقتارىمەن ۇيلەسىمدى قىزمەت ەتۋىندە بولدى.
پارلامەنتتىڭ ەكى پالاتالى مودەلىن قۇرۋ قاجەتتىگى زاڭداردىڭ ساپالى قابىلدانۋىن كوزدەيدى. ەكى پالاتانىڭ قاراۋىنان ءوتكەن زاڭ جوبالارى قايتسە دە تەرەڭىرەك سارالاۋدان وتەتىنى انىق. سونىمەن قاتار, پارلامەنتتىڭ كاسىبيلىگى دە ونىڭ ەرەكشەلىگىنە جاتادى. زاڭ جوبالارىنىڭ پارلامەنتتىڭ سالالىق كوميتەتتەرىندە قارالۋى, ءار سالانىڭ بىلىكتى ماماندارىنىڭ ساراپتاۋىنان ءوتۋى دە ءتيىمدى ءتارتىپ بولىپ سانالادى. پالاتالاردىڭ اراسىنداعى كەلىسىم پروتسەدۋرالارىن زاڭداردىڭ ساپاسىنا سەپتىگىن تيگىزەتىن ساتىلاردىڭ ءبىرى دەپ كورسەتۋگە بولادى.
وسىلايشا, بۇگىنگى كۇنى كونستيتۋتسيامىزبەن بەلگىلەنگەن تارتىپتە قابىلدانىپ وتىرعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارى حالىقارالىق ءۇلگىلەرگە سايكەس كەلەدى دەۋگە بولادى.
1998 جىلعى 7 قازاندا كونستيتۋتسياعا ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن بولاتىن. وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار قوس پالاتا قىزمەتىنىڭ مەرزىمى, دەپۋتاتتارىنىڭ سايلانۋىنا, ۇكىمەت مۇشەلەرىنە قۇزىرەتى شەگىندە اناعۇرلىم كەڭ دەربەستىك بەرۋ, اكىمدەردى سايلاۋ ءتارتىبىن بەكىتۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى بولدى.
وسىلايشا 1999 جىلى ورتالىق ازيادا العاشقى رەت قازاقستان ءماجىلىسىنە ساياسي پارتيالاردىڭ قۇرىلۋ پروتسەسىن تەزدەتكەن جانە جانداندىرعان پروپورتسيونالدى وكىلەتتىك نەگىزىندە پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا سايلاۋ وتكىزىلىپ, 10 دەپۋتات سايلاندى.
2007 جىلعى 21 مامىردا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭمەن كونستيتۋتسياعا جاڭا ماڭىزدى ءوزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بۇل كونستيتۋتسيالىق رەفورما كەزىندە نەگىزگى مەملەكەتتىك قۇرىلىم نۇسقاسى وزگەرمەدى, بىراق كوپتەگەن تۇبەگەيلى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. سونىڭ ىشىندە بيلىك قارىم-قاتىناسى جۇيەسىن وزگەرتۋگە, پارلامەنتتىڭ ءرولى مەن ىقپالىنىڭ كۇشەيتىلۋىنە, قۇزىرەتىنىڭ ءبىرشاما كەڭەيتىلۋىنە, باسقارۋدى پرەزيدەنتتىك نىسانىنان پرەزيدەنتتىك-پارلامەنتتىك جۇيەگە قادام جاساۋىنا مۇمكىندىك بەردى, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, سوت-قۇقىقتىق رەفورماسىن جالعاستىرۋعا جانە سوت تورەلىگىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان تۇستارىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
اتالىپ وتكەن كونستيتۋتسيالىق ءتۇزەتۋلەرگە سايكەس 2007 جىلدىڭ 18 تامىزىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىن ەڭ العاش رەت سايلاۋ پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا جانە پروپورتسيونالدىق سايلاۋ جۇيەسى بويىنشا ءوتتى. پارلامەنت كونستيتۋتسيالىق قۇزىرەتى شەگىندە ۇكىمەت پەن پرەزيدەنتكە ىقپال ەتە الادى. سونىڭ ىشىندە پرەزيدەنتتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ, ۇكىمەت پەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ ءجونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرىن بەكىتۋ نەمەسە بەكىتپەي تاستاۋ, پرەزيدەنتكە ونىڭ باستاماسى بويىنشا سايكەس داۋىس بەرۋ بويىنشا ءبىر جىلدان اسپايتىن مەرزىمگە زاڭ شىعارۋ وكىلەتتىگىن بەرۋ, سوعىس جانە ءبىتىم ماسەلەلەرىن شەشۋ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ ەلدەگى كونستيتۋتسيالىق زاڭدىلىقتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى جىل سايىنعى جولداۋىن تىڭداۋ سياقتى وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.
بۇدان باسقا پارلامەنت الدىندا ۇكىمەت بيۋدجەت جۇيەسى جونىندە جاۋاپتى. پارلامەنت اتقارۋشى بيلىكتى قۇرۋعا پرەمەر-ءمينيستردى تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرۋ ارقىلى قاتىسادى. بۇل جەردە تەجەمەلىك ءجانە تەپە-تەڭدىك پرينتسيپىنىڭ ساقتالۋى كورىنىس العان. ساياسي تۇرعىدا پارلامەنتتىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارى زاڭ شىعارۋشى جانە وكىلەتتى, پارلامەنتتىك باقىلاۋ جانە مەملەكەتتىك جوعارى ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىن كادرلىق ماسەلەسىن شەشۋ بولىپ تابىلادى. ءتيىستى لاۋازىمدى تۇلعالاردى قىزمەتكە تاعايىنداۋ پالاتانىڭ وتىرىسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. وعان دەيىن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ كانديداتۋرالارى تۋرالى ماسەلە پالاتا بيۋروسىنىڭ شەشىمىمەن بەلگىلەنگەن پالاتانىڭ ءتيىستى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ وتىرىسىندا تالقىلانادى. ءناتيجەسىندە كوميتەت ءاربىر تالقىلانعان كانديداتۋرا بويىنشا پالاتا وتىرىسىندا جاريا ەتىلەتىن قورىتىندى شىعارادى.
كونستيتۋتسياعا سۇيەنسەك, زاڭ شىعارۋ باستاماسى قۇقىعى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنە, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا, ۇكىمەتكە تيەسىلى جانە تەك قانا ءماجىلىستە جۇزەگە اسىرىلادى. پارلامەنتتىڭ زاڭ شىعارۋشىلىق فۋنكتسياسى اسا ماڭىزدى جانە اۋقىمدى فۋنكتسيالارىنىڭ ءبىرى. كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن دەپۋتاتتاردىڭ ءوز قالاۋىنشا زاڭ جوبالارىن ۇسىنا الۋ قۇقىعى زاڭ شىعارۋشىلىق باستاماسىن قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. دەپۋتاتتار سايلاۋشىلارمەن تىعىز بايلانىستا, ناقتى ءبىر جاعدايلارعا حاباردار, سوڭدىقتان جاڭا زاڭ جوباسىن ەنگىزىپ نەمەسە كەلىپ تۇسكەن زاڭ جوباسىنا ءوزىنىڭ ۇسىنىستارىن بەرە وتىرىپ, قوعامنىڭ ءار الۋان توبىنىڭ مۇددەلەرىن مەملەكەت ءمۇددەسىمەن بايلانىستىرا وتىرىپ, قاجەتتى زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا كەپىل بولا الادى.
وكىلدى قىزمەتىن ورىنداۋدا پارلامەنتتى ەشقانداي باسقا كونستيتۋتسيالىق ينستيتۋتتارمەن سالىستىرۋعا بولمايدى. پارلامەنت دەپۋتاتتارى ءبىر جاعىنان ءوز سايلاۋشىلارىنىڭ – جالپى حالىقتىڭ وكىلى جانە ونىڭ ءمۇددەلەرىن قورعاۋشى جانە وعان قىزمەت ەتۋشى تۇلعالار بولىپ تابىلسا, ەكىنشى جاعىنان پارتيا مۇددەلەرىن جۇزەگە اسىرۋشى جانە قوعام ايناسى بولىپ تابىلادى. بۇل تۇرعىدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتi جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىمەن بەلگىلەنگەن مەملەكەتتiك ورگانداردىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنا دەپۋتاتتىق سۇراۋ سالۋ قۇقىعىنىڭ ەرەكشە ءمانى بار. حالىقتىڭ وكىلى رەتىندە دەپۋتاتتار ءتيىستى اتقارۋشى ورگاننىڭ نەمەسە لاۋازىمدى تۇلعانىڭ قۇزىرەتiنە كiرەتiن ماسەلەلەر جونiندە تۇسiنiكتەمە بەرۋiن نەمەسە ءوز كوزقاراسىن بايانداۋىن رەسمي تالاپ ەتە الادى. وزدەرiنە سۇراۋ سالىنعان لاۋازىمدى تۇلعالار پارلامەنت سەسسياسىندا ول جونiندە اۋىزشا نەمەسە جازباشا جاۋاپ قايتارۋعا مiندەتتi. بۇل دا دەموكراتيالىق مەملەكەتتىڭ, ياعني حالىقتىڭ ءوز وكىلدەرى ارقىلى بيلىككە قول جەتىمدىگىنىڭ كورىنىسى.
