سارىتوعاي اۋىلىندا تاتۋ-ءتاتتى تۇراتىن ون ءبىر ۇلتتىڭ وكىلى وسى قاعيدانى بەرىك ۇستانادى
ماحامبەت اۋدانىندا سارىتوعاي دەگەن اۋىل بار. جانىندا سىلاڭ قاعىپ جايىق وزەنى اعىپ جاتىر. وسى اۋىلدىڭ تۇسىنان ەكى عاسىردان استام بۇرىن يساتاي-ماحامبەت باتىرلار باستاعان ساربازدار قىستا جايىق وزەنىنىڭ مۇزىنا كيىز توسەپ وتكەن. ۇرپاقتان-ۇرپاققا كونەكوز قاريالاردىڭ اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمەلەرىمەن جەتكەن سول جەرگە بەلگى ورناتىلىپتى. تاريحي ورىن ەكەنى وسىلاي عاسىردان-عاسىرعا جالعاسا بەرەدى. باتىر بابالاردىڭ مۇزدان وتكەن جەرىنە اۋىل ادامدارى بالالارىن ەرتىپ ءجيى كەلەدى. تەك قازاقتار ەمەس, وزگە ۇلت وكىلدەرى دە جەر تاريحىنا قانىعۋدان باس تارتپايدى.
وزگە ۇلت دەمەكشى, سارىتوعايدا ءبىر ەمەس, ون ءبىر ۇلتتىڭ وكىلى تۇرادى. ورىس پەن كارىس تە, نەمىس پەن گرەك تە, باشقۇرت پەن بولگار دا, تاتار مەن ۆەنگر دە, كاباردين-بالكار دا قازاق حالقىمەن بىتە قايناسىپ, ارالاس-قۇرالاس تۇرىپ جاتىر. ورىس وتباسىلارىنا جيەن بولىپ كەلەتىن ءبىر-بىردەن كىشكەنتاي يتاليان جانە تۇرىك بالالارى دا سارىتوعايدىڭ توپىراعىندا بالالىق ءبالداۋرەنىن الاڭسىز وتكىزۋدە. جىلدار جىلجىعان سايىن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءبىر-بىرىمەن ءازىلى جاراسىپ, ءتوس تۇيىستىرگەن قۇداندالى بولۋى جيىلەي تۇسۋدە. ماسەلەن, كارىس, نەمىس, تاتار ۇلتىنىڭ وكىلدەرى قازاقتان قىز الىپ وتىر. ال ۇلتى نەمىس ۆالەري ءروزينوۆتىڭ ءۇش قىزى دا قازاقتىڭ ەر مىنەزدى جىگىتتەرىمەن كوڭىل جاراستىرىپتى. ۆەنگر ۇلتىنىڭ وكىلى الەكساندر لوزاحتىڭ قىزى قازاقتىڭ جىگىتىنە تۇرمىسقا شىقسا, سەرگەي بوبروۆپەن وتاۋ قۇرعان روزا ەسىمدى تاتار قىزىنىڭ كەلىندەرى دە قازاقتىڭ ارۋلارى. قازاققا قىز بەرىپ, قىز الىسقان وزگە ۇلتتىڭ وكىلى كوپ مۇندا. بىراق, ىنتىماعى جاراسقان اۋىلدا ءبىر-ءبىرىن ۇلتقا ءبولىپ جۇرگەن ەشقايسىسى دا جوق.
قاي ۇلت وكىلىمەن تىلدەسسەڭىز دە قازاق حالقىنىڭ تىلىنە شورقاقتىق تانىتپايدى. كەرىسىنشە, ماقالداپ, استارلاپ سويلەگەندە قالا قازاقتارىن دالادا قالدىرادى. قازاقشا ءان ايتىپ, ءتىلدى قۇرمەتتەۋ باعىتىندا وتەتىن كونكۋرستىق شارالارعا وسى اۋىلدان قاتىسىپ جۇرگەن وتانداستارىمىز كوپ. سونىڭ ءبىرى بولگار قىزى كيكاەۆا ليليا بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن قازاق تىلىنەن وبلىستىق وليمپياداعا قاتىسىپ, ءبىرىنشى جۇلدەنى يەلەنگەن. ءتىپتى, استانادا وتكەن رەسپۋبليكالىق وليمپيادادا ءجۇلدەلى ورىنعا يە بولعان مارينا يساۋلوۆا دەگەن ورىس قىزىنىڭ دا قازاق تىلىندە ءسويلەگەندە شاڭ قاپتىرارداي شاماسى بار.
