بىزدەن دە بار ءبىر تىلەك

تالايلاعان تارعالاڭ تاعدىر­لار­دى باسىنان كەشىرىپ, جەر-جاھانعا تارىداي شاشىراعان قان­داستارىمىزدىڭ ەلباسى سايا­سا­تىنىڭ ارقاسىندا ەلگە ورا­لىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ التىن ءدىڭ­گە­گىن بىرگە قالاسقان جيىرما جىل­دىق تاريحىمىزداعى الار ورنى ەرەكشە. دەگەنمەن شەتەلدەن كەلگەن قانداستارىمىزدىڭ ءبۇ­گىن­گى الەۋ­مەت­تىك ماسەلەلەرى تۋ­را­لى ايتا-ايتا اۋىز اۋىرىپ, جازا-جازا قول تا­لاتىن جاعدايعا جەتتىك. جاسى­راتىنى جوق, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى ەلباسى سايا­ساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولۋىنا قارا­ماستان اتامەكەنگە اعىلعان قازاق كوشى ءبۇ­گىن­دە توقىراۋ كەزەڭىنە ءوتتى. اسىرە­سە قازاقتار ەڭ كوپ قونىستانعان قىتايدان كەلەتىن قانداستارى­مىز جونىنەن الىپ ايتقاندا انى­عى وسى. قازاقستان الەمدەگى ءوز قان­داستارىن وتانىنا ورالتىپ جات­قان ءۇش مەملەكەتتىڭ ءبىرى دەپ جي­ىرما جىل بويى جار سالعا­نى­مىزبەن, سول اتالعان ەلدەردىڭ سوڭ­عىسى, ياعني ساناۋلى قاندا­سىن قاتارىنا قوسا الماعان سور­لىسى ءبىز بولىپ وتىرمىز. وعان الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى جۇ­تى­لىپ بارا جاتقان باۋىر­لاس­تارىمىزدى ايت­پاعاندا, ەكى ميلليارد قى­تاي­دىڭ «قامقورىندا» قالعان ەكى ميل­ليوننان استام قازاقتىڭ تاع­دىرى كۋا. شەت ەلدەن كەلگەن قا­زاقتارعا قازاقستان ازاماتتىعىن بەرمەي ۇكىمەتىمىزدىڭ «باسى اۋى­رىپ» جات­قاندا, «كوتەرەمگە كولدەنەڭ» دەگەندەي, قىتاي جاعى قازاقستان ازاماتتىعىن العان از قازاقتى قۇ­جات ماسەلەسىمەن اۋىرلاتىپ جىبەردى. ولاي دەيتىنىمىز, ەلىمىز تاۋەل­سىزدىك العا­لى اتامەكەنگە كەل­گەن قانداس­تارى­مىزدىڭ قاي­سى­سى بول­ماسىن اعاي­ىن-تۋىسى, جورا-جول­داسى, قۇ­دا-جەگجاتى, با­لا-شاعا­سىنىڭ ءبىرى قالعان قى­تاي جەرىنە قاي ۋاقىتتا بول­ماسىن بارىپ-كەلىپ تۇرۋعا مۇق­­تاج, اشىعىن ايتقاندا, اتا-باباسىنىڭ باسىنا قۇران وقىتۋ ءۇشىن بولسا دا. بۇگىندە تاعدىرىن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىمەن تامىرلاس سەزىنەتىن ءجۇز مىڭداعان قانداس­تا­رى­مىز قازاقستان ازاماتتىعىن الىپ, الاش تۋى استىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ, ۇلتتىق