پارلامەنتتىڭ وكىلدى قىزمەتىن اتقارۋدا ونىڭ جانىنان قۇرىلعان «نۇر وتان» حدپ-نىڭ فراكتسياسىنىڭ ءرولىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. فراكتسيا مۇشەلەرى كوپتەگەن ءىس-شارالارعا, ونىڭ ىشىندە فراكتسيا جۇمىسىنا قاتىستى وتىرىستار, ازىرلەنىپ جانە قارالىپ جاتقان زاڭ جوبالارىنا قاتىستى تالقىلاۋلار, الەۋمەتتىك, اقپاراتتىق-ناسيحاتتاۋ ءجانە ازاماتتاردى قابىلداۋ شارالارىنا بەلسەندى قاتىسادى. بيىلعى جىلدىڭ وزىندە فراكتسيا مۇشەلەرى 897 ەلدى-مەكەندەرگە بارىپ, ازاماتتارمەن 1824 كەزدەسۋ جۇرگىزىپ, 3383 ءوتىنىش قارالعان.
سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىڭ حالىقارالىق قاتىناستارىندا پارلامەنتارالىق جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن دا اتاپ وتكەن ءجون. قازاقستان پارلامەنتى ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى باعىتتار بويىنشا بەلسەندى پارلامەنتارالىق جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. كوپتەگەن ەلدەردىڭ پارلامەنتتەرى قازاقستان پارلامەنتىمەن قارىم-قاتىناس جاساۋعا نيەت بىلدىرەدى. ءماجىلىستە باسقا ەلدەردىڭ پارلامەنتتەرىمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ بويىنشا پارلامەنتارالىق توپتار قۇرىلعان. سونىمەن قاتار پارلامەنت پارلامەنتارالىق ۇيىمدارعا دا قاتىسادى. سونىڭ ىشىندە, تمد قاتىسۋشى-مەملەكەتتەرى پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى, ەۋرازەق-تىڭ, ۇقشۇ-نىڭ, ناتو-نىڭ, ەقىۇ-نىڭ, ەۋروپالىق كەڭەستىڭ جانە تاعى باسقا ۇيىمداردىڭ پارلامەنتتىك اسسامبلەيالارىنىڭ ءمۇشەسى. بۇل شارالار ءارتۇرلى ەلدەردىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, پارلامەنتارالىق قارىم-قاتىناستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ءار ەلدىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىن جاقىنداستىرۋعا جانە ۇندەستىرۋگە ىقپالىن تيگىزەدى.
جالپى ءتورتىنشى سايلانعان, ياعني قازىر جۇمىس ىستەپ جاتقان پارلامەنت سوڭعى ءتورت سەسسيا كەزىنىڭ وزىندە-اق 441 زاڭ قابىلداعان, ونىڭ 1-ءى كونستيتۋتسياعا, 8-ءى كونستيتۋتسيالىق زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى, 41-ءى نەگىزگى زاڭ, 165-ءى زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ, 222-ءى زاڭ راتيفيكاتسيالاۋ بويىنشا قابىلدانعان ءجانە 4 زاڭنىڭ كۇشى جويىلعان.
الايدا, پارلامەنت جۇمىسىنىڭ ءتيىمدىلىگىنىڭ كورىنىسى قابىلدانعان زاڭداردىڭ سانىندا ەمەس, ساپاسىندا. الەمدىك ەكونوميكا مەن ساياساتتا بولىپ جاتقان ىرگەلى وزگەرىستەر, جاھاندانۋ پروتسەستەرى, سونداي-اق ەلدىڭ ىشكى دامۋ سەرپىنى ۇلتتىق زاڭنامانىڭ ودان ءارى جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگىن تالاپ ەتەدى. سوندىقتان, وسى كۇنگە دەيىن پارلامەنت ىرگەسىندە قالىپتاسقان تاجىريبەنى پايدالانا وتىرىپ, كەمشىلىكتەرگە جول بەرمەي, زاڭداردىڭ ساپاسىن ودان ءارى كوتەرۋ كەرەك.
مەملەكەتىمىزدە زاڭدىلىقتىڭ ورنىعۋى, ادام قۇقىقتارى مەن ءمۇددەلەرىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا جاعداي جاسالۋى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا نەگىز بولادى. ال, اتالعان ماقساتقا قول جەتكىزۋگە مەملەكەتتىڭ دامۋىنا باعىت بەرۋشى – كونستيتۋتسيانىڭ نورمالارى مەن پرينتسيپتەرىنىڭ بۇلجىتپاي ورىندالۋى مۇمكىندىك بەرەدى.
رامازان سارپەكوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى, «نۇر وتان» حدپ فراكتسياسى تورالقاسىنىڭ مۇشەسى.