مەرەكە كۇندەرى جاقىنداعاندا اۋىلدىڭ ءار تۇرعىنى جانىپ تۇسەدى. ءبىر-ءبىرىمەن ونەر سايىسىنا ءتۇسىپ, ءان ايتادى, بي بيلەيدى. اۋىلدىڭ ۇلكەندەرى دوستىق پەن ىنتىماقتى, بەرەكە مەن بىرلىكتى اڭگىمە وزەگىنە اينالدىرادى. ءار تىلدە ءان شىرقالادى. بۇل اۋىلدىڭ تۇرعىندارى شەتىنەن ونەرلى دەسە بولعانداي. ماسەلەن, ليۋدميلا بوبروۆا ءۇش تىلدە – قازاقشا, ورىسشا, اعىلشىنشا ءمۇدىرمەي سويلەيدى. قازاقشا ءان شىرقاعانىن كورسەڭ ليۋدميلانىڭ. “سارجايلاۋدان” باستاپ, قازاقتىڭ باسقا دا اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداعاندا ءتىلىنىڭ جاتىقتىعىنا كۋا بولعانبىز ءبىر جىلدارى. بولگار ۇلتىنىڭ وكىلى دورا مۇحامەدجانوۆانىڭ ءانشىلىگىنە دە ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. ول ءان ايتقاندا تىڭداۋشىسىن ساز ىرعاعىمەن ەلىتىپ, بىردە شىرقاۋ شىڭعا شىعارادى, بىردە سۋ توگىلمەس جورعاعا مىنگەندەي كۇيگە تۇسىرەدى. وسى اۋىلدا تۇراتىن بىردەن-ءبىر سوعىس ارداگەرى ريزۋان سەيتجانوۆ دەگەن قاريانىڭ ءبيى وزگەلەردەن الابوتەن. جاسى سەكسەننەن اسقانىنا قاراماستان, اياعى اياعىنا جۇقپاي, شىر كوبەلەك اينالىپ بيلەگەندە, تالاي جاننىڭ دەلەبەسىن قوزدىرىپ, تاڭدايىن قاقتىرادى. ءوزى بيلەپ قانا قويماي, اۋىلدىڭ بارشاسىن “دوڭگەلەتەدى”. وسىنداي ونەرلى جانداردان ۇلگى العان جاستار دا ءان ايتۋدى, بي بيلەۋدى ۇيرەنۋگە بەيىم. اۋىل بالالارى ءبىلىم الۋعا قۇشتار. بىلتىر مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەر اراسىنان 12 وقۋشى ءبىلىم گرانتتارىنا يە بولىپ, اتىراۋ, ورال قالالارىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسىپتى.
وسى اپتادا سارىتوعاي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى “مەنىڭ وتانىم – قازاقستان!” دەپ اتالاتىن دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى شارادا باسقوستى. بۇل قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسىنە ارنالعاندىقتان, وعان اۋىلداعى بارشا ۇلتتىڭ وكىلى اتسالىستى. «بۇل – بەيبىت ءومىر مەن ىنتىماقتى تۋ ەتكەن قازاقستاندىقتار ءۇشىن ىستىق ىقىلاس پەن دوستىق نيەتتىڭ ءداستۇرى. ءبىز ءۇشىن بىرلىك پەن بەرەكە, دوستىق پەن تاتۋلىق قاسيەتتى ۇعىمدار. بۇگىندە ەلىمىزدە ءار ۇلتتىڭ سالت-داستۇرلەرىن جاڭعىرتۋعا, مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن دامىتۋعا, ءتىلىن جەتىلدىرۋىنە قولداۋ جاسالۋدا. ءبىز مۇنىڭ بارىنە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلدەگى تاتۋلىقتى نىعايتۋ, ءسويتىپ ىشكى تۇراقتىلىقتى ورنىقتىرۋداعى ستراتەگيانى دۇرىس تاڭداپ, ۇلتارالىق قاتىناستاردى رەتتەۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن جاساي ءبىلۋىنىڭ ءناتيجەسىندە قول جەتكىزدىك. كوپۇلتتى قازاقستانداعى تاتۋلىقتىڭ مىسالىن سارىتوعاي اۋىلدىق وكرۋگىنەن كورۋگە بولادى», دەيدى وكرۋگ اكىمى ورىنشا حايرەكەشوۆا. باسقوسۋدا قازاقستانداعى حالىقتار تاتۋلىعى حاقىندا اڭگىمە ءوربىپ, دوستىق تۋرالى, وتان تۋرالى اندەر شىرقالدى. اقىندار ولەڭى وقىلىپ, ءار حالىقتىڭ ۇلتتىق ءبيى بيلەندى. كەيىنگى ۇرپاققا ەلىمىزدەگى ىشكى تۇراقتىلىقتىڭ ءمان-ماڭىزى كەڭىنەن ءتۇسىندىرىلدى. ءار ۇلتتىڭ وكىلى ءسوز الدى. سونىڭ ءبىرى ۆەرا روتنوۆا بىلاي دەدى:
– قازاقستان – مەنىڭ وتانىم! ويتكەنى, ماحامبەتتە كىندىك قانىم تامدى, مەكتەپتى دە سودان ءبىتىردىم. ال سارىتوعايدا 1948 جىلدان بەرى تۇرامىن. 1950 جىلى وسىنداعى بالاباقشاعا جۇمىسقا ورنالاسقان ەدىم. تاربيەشى دە, مەڭگەرۋشى دە بولدىم. سول كەزدىڭ وزىندە سارىتوعاي بالالارىنىڭ بارلىعى دەرلىك بالاباقشانىڭ تاربيەسىن كوردى. ۇلتقا بولىنبەۋشى ەدىك. جەرگىلىكتى حالىقپەن دە, وزگە جەردەن كوشىپ كەلگەن ۇلىستار وكىلدەرىمەن دە تاتۋ بولدىق. مىنە, ءبىزدىڭ سارىتوعاي اۋىلىنداعى سول تاتۋلىق, ۇلتتار اراسىنداعى دوستىق 60 جىلدان بەرى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. سەبەبى, مۇنداعى وتباسىلار اراسىندا بىرنەشە ۇلتتان قۇرالعاندارى كوپ. سونىڭ ءبىرى – ءبىزدىڭ وتباسىمىز قازاق, كارىس, داعىستان, ورىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرىنەن قۇرالعانمەن تاتۋمىز. كورشى-كولەممەن دە دوستىعىمىز, ىنتىماعىمىز بەرىك. بالالارىمىز دا ءبىزدىڭ تاتۋلىعىمىزدان ۇلگى الادى. قازاقستاننىڭ دامۋىنا, وركەندەۋىنە ەڭبەك ەتسەك دەيدى. ءبىر نەمەرەم ەلباسىنىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن لوندوندا ءبىلىم الدى. ەندى تاڭداعان ماماندىعىمەن جۇمىسقا ورنالاستى.
ۆەرانىڭ اعىنان جارىلا ايتقانىنا قۇپتايتىنداردىڭ قاتارىندا «التىن القالى» انا, باشقۇرت قىزى زاكيرا قاپانوۆا دا بار. ونىڭ جاسى قازىر 84 جاسقا كەلىپتى. وسى اۋىلدا تۇرعالى 63 جىلدىڭ ءجۇزى اۋىپتى. «قازاقستاندا تۇرمىس قۇردىم. بالالارىمىزدى وسىردىك. ەڭبەك ەتتىك. ەندى زەينەتىن كورىپ وتىرمىز. راس, كەزىندە قيىندىق كوردىك. ءوز ءتىلىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى جاڭعىرتا الماپ ەدىك. قازىر, اسىرەسە, وتانىمىزعا اينالعان قازاقستاندا ءبارى باسقاشا. ءار ۇلتتىڭ, ءار ۇلىستىڭ تاريحىن تانۋىنا, ءتىلىن دامىتۋعا, سالت-ءداستۇرىن كەيىنگى ۇرپاعىنا اماناتتاۋىنا ەش كەدەرگى جوق. سەبەبى, ءبىزدىڭ قازاقستان – الەمدەگى كونفەسسياارالىق, ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىعىن, ادامزاتتىڭ بەيبىت ءومىرىن كوزدەيتىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي پروگرەسشىل كوشباسشىسى بار بىردەن-ءبىر ەل. ءبىزدىڭ, قازاقستاندىقتاردىڭ باستى بايلىعىمىز – تاتۋلىق پەن دوستىق! ءبىز بۇگىنگى جاسامپاز ىستەرىمىزدى بىرلىكتىڭ ارقاسىندا ودان ءارى جالعاستىرا الامىز» دەيدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا وتباسىنداعى 8 اداممەن بىرگە سايلاۋ ۋچاسكەسىنە ءوزى بارىپ داۋىس بەرگەن 84 جاستاعى ز. قاپانوۆا.
ال بولگار ۇلتىنىڭ وكىلى فەودورا مۇحامەدجانوۆا قازاقستانعا 1944 جىلى جەر اۋدارىلعاندا 13 جاستا ەكەن. بالالىق شاعى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسپەن تۇسپا-تۇس كەلىپ, ەڭبەككە ەرتە ارالاسقان. قارشاداي قىزدىڭ اۋىر ەڭبەككە ارالاسقانىنا جانى اشىعان باسشىلار وعان سىياقى تاعايىنداپتى. «وسى اۋىلدا ەڭبەككە ارالاستىم. چەرنوۋسوۆ دەگەن باسشىمىز «ون ءۇش جاستامىن» دەگەنىمە سەنبەدى. بالالىعىمدى ەسكەرگەن شىعار, وسى كىسى ماعان سىياقى بەرگىزىپ ەدى. قۇسپان قيسىقباسوۆ, قارتجان قۋانوۆ, ءماجيت قۇسپانوۆ باسشىلىق ەتكەندە دە ەشكىمدى الالاۋ بولعان ەمەس. اسىرەسە, قۋانوۆتىڭ تۇسىندا جۇمىسىمىز ورگە باستى. ەڭبەككە قۇلشىنىپ تۇرۋشى ەدىم. جۇمىس جوسپارىمدى ارتىق ورىنداعاندىقتان با, ءاردايىم باسشىلار تاراپىنان سىياقى الىپ ءجۇردىم. وسى اۋىلدا تاتار جىگىتى ۆاكاس مۇحامەدجانوۆ ەكەۋمىز ءۇش ۇل, ءتورت قىز وسىردىك. ءبىر قىزىم ورىس جىگىتىمەن جۇپتاسسا, ەكى ۇلىم قازاق قىزدارىنا ۇيلەندى. ءبىز, سارىتوعايلىقتار وتە تاتۋمىز. قۋانىشتا دا, قيىندىقتا دا بىرگە بولامىز, ءبىر-ءبىرىمىزدى دەمەيمىز» دەيدى ول.
سارىتوعايلىقتار رايسا ەساۋلوۆانى «كىندىك شەشە» دەيدى. اكە-شەشەسى وسى اۋدانداعى №11 اۋىلعا كەلگەننەن كەيىن, 1935 جىلى رايسا ومىرگە كەلىپتى. ورتا مەكتەپتى قازاقشا بىتىرگەن رايسا مەدبيكەلىك ورتا ءبىلىم الىپتى. سودان بەرى سارىتوعايداعى اكۋشەرلىك پۋنكتتە 25 جىلداي مەڭگەرۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن. سول جىلدارى سارىتوعايداعى وتباسىلاردا ىڭگالاعان بوبەكتەردىڭ كىندىگىن كەسىپتى. «سودان مەنى ءبارى «كىندىك شەشە» اتادى عوي», دەيدى وتكەن كۇندەرىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن ول. «كىندىك بالالارىمنىڭ ءبارى جوعارى ءبىلىم الدى. ءار سالانىڭ مامانى, ارالارىندا دارىگەر دە, ينجەنەر دە, مۇعالىم دە بار. ءالى كۇنگە قۇرمەتتەيدى. اسىرەسە, جاستارى 60-قا تايالسا دا مۇرات قورجىنباەۆ, ايگۇل ماقسوتوۆا, رۋسلان اجىعاليەۆ, نۇرلىباي ءاجىعاليەۆتەردىڭ سىيلاستىعى تىپتەن بولەك» دەگەندى جانە قوسىپ قويدى انالىق مەيىرىمىن توگە سويلەگەن ر.ەساۋلوۆا. قازىر ونىڭ ۇلى قولىندا, ال قىزى رەسەيدە تۇرادى.
مۇنداعى تۇرعىنداردىڭ تاعدىرى ءار- قيلى. ماسەلەن, ۆلاديمير گوربۋزوۆ 6 جاسىندا سوناۋ قىرىمنان وسىندا كەلگەن. سودان بەرى تابان اۋدارعان جوق. ولگا سەرتاەۆا قازاقتىڭ شاڭىراعىنا جۇرەك جىلۋىن توگىپ وتىر. كورشىلەس توپايلى اۋىلىندا ومىرگە كەلگەن تاتار قىزى ەلەنا ساليموۆا بۇل كۇندەرى ۋكراين ۇلتىنىڭ وتباسىنا قىز بەرىپتى. «قۇدام – ۋكراين, قۇداعايىم – كارىس ۇلتىنان. بىراق ءبىزدىڭ ارامىزدا ەشقاشان كيكىلجىڭ بولعان ەمەس. الدا دا بولماعانىن قالايمىن. بۇل – ءبىزدىڭ ەڭ باستى تىلەگىمىز» دەيدى قازاق جەرىنەن باقىتىن تاپقان جانداردىڭ ءبىرى ە. ساليموۆا.
ۇلكەندەر اراسىنداعى تاتۋلىقتىڭ كەيىنگى ۇرپاققا جالعاسۋىنىڭ دانەكەرىندەي بولىپ جۇرگەن ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى ءۋالي راقىمجانوۆ «سارىتوعايىم –ماقتانىشىم. ءبىز قايدا بارساق تا ۇلتقا ءبولىنۋدى بىلمەيمىز. ءبىز – سارىتوعايلىقتارمىز. ءبىر-بىرىمىزگە سىيلاستىعىمىز بەرىك ورنىققان. ماسەلەن, ەكى جىل بۇرىن بولگار قىزى فەودورا مۇحامەدجانوۆانىڭ جولداسى باقيلىق بولدى. كۇيەۋى تاتار ۇلتىنان ەدى. ول ايەلىنە مۇسىلمانشا جەرلەۋدى امانات ەتكەن ەكەن. فەودورا سول اماناتىن ورىندادى. ەسكە الۋ كادەلەرىن وتكىزدى, قۇران شىعاردى. بۇل – ءبىر شاڭىراقتىڭ استىنداعى ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە سىيلاستىعى, اماناتىنا قيانات جاساعان جوق. بۇل – كوپكە ونەگە بولارلىق سىيلاستىقتىڭ بەلگىسى» دەيدى.