ساناعى­مىزدا دا, ەلباسى سايلاۋىندا دا ءوز ۇلەس­تەرىن قوسۋدا. بۇ­رىن­دار ولار­دىڭ قىتاي ەلىنە با­رىپ-كەلۋى ەش قيىندىق تۋدىر­ماي­تىن, زاڭ شەڭ­بەرىندەگى, ەكى ەل شەكارا سايا­سا­تىنا ساي قالا­عا­­نىن­شا ءۇش اي­لىق, التى اي­لىق, ءبىر جىلدىق كوپ مارتەلى ۆي­زامەن كىرىپ-شى­عا­تىن. سول ارقىلى تۋىس-تۋعانىن كوشىرىپ, ساۋ­دا-ساتتىعىن ىستەپ تۇ­راتىن. ال ءبۇ­گىن شە؟ بۇل جاع­داي ءتۇ­بە­گەيلى ءوز­گەرگەن, جوعارىدا ايتىپ ءوت­كە­نىمىزدەي ءجۇز مىڭ­دا­عان قى­­تايدان كەلگەن قانداس­تا­رى­مىز­دىڭ ول ەلگە بارۋ ءۇشىن تەك ءۇش اي ءبىر مارتە ۆيزا اشتىرۋعا عانا مۇمكىندىگى بار. سونىڭ ءوزىن­دە بۇرىنعى قى­تاي پاسپورتىنىڭ كوشىرمەسى بو­لۋى مىندەتتى ەكەن. بۇل ءجو­نىندە قا­زاقستانداعى قى­تاي كونسۋل­دى­عىنان سۇراعا­نى­مىز­دا, «بىزدە بەل­گىلەنگەن زاڭ سولاي» دەۋدەن وزگە ماردىمدى جاۋاپ بەرمەيدى. ال بۇل «زاڭ» ەلىمىز­دىڭ تۇر­عى­لىقتى ازامات­تارى­نا جۇرمەيدى, ولارعا ءبارى بۇرىن­عى­سىنشا. سوندا قالاي؟ ءبىر ەل ازا­ماتىنا ەكى ءتۇرلى ساياسات ۇستا­نا­تىن قىتاي ەلىنىڭ كوزدەگەنى نە؟ بولماسا «كوك تۋدىڭ استىنا جەتسەك, كوسەگەمىز كوگەرەدى-اۋ», دەپ سانايتىن سان مىڭداعان قا­زاقتىڭ قازاقستان ازا­ماتى بولا تۇرا تاعدىرىن قىتاي شەشەتىن بولعاندىعى ما؟! ءبىر قىزىعى, بۇل ءجايدىڭ بەلەڭ العانىنا جىلدان اسسا دا قانداستار قۇقىن قورعاعان بىردە-ءبىر قۇزىرلى ورگان جوق, «ولمە­گەنگە – ءولى بالىق» ۇمىتىمەن ەكى ارادا ساندالىپ جۇرگەن ەل. «بۇل پاسپورتتىڭ يەسى قازاقستان زا­ڭى­مەن قورعالادى» دەگەن جازۋى بار كوك پاسپورتىمىزدىڭ جوق­تاۋ­شىسى كىم سوندا؟ ارينە, بۇل جونىندە وي قوز­عاعاندا سان سۇراقتىڭ جاۋاپسىز قالارى انىق. قىتاي ازامات­تارى­نىڭ دا ەكى ەل اراسىندا كى­رىپ-شىعۋ ۆيزا ماسەلەسى كۇردەلەنىپ تۇر. كەلە الماي جاتقان ون مىڭ قازاق بولسا, بارا الماي جات­قانى ودان كوپ, مۇنىڭ ىشىندە قىتاي جانە باسقا ۇلتتار بولۋى زاڭدى دا. كەزىندە شەكاراداعى سۇرام­شاق, ساۋاتسىز سولدات­تار­دىڭ كەسىرىنەن ارعى جاقتىڭ دا «مىنەز كورسەتە» باستاعانىن جاق­سى بىلەمىز, بۇل جولى دا سونى قايتالاعان ءتارىزدى. ەل ۇكىمەتىنەن وڭ شەشىم بولسا ەكەن دەۋىمىز دە سودان... تالاپبەك تىنىسبەك, «جەزبۇيدا» جاستار قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى.