اتا-بابالارىمىز سان عاسىرلار اڭساعان تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا شامالعان اۋىلىنداعى قاراساي باتىر اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ «شاپاعات» تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا «ەلباسى جانە تاۋەلسىزدىك» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءبىلىم العان التىن ۇياسىندا وتكىزىلگەن جيىنعا ونىڭ سىنىپتاستارىمەن قاتار, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى قاتىستى. قاراساي باتىر اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى بۇگىنگى كوركەيگەن, قاناتىن كەڭگە جايعان مەملەكەتتىڭ قول جەتكەن جەتىستىكتەرى تۋرالى اقىندار جىرلارىنان ۇزىندىلەر وقىپ, تۋعان ەل, تۋعان جەر, قاسيەتتى دە قاستەرلى وتان تۋرالى اندەردى تامىلجىتا شىرقادى.
بيىلعى جىلى اشىلعانىنا ون ءۇش جىل تولعان «شاپاعات» تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىندا مەملەكەتىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ بالالىق شاعىنان باستاپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى ءومىر جولى, ەڭبەك جولىنىڭ باسپالداقتارى تۋرالى مول مالىمەت جيناقتالعان. مۇراجايدىڭ جەتەكشىسى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى رىمكەش بايقونىسوۆانىڭ ايتۋىنشا, جاس ۇرپاق بويىندا وتانسۇيگىشتىك, پاتريوتيزم, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى قالىپتاستىرۋدا اعا ۇرپاقتىڭ ونەگەلى ءومىر جولىن جان-جاقتى زەرتتەپ, ءبىلۋدىڭ قاجەتتىلىگى زور. «اتا-بابالارىمىزدىڭ اڭساعان ارمانى ورىندالىپ, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋىمىزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ورنى زور ەكەندىگى ايداي اقيقات. ۋاقىت وتكەن سايىن قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارا تۇسۋدە. مەملەكەتىمىزدىڭ الەم تانىعان ەلگە اينالۋى دا ەلباسىمىزدىڭ بەدەلىنىڭ, تىنىمسىز دا ەسەلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى» دەيدى رىمكەش شايكەنقىزى. «ەلباسى جانە تاۋەلسىزدىك» اتتى باسقوسۋدا قيىن دا كۇردەلى جولدان وتكەن مەملەكەتتىڭ بۇگىنگى تىنىسى جانە كەلەشەگى تۋرالى وي تولعاعان ەڭبەك ارداگەرلەرى جاس ۇرپاق تاربيەسىن دە تىلگە تيەك ەتتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سىنىپتاسى, ەڭبەك ارداگەرى قىدىرعالي بايبەك ۋاقىت سىنىنان وتكەن بالالىق شاقتىڭ ەستە قالعان كەيبىر ساتتەرىنە دە توقتالدى.
– سەندەر, اينالايىندار, ياعني بۇگىنگى جاس ۇرپاق تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا باقىتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرسىڭدار,– دەدى ول مەكتەپ وقۋشىلارىنا قاراپ. – ەلباسىنىڭ دا باستى ماقساتى جاس ۇرپاقتىڭ شاتتىققا تولى ءومىرى, سوندىقتان دا, مىنە, وسى باقىتتى, قازاق حالقىنىڭ شاڭىراعىنا قونعان باق-داۋلەتتى باعالاي بىلىڭدەر. تۋعان وتان يگىلىگى جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتسەڭدەر كەمەل كەلەشەككە سەنىممەن قاراۋعا بولادى.
بىزدەر, سۇلتان ەكەۋمىز مەكتەپتە 1-سىنىپتان باستاپ 10-سىنىپقا دەيىن بىرگە وقىدىق. بالالىق شاعىمىز ەل باسىنداعى قيىن دا كۇردەلى ۋاقىتپەن سايكەس كەلسە دە وعان ەشكىم مويىمادى. سول كەزدىڭ جاستارىنىڭ بويىندا ەرەكشە ەرىك-جىگەر بولاتىن. اسىرەسە نۇرسۇلتان بارىمىزدەن ەرەكشەلەنە ءبىلدى, قيىندىققا تاپ بولعاندارعا بىردەن كومەككە كەلىپ, قولتىعىنان دەمەيتىن. ەسىمدە قالعان ءبىر ءسات, وقۋشىلار اراسىندا جۇگەرى جيناۋدان وزىپ شىعىپ, ەكەۋمىز «يۋبيلەينىي» دەگەن مەدال العانبىز. ەڭ ءبىر عاجايىپ ءسات, ەمتيحان الدىندا مۇعالىمدەرىمىزگە ارناپ تاۋدىڭ ەتەگىنەن گۇل تەرىپ اكەلەتىنبىز. ءالى ەسىمدە, ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى سىنىپتاردا وقىعاندا اۋىلدا ەلەكتر جارىعى جوق, راديو جوق, كومىر جوق, ساباقتى مايشامنىڭ جارىعىمەن وقيمىز, اتا-انامىزعا دا كومەكتەسەمىز. بۇگىنگى ۋاقىت بيىگىنەن وتكەن كۇندەرگە كوز سالسام, كوڭىلىمە قۋانىش ۇيالايدى. ارادا قانشا ۋاقىت وتسە دە, نۇرەكەڭنىڭ بويىندا بالا كەزدەن قالىپتاسقان قاراپايىمدىلىق, مەيىرىم مەن ىزگىلىك سياقتى اسىل قاسيەتتەر ساقتالعان, – دەيدى قىدىرعالي بايبەك ءوز ويىن ورتاعا سالىپ.
