اۋەلى كانديداتتار كىم, نەنى ماقسات ەتەدى, پرەزيدەنت رەتىندە قانداي شارالاردى قولعا الماق دەگەن ماسەلەگە قىسقاشا توقتالايىق. ەممانۋەل ماكرون – بۇرىنعى ينۆەستيتسيالىق بانكير. وسى سالاداعى تابىستى ەڭبەگى ارقاسىندا پرەزيدەنت فرانسۋا وللاندتىڭ نازارىنا ىلىگىپ, ونىڭ كەڭەسشىسى, سوسىن ەكونوميكا ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالعان. بىراق ەكى جىل وتپەي, بۇل قىزمەتتەن باس تارتتى. ءسويتىپ, ءوز الدىنا پارتيا قۇرىپ, پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا تۇسەتىنىن مالىمدەدى. مۇنىسى كوزسىز باتىلدىق سانالدى جانە سايلاۋ ناۋقانى باستالعاندا ماكرون اۋتسايدەرلەردىڭ قاتارىندا بولدى. ول تاعى ءبىر تاۋەكەلگە باردى. ەۋروپالىق ينتەگراتسياعا قارسى يدەيالار تانىمال بولىپ جاتقانىنا قاراماي, ەۋروپانىڭ تۇتاستىعىن جاقتاۋشى ەكەنىن مالىمدەدى. الايدا, ماكرون از ۋاقىتتا سۋىرىلىپ العا شىقتى جانە ءبىرىنشى تۋردا جەڭىسكە جەتتى. نەگە؟ «ول زامان لەبىن سەزە ءبىلدى. ول قازىرگى جاعدايعا نارازى, بىراق تسينيزمگە بوي بەرگىسى كەلمەيتىن, بولاشاققا ۇمىتپەن قارايتىن جاستار تاراپىنان زور قولداۋ تاپتى» دەيدى ۆۆس-ءدىڭ پاريجدەگى ءتىلشىسى حيۋ سكوفيلد.
ماكروننىڭ باعدارلاماسىندا مىنانداي ۋادەلەر بار:
ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ, ەنەرگيانىڭ قالپىنا كەلەتىن تۇرلەرىنە كوشۋ جانە شاحتەرلاردى قايتا دايىنداۋعا 50 ملرد ەۋرو جۇمساۋ; ازاماتتاردىڭ كوزىلدىرىك, المالى-سالمالى ءتىس پروتەزى جانە ەستۋ اپپاراتتارىن دايىنداۋعا كەتەتىن شىعىندارىن تولىقتاي بيۋدجەتتەن تولەپ بەرۋ; بيزنەسكە سالىقتى ەداۋىر ازايتۋ; مەكتەپتە جاسى 15-تەن تومەن بالالاردىڭ ءموبيلدى تەلەفون ۇستاۋىنا تىيىم سالۋ; كامەلەتكە تولماعانداردىڭ مۋزەي, تەاترلارعا بارۋى ءۇشىن جىلىنا 500 ەۋرولىق ابونەمەنت ەنگىزۋ.
ءبىرتۇتاس ەۋروپا يدەياسىن جاقتاۋشى بولعانمەن, ەممانۋەل ماكرون وعان قارسىلارمەن دە ساناسۋدى ويلايدى. سوڭعى سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە ول ەۋرووداقتى تۇبەگەيلى رەفورمالاۋ كەرەك, ونسىز بىزدە «فرەكسيت» بولادى دەدى.
«فرەكسيت», ياعني فرانتسيا ەۋرووداقتان شىعارۋ – ونىڭ قارسىلاسى مارين لە پەننىڭ ماقساتى. مارين لە پەن – فرانتسۋز ۇلتشىلى جان-ماري لە پەننىڭ قىزى. بەس رەت پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا تۇسكەن جان-ماري لە پەن ەۋروينتەگراتسيادان باس تارتىپ, يمميگرانتتارعا شەكتەۋ قويۋعا شاقىراتىن. مۇنى ول «فرانتسيانىڭ شەكاراسىن قالپىنا» كەلتىرۋ دەپ اتادى. 18 جاسىندا اكەسىنىڭ «ۇلتتىق مايدان» پارتياسىنا كىرگەن مارين لە پەن وسى ساياساتتى جالعاستىردى. 2012 جىلعى سايلاۋدا 17,9% داۋىس جيناپ, 3-ورىنعا يە بولدى. ال 2014 جىلى ەۋروپا پارلامەنتى سايلاۋىندا ونىڭ پارتياسى جەڭىسكە جەتتى. بۇل – فرانتسيادا اسىرەوڭشىلدار جەڭگەن العاشقى سايلاۋ ەدى. فرانتسۋز ءباسپاسوزى ونى «ساياسي ءزىلزالا» دەپ اتادى. مارين لە پەننىڭ پىكىرىنشە, ەۋروپالىق وداق – «جاھاندانۋ» اتتى قاۋىپتى يدەولوگيا نەگىزىندە قۇرىلعان جۇيە. ونى قۇرتىپ, ورنىنا شىن مانىندە ەگەمەن ەلدەردىڭ ەركىن ەۋروپاسىن قۇرۋ كەرەك. ەۋرووداقتان شىعۋ كەرەك پە دەگەن ماسەلەنى فرانتسۋزدار رەفەرەندۋمدا شەشۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار لە پەن ناتو-دان شىعۋدى, رەسەيمەن بايلانىستى تەرەڭدەتۋدى جاقتايدى. ماسكەۋمەن قارىم-قاتىناستىڭ ناشارلاۋىن ول «اقش-تىڭ ايداپ سالۋىمەن رەسەيدى قۇبىجىق ەتۋ» دەپ سيپاتتايدى.
مارين لە پەننىڭ باعدارلاماسىنداعى باسقا دا تارماقتار:
زاڭسىز يمميگرانتتاردى ەلدەن اۆتوماتتى تۇردە شىعارۋ; اۋەلى زاڭدى يمميگرانتتار قابىلداۋعا ۋاقىتشا موراتوري جاريالاۋ, سوسىن ولاردىڭ سانىن جىلىنا 10 مىڭ ادامعا شەكتەۋ; «ەكسترەميستىك مەشىتتەردى» جابۋ, الەۋمەتتىك باسپانا ءبولۋ كەزىندە فرانتسۋز ازاماتتارىنا باسىمدىق بەرۋ; زەينەتكە 60 جاستا شىعارۋ, اپتالىق جۇمىس كۇنىن 35 ساعات ەتىپ بەلگىلەۋ.
مارين لە پەندى اۋىلدىق جەردەگى, بۇرىن يندۋستريالىق ورتالىق بولعان ايماقتارداعى سايلاۋشىلار قولدايدى. باقىلاۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك فرانتسيانىڭ كەلەسى پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكرون بولادى دەگەن سەنىمدە. ويتەتىن سەبەبى, ءبىرىنشى تۋردان وتپەي قالعان نەگىزگى پارتيالاردىڭ كانديداتتارى سايلاۋشىلارىن ماكرونعا داۋىس بەرۋگە شاقىرعان بولاتىن. الايدا, سايلاۋ الدىنداعى بولجام مەن ناتيجەنىڭ ەكى بولەك شىعاتىنىن «برەكسيت» رەفەرەندۋمى مەن اقش-تاعى سوڭعى پرەزيدەنت سايلاۋى كورسەتتى.
فرانتسيا – ەۋروپاداعى ەڭ ءىرى ەلدەردىڭ جانە ەۋروپالىق وداقتى قۇرۋشى ەلدەردىڭ ءبىرى. الداعى سايلاۋداعى ەكى كانديداتتىڭ ءبىرى فرانتسيانى ەۋرووداقتان شىعارۋدى ماقسات ەتسە, ەندى ءبىرى بىرلەستىكتى تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ەندەشە فرانتسياداعى پرەزيدەنت سايلاۋىندا كىم جەڭسە دە ەۋروپالىق وداقتى ۇلكەن وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر دەۋگە بولادى.
ەرجان ءابدىرامان, «ەگەمەن قازاقستان»