بۇل ارينە, اۋىلداعى ءوزارا ءتۇسىنىستىكتىڭ بەرىك ورنىعۋىنان بولسا كەرەك. اۋىلداعى تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق ورتالىقتىڭ ورنى ايرىقشا ەكەنىن ايتقان ءجون. ورتالىق 2003 جىلى اۋداندا العاشقى بولىپ, وسى اۋىلدا قۇرىلعان. وعان العاشقىدا مەكتەپ ديرەكتورى سەرىك قاپاشەۆ جەتەكشىلىك ەتىپتى. قازىر ونى ورىن تاسيموۆا باسقارادى. ورتالىقتىڭ 4 توپقا بىرىكتىرىلگەن 20 مۇشەسى بار. ماقسات – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياساتىن, ەلدەگى رەفورمالار بارىسىن ءار تۇرعىنعا مەيلىنشە ۇعىنىقتى ەتىپ ءتۇسىندىرۋ, سەمينارلار وتكىزىپ, حالىقتىڭ مەملەكەتتىڭ كەلەشەگىنە سەنىمىن ارتتىرۋ.
ەلباسىنىڭ بيىلعى حالىققا جولداۋىندا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ ارقايسىسىن اۋىل جۇرتشىلىعىنا ناسيحاتتاپ وتىرعان وسى ورتالىقتىڭ مۇشەلەرى. اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق ورتالىققا اۋىلداعى 1802 تۇرعىننىڭ اۋىزبىرلىگىنە قىلاۋ تۇسىرمەي, ءوزارا تاتۋلىعىن, ىنتىماعىن بەكەمدەۋگە جۇمىستانىپ جۇرگەن وكرۋگ اكىمى ورىنشا حايرەكەشوۆانىڭ تاراپىنان زور قولداۋ جاسالىپ وتىر. اكىمنىڭ وزىندىك ءىس-تاجىريبەسى دە بار. سول سەبەپتەن بولار, بۇل اۋىل اتىنا سىن ايتىلىپ كورگەن ەمەس. كەرىسىنشە, اۋىلداعى وننان استام ۇلتتىڭ ىنتىماعى, يگى باستامالارى گازەت تىلشىسىنە دە جەتىپ جاتادى. سونداي باستامانىڭ باستاۋىندا اۋىلدا 14 شاعىن اۋداننىڭ قۇرىلۋىن ايتۋعا بولادى. وكرۋگ اكىمى ورىنشا حايرەكەشوۆانىڭ ايتۋىنشا, ءار شاعىن اۋداننىڭ اتاۋلارى سان الۋان: اباي, جايىق, بالاباقشا, باق, مەكتەپ, ەمحانا بولىپ جالعاسا بەرەدى. ءار شاعىن اۋدانعا 20-30 ۇيدەن بولىنگەن, ارقايسىسىنىڭ قوعامدىق نەگىزدەگى باسقارۋشىلارىن تاڭداۋعا تۇرعىندار بەلسەنە اتسالىسقان. تۇرعىندار قولدايتىن, ايتقانىن تىڭدايتىن باسقارۋشىلار ءار شاعىن اۋدان حالقىنىڭ جاعدايىن تەرەڭ زەرتتەپ, كىمگە قانداي كومەك قاجەتتىگىن انىقتاپ وتىرادى. كوشە, اۋلا تازالىعىن قاداعالاپ, ۇلكەندەردى جاستارعا ونەگە كورسەتەرلىك ىستەرگە جۇمىلدىرادى. ارينە, مۇنىمەن وكرۋگ اكىمىنە اتقارار شارۋا جوق ەكەن عوي دەگەن پىكىر تۋىنداماۋى كەرەك. بار مىندەتتى شاعىن اۋدان باسقارۋشىلارىنا جۇكتەپ, قول قۋسىرىپ وتىرعان اكىم جوق. حالىقتىڭ قۋانىشىنا بىرگە قۋانىپ, مۇڭايسا بىرگە مۇڭايادى. بۇل اۋىلدا مۇڭنان گورى قۋانىشتى ساتتەر كوپ. ويتكەنى, مۇنداعى ون ءبىر ۇلتتىڭ ءبىر-بىرىمەن جاراسىمدى ءازىلى بار. تاتۋلىعىنا سىنا بويلامايدى. دەمەك, ىنتىماعى جاراسقان اۋىلدىڭ كەلەشەگى كەمەل, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشارىنا كەپىلمىز.
جولداسبەك شوپەعۇل.
اتىراۋ وبلىسى, ماحامبەت اۋدانى.