بارلاپ قاراساڭ, تۋعان تىلگە جانى كۇيەتىن, انا ءتىلىن ارداقتايتىن ادام كوپ سياقتى. بيىك مىنبەرلەردەن قازاق ءتىلىنىڭ قايعىسىن ايتىپ, «قۇردىمعا كەتىپ بارادى» دەپ ۇستەل توقپاقتايتىندار دا جەتكىلىكتى. قازاق ءتىلى ءۇشىن قابىرعاسى سوگىلە ماقالا سىلتەيتىندەردىڭ سانىنا جەتە المايمىز. بۇگىندە ءتىل تۋرالى ەرىنبەگەننىڭ ەرنى جىبىرلايدى. جالقاۋعا دەيىن جازادى. قىسقاسى, قازاق ءتىلى ساياسيلانىپ كەتتى. مەملەكەتتىڭ تىلگە قامقورلىعىن, قابىلداعان قاۋلى-قارارىن, بولگەن قارجىسىن مىسالعا كەلتىرۋدەن اۋلاقپىز. ءتىپتى, ول تسيفرلاردان ادامدار جالىعاتىن جايعا دەيىن جەتتى. وقي قالسا, گازەتتى ىسىرىپ تاستايدى. تىڭداي قالسا, راديونى ءوشىرىپ قويادى. كورە قالسا, تەلەارنانى اۋىستىرادى. ونى كوزىمىزبەن كورىپ ءجۇرمىز. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز باسقا. ءتىل تاقىرىبىن ساياسيلاندىرۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. قازاق ءتىلىنىڭ قايعىسىمەن ابىروي جيناۋعا دا بولمايدى. وسى ارقىلى ساياسي ۇپايلارىن تۇگەندەپ جۇرگەندەر دە بار. الدەبىر سايلاۋدا قاراپايىم قازاقتىڭ كوڭىلىن اۋلاۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىن جالاۋ ەتىپ كوتەرەتىندەر دە كەزدەسەدى. قىسقاسى, قازاق باردا قازاق ءتىلى ولمەيدى. ال ونى ساياساتتىڭ شوقپارى ەتۋ بۇگىندە ەشكىمگە پايدا بەرمەيدى. انا ءتىلىمىزدىڭ ابىرويىن ارتتىرىپ, ايبارىن ءوسىرۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ ەسىل باسىن تورگە شىعارۋ ماقساتىندا قانداي ارەكەتتەر جاسالۋعا ءتيىس؟ مەملەكەتتىك ءتىل وسى مەملەكەتتىڭ ورتاق يگىلىگىنە قالاي اينالادى؟ بولاشاقتىڭ يەلەرى قازاق تىلىندە سويلەۋ ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ وسىنداي ساۋالدارمەن اتتىنى قۇلاتۋعا بولادى. ال بىزدىڭشە, ونىڭ جاۋابى قاراپايىم عانا. ءاربىر قازاق قازاق تىلىندە سويلەۋى كەرەك. ۇيدە دە, تۇزدە دە. تورقالى تويدا بولسىن, توپىراقتى ولىمدە بولسىن. ءاربىرىمىز ارەكەت ەتسەك, قازاق ءتىلى قايراڭدا قالمايدى. سوندا عانا جالپىۇلتتىق يگىلىككە اينالادى. ءبىر عانا مىسال. بۇگىندە سىزگە ايلىعىڭىزدى كەڭەس زامانىنداعىداي كاسسير بەرمەيدى. ءبىر تەرەزەگە تەلمىرىپ تۇرمايسىز. جالاقىنى بانكوماتتان الادى جۇرت. قازاقستاننىڭ قاي قيىرىندا جۇرسەڭىز دە, ايلىعىڭىزدى الۋعا مۇمكىندىك مول. سول بانكوماتتىڭ ءتىلى – ۇشەۋ, ياعني قازاقشا, ورىسشا, اعىلشىنشا. بايقايمىز, قالانىڭ دا, دالانىڭ دا قازاعى ايلىعىن الاردا بانكوماتتاعى ورىس ءتىلىن تاڭدايدى. نەگە؟ بانكوماتتاعى قازاق ءتىلى ساۋاتسىز با؟ جوق, ساۋاتسىز دەي المايمىز. ماسەلەنكي, «پين-كودتى ەنگىزىڭىز», «قولما-قول اقشا الۋ», «الۋعا بولاتىن سوما», «تولەمدەر» دەگەن تىركەستەر ءاربىر بانكوماتتا بار. ونى ءاربىر ساۋاتتى ادام تۇسىنە الادى. ال ەندى نەگە ورىس ءتىلىن تاڭدايدى؟ ءبىز ايتار ەدىك: بۇل تۋعان تىلگە جانى اشىماستىق دەپ. ەگەر ول ءوز تىلىنە جانى كۇيەتىن بولسا, وندا بانكوماتتاعى قازاق ءتىلىن تاڭدار ەدى. ەلەمەيتىن, ەسكەرۋسىز قالدىرا سالاتىن نارسە سياقتى. ءتىپتى, ءسوز ەتۋگە دە كەلمەيتىن ءتارىزدى. دەگەنمەن, «تەڭىز تامشىدان قۇرالادى» دەگەندى العا تارتساق, قازاق ءتىلىنىڭ كوركەيۋى وسىنداي ەلەۋسىز جايتتەردەن باستالاتىنىن بايقايمىز. بانكوماتتان اقشانى قازاق تىلىندە العان ادام, انا ءتىلىنىڭ ابىرويىن وزگە جەردە دە كوتەرەدى دەپ تۇسىنەمىز. ءوز باسىم تۇسىنىكسىز بولسا دا, بارلىق تولەمدەردى قازاق تىلىندە جاسايمىن. ال ءسىز شە؟ ەرجان بايتىلەس. قىزىلوردا.