مەملەكەت باسشىسى «بۇگىنگى كۇندى ءتۇسىنىپ, ءتۇيسىنۋ ءۇشىن دە, بولاشاقتىڭ ديدارىن كوزگە ەلەستەتۋ ءۇشىن دە كەشەگى كەزەڭگە كوز جىبەرۋىمىز كەرەك» دەپ اتاپ ايتقانىنداي, «ەلباسى جانە تاۋەلسىزدىك» اتتى باسقوسۋعا جينالعانداردىڭ تاۋەلسىزدىك پەن بوستاندىققا قول جەتكىزگەن حالقىمىزدىڭ بۇگىنگى جەتىستىگىمەن قاتار, وتكەن كۇندەر تۋرالى ەستەلىكتەرىنىڭ مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن تاعىلىمى مول بولعاندىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. كەمەل ويلى, كەڭ قۇلاشتى ساياساتكەردىڭ بالالىق بالعىن شاعى تۋرالى ءسوز قوزعاپ, سىر شەرتكەندەر ۇستازدىڭ ءاربىر شاكىرت ومىرىندەگى ۇمىتىلماس ورنىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى.
– ەلباسى ءبىلىم العان بۇل مەكتەپ كيەلى مەكتەپ, ونىمەن ءبىر مەكتەپتە وقىعانىمىز بىزدەر ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش. ۇشقوڭىر – مەنىڭ تۋعان جەرىم, مەنىڭ اكەم مىرزاتاي يحانبەردين وسى ءبىلىم ۇياسىندا ۇزاق جىلدار ۇستازدىق ەتتى. ءوز ۇستازدارىمىزدىڭ الدىندا باسىمىزدى يەمىز, ونداي ءتالىمى دە تاربيەسى مول جاندار قازىر مۇلدەم از. مەكتەپتىڭ قوعامدىق جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاساتىن, قوڭىر داۋىسپەن تامىلجىتا ءان ايتاتىن, جوعارى سىنىپ وقۋشىسى – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا ءبىز سول كەزدە قىزىعا قارايتىنبىز. ورىس ءتىلىن سول كەزدە ءتاۋىر سويلەي المايتىن بىزدەرگە قامقور بولىپ «سەندەر «ميروۆايا ليتەراتۋرانى» وقىڭدار» دەپ اقىلىن ايتىپ, قامقور بولىپ جۇرەتىن. سول سوزدەن كەيىن مەن اۋىلىمىزداعى كىتاپحاناعا باردىم. ءبىر تاڭقالارلىعى, ءسويتسەم ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ كىتاپحاناسى وتە باي ەكەن. سوندا مەن العاش رەت دجەك لوندون, موپاسسان, بالزاك سياقتى كلاسسيكتەردىڭ كىتابىن قولىما الىپ, تۋىندىلارىمەن تانىستىم. كوشباسشىنىڭ سول ءبىر بالا كەزىندەگى العىرلىعى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە قالىپ قويىپتى,– دەيدى پانار مىرزاتايقىزى وتكەن كۇنگە كوز جىبەرىپ.
مەكتەپ قابىرعاسىندا, ءالى وڭى مەن سولىن تانىمايتىن اڭعىرت تا اڭقاۋ بالاڭ كەزەڭنىڭ وزىندە ءبىر مەكتەپتە بىرگە وقىعانداردىڭ دا, سىنىپتاستارىنىڭ دا نۇرسۇلتاننىڭ سول كەزدىڭ وزىندە «ليدەر» بولاتىندىعىنا سەندىك دەپ اتاپ ايتۋى كوپ نارسەدەن حابار بەرسە كەرەك. ەكى مىڭعا جۋىق قۇندى جادىگەرلەر جيناقتالعان, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءومىر جانە ەڭبەك جولى مەن تاريحى تەرەڭ دە قاسيەتتى ولكە شەجىرەسىنەن سىر شەرتەتىن «شاپاعات» تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى قۇندى ەكسپوناتتارمەن ۋاقىت وتكەن سايىن تولىعا تۇسۋدە. ارداگەر ۇستاز, كوپ بالالى انا بالزەينەپ بەيسەنباەۆا مەكتەپ مۇراجايىنا مۋزىكالىق اسپاپ – پاتەفون سىيلادى.
– مەن 84 جاستامىن, ءتىرشىلىكتىڭ قيىندىعىن دا, قىزىعىن دا كوردىك. حالقىمىزدا «ازاماتىنا قاراپ, اۋىلىن تانى» دەگەن ۇلاعاتتى ءسوز بار. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنداي باسشىسى بار ءبىزدىڭ حالقىمىز, جايقالعان بايشەشەكتەي بولىپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاق, شىن مانىسىندە دە باقىتتى, كەلەشەگى كەمەل. ەل تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل, حالقىمىز بەيبىت ومىردە, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. وسىنىڭ بارلىعى تۋعان حالقى, قاسيەتتى وتانى ءۇشىن قاجىرلىلىق پەن بەلسەندىلىك تانىتىپ جۇرگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. كەزىندە اۋىلىمىزدا «شامشىراق» ءانسامبلىن قۇردىق, ەسەلى ەڭبەك ەتتىك. سونداعى ماقساتىمىز اۋىلىمىز, ەلىمىزدىڭ كوركەيىپ, گۇلدەنە بەرۋى,– دەيدى بالزەينەپ بەيسەنباەۆا. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شاراعا قاتىسقان مەكتەپ وقۋشىلارى «نۇرلى كۇنگە ۇمتىلعان قازاق بۇگىن, سۇيسىندىرگەن الەمدى ازاتتىعىم» دەپ ءان مەن جىردان شاشۋ شاشتى.
باقىت بالعارينا.
الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانى.