سىرنايلاتىپ-كەرنەيلەتىپ كۇنى كەشە قازاق ونەرىنىڭ قاراشاڭىراعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترىندا وتكەن ونىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويى ۇعىنعان ۇرپاققا ءبىر كۇندىك ءىشىم-جەمنىڭ دۋمانى ەمەس, كوپ جىلدىق رۋحاني ازىققا اينالار عيبراتى, تاعىلىمى مول ونەر كەشى رەتىندە تاريحتا قالارى حاق. رۋحاني ءوسىپ-وركەندەپ, وي-ءورىستىڭ كەمەلدەنۋىنە كينو ونەرىنىڭ ايتارلىقتاي سەپتىگى تيگەن دەيتىن بولساق, وندا وسى تۇرعان تۇتاس ءبىر بۋىن نۇرجۇمان ىقتىمباەۆ سومداعان بەينەلەرمەن ءومىر بەلەستەرىن بىرگە وتكىزىپ كەلەدى. «مازاسىز تاڭ» (1966), «ەل باسىنا كۇن تۋسا» (1967), «بالالىق شاققا ساياحات» (1968 ), «مانشۇك تۋرالى ءان» (1969), «قىز جىبەك», «اتاماننىڭ اقىرى» (1970), «ىستىقكولدىڭ القىزىل گۇلدەرى» (1971), «شوق پەن شەر» (1972), «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» (2011) دەپ تاعىسىن-تاعى اراسىن جالعاستىرا تىزگەندە, ول ويناعان فيلمدەردىڭ ۇزىن-ىرعاسى جەتپىسكە تاياپ قالادى ەكەن. جەتپىستىڭ جەلماياسىمەن جەتپىستەن استام ءرولدى كورەرمەننىڭ كوڭىل كوگىنە قوندىرىپ ۇلگەرگەن اكتەر جايىندا شەرتىلمەگەن سىر قالماعان دا شىعار, بالكىم. ايتسە دە, تاعدىر كەيدە تاۋ تاقىلەتتەس. بۇرالاڭ-بۇلتارىسى, قۇز-جارتاسى, ۇيالى ۇشار شىڭى مەن باۋرايىنداعى شالعىنى عاجايىپ اسەردىڭ تەڭىزىندە تەربەتىپ, كوڭىل تۇنىعىنا اي بەينەسىن قوندىراتىن ادەتى. «ادام جانى اشىلماعان جۇمباق اۋەنگە تولى» دەپ كوپتىڭ كورمەگەن, قيال جەلكەنىن كەرمەگەن قۇز قۇپيالارىنا قۇشتارلانا كوز تىگىپ جاتاتىنى سوندىقتان شىعار, ءسىرا. ول ەگەر اكتەر الەمىنىڭ كەرەمەتتەرى بولسا شە؟ سانداعان تاعدىردى ەكران تاسپاسىنا باسىپ جاتقانداعى اكتەردىڭ جانتالاسقان ومىرىنە قاراپ-اق ءتۇرلى ويلار جەتەگىنە ەرىپ كەتەر كىسىڭ. قىزىق ءۇشىن, ونىڭ 1966 جىلى تۇسكەن «مازاسىز تاڭ» فيلمىنەن بەرمەن قارايعى كينوشەجىرەنى شولىپ وتتىك. سودان بەرى جەمىس بەرمەي قالعان جىل جوقتىڭ قاسى. كەي جىلدارى ەكى-ءۇش, ءتىپتى ءتورت ءفيلمنىڭ باسىن قايىرىپ تاستاعانىنا قاراعاندا, ونىڭ 1980 جىلى «ناننىڭ ءدامى» ءفيلمى ءۇشىن كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانىپ, 2007 جىلى «جول قاراۋشى» فيلمىندەگى ءرولى ءۇشىن «ادال جۇرەك» فەستيۆالىندە باس جۇلدەمەن, 2009 جىلى قاتارىنان ءۇش بىردەي – «شاكەن جۇلدىزدارى» فەستيۆالىندە ەڭ ءۇزدىك اكتەر, چەبوكسارى كينوفەستيۆالىندە – «ستالينگە سىيلىق» فيلمىندە «ەڭ ۇزدىك ەر ادام ءرولى ءۇشىن» سىيلىعى مەن قاسىم رولىنە بۇكىلامەريكالىق ونەردى قولداۋ اسسوتسياتسياسىنىڭ ارنايى جۇلدەسىمەن ماراپاتتالۋى وڭاي كەلە سالعان ولجا ەمەس, قيلى-قيلى تاعدىردى, ءتۇرلى كەزەڭدەگى ادامداردىڭ پسيحولوگيالىق بەت-بەينەسى مەن فيلوسوفيالىق وي-پايىمىن شىمىرلاتار شىمقاي بوياۋلارمەن بەرە ءبىلۋى ارقىلى قانجىعاسىنا بايلانعانىن اڭعارتادى. «ستالينگە سىيلىق» كينوتۋىندىسىنىڭ ءماسكەۋدەگى ادام قۇقى ءجونىندەگى فيلمدەردىڭ حالىقارالىق «ستالكەر» فەستيۆالىندە «ەڭ ۇزدىك شەتەلدىك تۋىندى» دەپ تانىلۋى ءوز الدىنا ءبىر توبە. ورىنبورداعى «ۆوستوك-زاپاد» فەستيۆالىندە بۇل فيلم جۇرتشىلىق نازارىن اۋدارتىپ, اكتەر كەزەكتى جۇلدەسىنە قول جەتكىزىپ قايتادى. بىلتىر فرانتسۋزدىڭ تانىمال اكتەرى جەرار دەپاردەمەن بىرگە «كەش ويانعان ماحاببات» فيلمىنە ءتۇسىپ, تاعى ءبىر تىڭ دۇنيەگە جۇرتتى تاعاتسىزداندىرىپ قويدى. «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» فيلمىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ اكەسى ءابىشتىڭ بەينەسىن تۇشىمدى سومدادى. ... «ستوپ كادر!» وسى جەردەن باستاپ ويىمىزدى نۇرجۇمان ىقتىمباەۆپەن بولعان سۇحباتپەن جالعاستىرساق.
– نۇرجۇمان بايجۇمان ۇلى, ونەر جولىن ادەتتە باستاۋ, ءوسۋ-وركەندەۋ, كەمەلدەنۋ كەزەڭى دەپ ۇشكە ءبولىپ جاتامىز. باستاۋىڭىز تۇنىق بولعان كورىنەدى – ويتكەنى, قازاق كينو ونەرىندەگى ايتۋلى تۇلعالارمەن قاتار تۇرىپ, ونەر كورسەتكەن باقىتتى جانسىز. سول بالعىن باستاۋلاردا قالعان بالا نۇرجۇماننىڭ ءىزىن كوز الدىمىزعا كەلتىرگىمىز كەلەدى.
– ونەر دەگەن نە اكە, نە شەشە جاقتان, ايتەۋىر تۇپكى تامىر ارقىلى كەلەتىن نارسە ەكەنىنە ەش كۇمانىم جوق. نە بولماسا ارعى ءبىر اتالاردان داريتىن قاسيەت. انشىلىك ونەر ماعان ناعاشىلارىمنان كەلگەن. ال اكتەرلىك ونەر – اكەمنەن, ويتكەنى, اكەم ويىنپاز, بەت-اۋزىن قۇبىلتىپ, اينالاداعىلاردى قىران-توپان كۇلكىگە كومدىرىپ جۇرەتىن. ول اۋىلدا زووتەحنيك, باسقارۋشى بولىپ ىستەدى, كەيىن ناۋقاستانىپ, دەنساۋلىعىنا بايلانىستى جۇمىستان ەرتە قول ءۇزدى. شەشەم ءۇي شارۋاسىنداعى قاراپايىم اۋىل ايەلى. وتباسىندا ون ءۇش بالا بولعانبىز. وسىدان ەكەۋ عانا قالدىق. اعالارىم مەن اپالارىم بەزگەكتەن كوز جۇمعان.
جالپى, اۋىلدا ەكىنىڭ ءبىرى ءانشى, دومبىراشى بولىپ كەلەدى عوي. مەن سونداي ادامداردىڭ ورتاسىندا وسكەن اداممىن. ءبىزدىڭ بالالىق شاعىمىز سونشالىق جارقىن بولدى دەپ ايتا المايمىن. اۋىلدان مايدانعا اتتانعاندار سوعىس بىتكەننەن كەيىن, ياعني 1948-49-شى جىلدارى عانا ەلگە قايتىپ ورالا باستادى. بىرەۋىنىڭ اكەسى, بىرەۋىنىڭ باۋىرى قايتپاي قالعان ۇيلەردى جۇباتۋ ءۇشىن اۋىلدىڭ ءبىز سياقتى بالالارى قيسسالاردى جاتقا ايتۋعا كوشتىك. «قوزى كورپەش-بايان سۇلۋ», «قىز جىبەك», «مۇڭلىق-زارلىق», «الپامىس» سياقتى باتىرلار جىرى مەن داستانداردى ءبىر تاڭنان ەكىنشى تاڭعا جەتكىزىپ ايتا بەرۋگە بارمىز. اعالارىمىز باستايدى, ءبىز قوشتايمىز دەگەندەي. سولاردىڭ جانىندا ءجۇرىپ, وسىنىڭ ءبارىن ءبىز دە قۇلاعىمىزعا قۇيا بەرىپپىز. شارشاعان كەزدەرىندە بىزگە قاراپ, «جالعاستىرىڭدار» دەپ نۇسقاۋ بەرەدى. ءبىز ۇزىلگەن جەرىنەن ارمەن قاراي قاعىپ الا جونەلەمىز. قالعىپ وتىرساق تا, سوزدەن جاڭىلمايمىز. ءسويتىپ, ءبىز جەسىر قالعان اپا-جەڭگەلەرگە جۇبانىش بولعان ۇرپاقپىز. سودان قالعان دۇنيە بولۋى مۇمكىن, ونەرگە كەلگەنىم.
– اكتەرلىك ونەرگە كەلۋدىڭ ءوزى وڭاي بولماعان شىعار؟
– مەن شاكىرتتەرىمە اكتەرلىك ونەردى قادىرلەڭدەر دەپ ايتامىن. ايتپەسە, ۇشىپ كەتەدى, تاستاپ كەتەدى دەيمىن. مۇنى ءومىردىڭ وزىنەن كوردىم. ىشتەرى بوساپ, قۇر كەۋدەگە اينالعان ءارىپتەستەرىمنىڭ كۇيىن كەشىپ قالماۋى ءۇشىن وسىلاي قاۋىپتەنە ايتامىن. مۇنداي اقىل-كەڭەستى ۇستازدارىمنان كوپ ەستىدىم. 1957 جىلى مەن العاشىندا مۋزىكالىق ۋچيليششەگە ءتۇستىم دە, وتباسىلىق جاعدايىما بايلانىستى اكەم قايتىس بولعاننان كەيىن اۋىلعا قايتىپ كەتىپ قالدىم. باۋىرىم وقىسىن دەدىم. شىنداپ كەلگەندە, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ ەڭ العاشقى ءشاكىرتى مەنمىن. ول كەزدە ارنايى ستۋديا دەگەن اتىمەن جوق, عارەكەڭ مەنى 200-300 ادامنىڭ ىشىنەن تاڭداپ العان بولاتىن. ۇلىقپان مۇحيتوۆ اعامىز ونەرىمدى باعالادى. سول كىسىنىڭ جانىندا ءجۇرىپ, عاريفوللا اعامەن جاقىنىراق تانىستىم. ول كىسىنىڭ شاكىرتى بولعانىمدى ماقتانىش ەتەمىن. كەيىن اۋىلعا كەتىپ قالدىم. قوي باقتىم. تراكتورشى, شوپىر بولدىم. اكەمنىڭ دوسى شاياحمەت قۇسايىنوۆ دەگەن مۇعالىم ماعان ءبىر كۇنى: «سەن قاشانعى جۇرە بەرەسىڭ بۇلاي؟ تەز ارادا بۇل جەردەن كەتۋىڭ كەرەك» دەدى. اۋىلىمىزدا نەمىستەر, چەشەندەر, ءتۇرلى ۇلتتىڭ وكىلدەرى تۇراتىن. ولاردىڭ وزىمىزبەن جاستى جىگىتتەرىنىڭ بىلەك كۇشتەرىن بايقاۋ ءۇشىن ءوزارا جەكپە-جەككە شىعامىز. كۇندەردىڭ كۇنىندە وسىنداي سوتقارلىعىم اكەمنىڭ دوسىنىڭ قۇلاعىنا جەتىپ, سىرتتاي قىلىعىما ابدەن قانىق بولىپ جۇرگەنىن ءبىلدىم. ءۇش جىگىتپىز, بەكەن, باكىر جانە مەن. اۋىلدان اسىپ, اتىمىزدى اۋدان تانىدى. تەنتەكتىكتەن. كۇشىمىز ىشىمىزگە سىيماي بارا جاتىر. بەكەن كەرەمەت ءان سالادى. ال باكىر ابايدىڭ قارا سوزدەرىنىڭ قايماعىن قايىرىپ وقيدى. ءبىر جاعىنان ونەرىمىز تاسىپ, ەكىنشى جاعىنان جاستىق وتى بويدا قايناپ تۇرعان كەزدە ويعا نەبىر ءتاتتى قيالدار كەلمەي مە؟ كىشكەنتاي تەاترىمىزدى قۇرىپ الدىق, ولەڭ وقيمىز, ءان شىرقايمىز. بۇل از دەسەڭىز, كورشى اۋىلدىڭ بالالارىمەن جاعا جىرتىسىپ قالاتىن توبەلەسكە ۇيىرسەكتىگىمىز تاعى بار. شاياحمەت اعا وسى بىلەتىندەرىن باۋىرىما ايتىپ بەرىپتى. «سەنى اكەڭ بۇلاي بولادى دەپ ويلاعان جوق, ۇلكەن ازامات بولىپ ەر جەتەدى» دەگەن ۇمىتپەن قاراعان» دەپ اقىل ايتتى ءبىر كۇنى مەنى كورگەندە. راسىندا, اكەم ماعان ەشقاشان ءبىر قاتتى داۋىس كوتەرىپ, كوزىن الارتىپ كورگەن ادام ەمەس. ەركەلەتەتىن. وسىدان بىردەڭە شىعادى دەيتىن. سونىمەن الگى بوس سەندەلىستىڭ ءبارىن ىسىرىپ تاستاپ, 1965 جىلى جاركەنتكە تارتىپ كەتتىم. ونداعى اۋىل مۇعالىمدەرىن دايارلايتىن ۋچيليششەگە وقۋعا ءتۇستىم. سوندا دا وتە جاقسى ادامدارمەن كەزدەستىم. نۇرماق سەركەباەۆ دەگەن ديرەكتورىمىز, تاماشا ادام. قۇجاتتارىما قاراپ وتىرىپ: «مىناۋ نە دەگەن قۇجات؟» دەپ تاڭدانا قارادى. مەن ءان سالامىن دەيمىن شىمىرىكپەي. «جارايدى, قانە, مىقتىلىعىڭدى بايقاپ كورەيىك» دەپ زالعا شىعاردى دا, دومبىرانى قولىما ۇستاتتى. «ال, ەندى باستا!» دەدى. باستادىم. ءبىر جارىم ساعاتتاي كونتسەرت بەردىم سول جەردە. ستۋدەنتتەردىڭ ءبارى اۋىزدارىن اشىپ قالعان, مۇعالىمدەر دە تاڭ-تاماشا. باس-اياعى 500 ادامداي تەگىس تىڭداپ تۇر ەكەن. «شارشادىم, كونتسەرت وسىمەن اياقتالدى» دەدىم. نۇرماق اعا ءوزىنىڭ كابينەتىنە الىپ باردى. قۇجاتتارىمدى سۇرادى. مەن بەردىم. «ەندى بۇل قۇجاتتاردى وقۋ بىتىرمەي بىزدەن المايسىڭ» دەدى. «وقۋعا ءتۇستىم دەپ ەسەپتەي بەر» دەدى. قولىمنان جەتەكتەپ بارىپ بارلىق مۇعالىمدەرگە كورسەتىپ شىقتى. «مىنا جىگىت وتە ءبىلىمدى جىگىت ەكەن. وقۋعا جاقسى دايىندالىپ كەلىپتى. مەن ەمتيحاندى الدىم. باعالارىڭىزدى قويا بەرىڭىزدەر» دەدى. ۋچيليششەگە وسىلاي ءبىر ەمتيحان تاپسىرماي ءتۇسىپ كەتتىم. ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترىندە كلارنەتتە, ترۋبادا, ىشەكتى اسپاپتاردا وينادىم. ەكى وركەستر ۇيىمداستىردىم. تەاتر قۇردىق. ءسويتىپ, مەن اعالار سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن ساباقتى جانىمدى سالا وقىدىم. قىزىل ديپلوممەن ءبىتىردىم. ۋچيليششەگە مەنى وقىتۋشى ەتىپ قالدىردى. نۇرماق اعامىز قايتىس بولدى. ونىڭ ورنىنا كلارا جۇماعۇلوۆا دەگەن كىسى ديرەكتور بولىپ كەلدى. التى ايداي مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەدىم. ءبىر كۇنى مەنى «شاقىرىپ جاتىر» دەدى. كينوستۋديانىڭ ادامدارى ءبىزدىڭ جاققا فيلم تۇسىرۋگە كەلگەنىن ءبىلدىم. سوعان مەن سياقتى جىگىتتەر كەرەك بولىپ جاتىر ەكەن. مەنى الىپ باردى. ونىڭ الدىندا ءبىر وقيعا بولعان. 1967 جىلى فيلارمونيادا كونكۋرس بولدى. مۇندا جەڭگەن ادام موسكۆاعا بارادى. وداق كولەمىندە ءوتىپ جاتقان بايقاۋ. مەن سول جارىستان وزىپ كەلگەندە فيلارمونيانىڭ الدىندا ەسەپ بەرۋ كونتسەرتىم بولدى. سول كونتسەرتكە دايىندالىپ وتىرعان بولاتىنمىن. وسى كەزدە ءبىر ادەمى كەلىنشەك كىرىپ كەلدى. كەيىننەن ءبىلدىم, ول سارا جوراباەۆا دەگەن اپامىز ەكەن. كەلىپ مەنىمەن تانىسىپ: «كينوعا تۇسەسىڭ بە؟» دەدى. «كينو دەگەن نە؟» دەيمىن تۇسىنبەي. مەنى ءوزى جۇمىس ىستەيتىن جەرگە الىپ بارعان. ول ۋاقىتتا كينونىڭ ادامدارىن تانىمايمىن عوي. بۇل مەنىڭ دۇنيەم ەمەس سياقتانىپ كورىنگەن سوندا. كەشكە قاراي پويىزعا وتىرىپ, قاشىپ كەتكەنىم ەسىمدە. سودان سارا اپاي مەنەن ويدا-جوقتا ايىرىلىپ قالا بەرگەن. اۆتوبۋستان تۇسە بەرگەنىمدە, باياعى سارا اپام شىعىپ كەلە جاتىر الدىمنان. مەنى كورە سالىسىمەن: «ال ەندى بۇل جولى سەنەن ايىرىلماسپىز» دەپ نىقتاندى. وسى جولى ىدىرىس اعامەن تانىستىم. سول كۇنى كەشكە تامان قۇرمانبەك جانداربەكوۆ اعامىزدىڭ تۋعان كۇن كەشى وتەدى ەكەن. تويعا مەنى دە شاقىردى. كينوستۋديانىڭ ادامدارى ءان ايتىپ جاتىر. مەن زورعا شىداپ تۇرمىن. سارا اپام مەنىڭ ءان ايتاتىنىمدى بىلەتىن. ول كىسى سالدەن سوڭ: «اۋىلدىڭ التى اۋىزىن ەستيىك ەندى. مىنا جىگىتكە بەرەيىك دومبىرانى» دەدى. سول كەزدە مەن 25 جاستامىن. قۇرەكەڭنىڭ «بوزجورعا» دەگەن ءانىن شىرقاپ كەپ بەردىم. قۇرەكەڭ جامباستاپ جانتايىپ جاتىر ەكەن, ءان شىرقالا بەرگەندە ورنىنان قارعىپ تۇرماسى بار ما؟ الدەنەگە شۇقشيعان قارشىعاداي ماعان قادالىپ قالىپتى. ءبىر كوزدىڭ تەسىلە قاراپ تۇرعانىن سەزدىم. بىراق توقتاماي, ودان بەتەر ارقالانىپ, ورشەلەنىپ بارامىن. ءۇزىلىس كەزىندە قانابەك بايسەيىتوۆ اعامىز: «ەي, ابدوللا – دەدى, – ەكى-ءۇش كۇن بولدى اكتەر ىزدەپ جۇرگەنىڭە, مىنا جىگىتتى نەگە المايسىڭ, جانىپ تۇرعان جىگىت ەكەن عوي» دەدى. بۇرىلىپ قاراسام, وڭ جاعىمدا قاراتورى جىگىت وتىر ەكەن. «ءيا, ءوزىم دە مانادان بەرى سونى ويلاپ وتىر ەدىم» دەدى. ابدوللا قارساقباەۆپەن العاش وسىلاي تانىستىم. توي ءبىتتى. ەرتەسىنە شاقىرىپ جاتىر دەدى. باردىم. «اتقا مىنە الاسىڭ با؟» دەپ سۇرادى. «ءيا!» دەپ جاۋاپ بەردىم. سەبەبى, وسىدان قالسام, بۇل ونەردەن مۇلدە ات قۇيرىعىن ءۇزىپ الاتىن ءتۇرىم بار. وقيعانىڭ قالاي ءوربيتىنىن الدىن-الا وقىپ العانمىن. مەن قاپان دەگەن قۇلدىڭ ءرولىن ويناۋىم كەرەك بولاتىن. «اعا, ەگەر ونىڭ ءوزى قۇل بولسا, قايداعى ەر-توقىم؟ ادەمى جۇگەن قايدا وعان, جاي نوقتا سالساق جەتپەي مە؟» دەدىم. «ءدال سولاي جۇرە الاسىڭ با؟» دەپ, بۋرىل قۇناندى الىپ كەلدى. «ال, بايقا, بالا!» دەپ بىرەۋلەرى ساقتاندىرعان بولىپ جاتىر. ساقتاناتىن نەسى بار, جاستايىمىزدان اتتىڭ قۇلاعىندا ويناپ وسپەدىك پە؟ توقىمدى سالىپ, نوقتامدى ۇستاپ اتتىڭ ۇستىنە قارعىپ ءمىندىم دە, تاعى ويلاندىم. «توقىم تەككە كەدەرگى بولىپ جۇرەدى. جالباڭداتىپ قايتەمىن» دەپ, سالدەن سوڭ توقىمدى لاقتىرىپ جىبەردىم. اتقا قامشىمدى باسىپ, شابا جونەلدىم. «بار» دەگەن جەرىنە بارىپ, «كەل» دەگەن جەرىنە كەلدىم. «قيلى كەزەڭ» اتتى توقاش بوكين تۋرالى فيلمدە توقاشتى ىدىرىس نوعايباەۆ وينادى. قازاقتىڭ مىقتى اكتەرلەرىنىڭ دەنى وسىندا. سوندا ءانۋار مولدابەكوۆ, ءبايدىلدا قالتاەۆ, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ, ماكىل قۇلانباەۆ دەيسىڭ بە, كىلەڭ قايتالانباس تۇلعالار جينالىپتى. سولاردىڭ ءبارى مەن جاققا قادالىپ قالعان. ءبىتىرىپ كەلە جاتقانىمدا, جاعالاي تۇرعان سول اعالار جامىرلاپ قول سوقتى. ول ۋاقىتتا قول سوعۋ دەگەن نارسە اسا ءبىر ەلەۋلى ءساتتىڭ ۇستىندە بولماسا, مۇنداي ءجايت ءجيى قايتالانبايتىن. ويتكەنى, ابدوللا اعامىزدىڭ ءوزى باستاپ قول سوعىپ تۇرعاندا, باسقالار قالاي قوشتامايدى. ماتەريالدى الماتىعا الىپ كەتتى. 15-20 كۇننەن كەيىن مەنى شاقىرىپ جاتىر دەدى. باردىم. ابدوللا قۇشاقتاپ, قۇتتىقتاپ جاتىر. وندا كامال اعا (سمايىلوۆ) ديرەكتور. ول كىسىنى مەن تانىمايمىن. جوعارى جاقتاعى ءبىراز ادامدار مەن تۋرالى ويلارىن جازىپ جىبەرگەن ەكەن. تەگىس ريزا بولعان كورىنەدى. ءبىر كۇنى «ابدوللا شاقىرىپ جاتىر» دەگەن سوڭ, جەتىپ باردىم. كامال اعانىڭ ويىن جەتكىزدى. «مىنا جىگىتتى شامالارىڭ جەتسە, قالاعا الىپ كەلىڭدەر» دەپ ايتىپتى.
– سودان كينوداعى ءومىرىم باستالدى دا كەتتتى دەيسىز بە؟
– جوق-ءا. كينوستۋديانىڭ ادامدارى فيلمدەرىن ءتۇسىرىپ بىتكەن سوڭ ءبىر ءسات ايالداسىن با, جاركەنتتەن اتتانىپ كەتە باردى. كوڭىلىم جەتىمسىرەپ مەن قالدىم. ولارمەن بىرگە جۇرەگىم بىرگە جۇلىنىپ كەتكەندەي كۇيزەلدىم. شىداي الماي, اندا دا, مۇندا دا سىيماي كەتتىم. دەل-سال كۇيدە جۇرگەندە ارادا 3-4 اي وتپەي جاتىپ اتىما جەدەل حات كەلدى. مەنى شاقىرتقان. الماتىعا كەلدىم. كامال اعا, باسقا دا باسشىلار تۇگەل ماسكەۋگە جينالىسقا كەتىپ قالىپتى. نە ىستەيمىن؟ كەرى قايتىپ كەتەتىن ەكى ورتا قاتىناپ جۇرە بەرەتىن جول ەمەس. ديرەكتوردىڭ ورىنباسارىنا كىردىم. «مەن سەنى شاقىرعان جوقپىن» دەدى ول. كوڭىلىم سۋ سەپكەندەي باسىلدى. «مەنىڭ قولىمنان كەلەتىنى, سەنى اناۋ كىرە بەرىستەگى كەزەكشىنىڭ بولمەسىنە ۋاقىتشا تۇرعىزۋىما بولادى» دەگەن سوڭ, سول جەردە ءبىر-ەكى كۇن تۇنەدىم. بىردە كوك بازاردى ارالاپ كەلە جاتقاندا ءبىر جارناماعا كوزىم ءتۇستى. مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنا ارتىستەر قابىلدانادى دەگەن. تەاتردى ىزدەپ تاپتىم. مەكەن-جايى ول ۋاقىتتا ورتەنىپ كەتكەن بۇرىنعى تيۋز-ءدىڭ عيماراتى بولاتىن.
– ەڭبەك جولىڭىز قۋىرشاق تەاترىنان باستالدى عوي سوندا؟
– «نەگە كەلدىڭ؟» دەدى ونداعىلار. تۇرىمە قاراپ شوشىپ كەتكەننەن ايتقاندارى. كيىمىم مىج-مىج, ساقال-مۇرتىم ءوسىپ كەتكەن. شىنىمەن ءتۇرىم ادام شوشىرلىق. «قولىڭنان قانداي ونەر كەلەدى؟» دەدى مەنى جاي جۇباتا سالۋ ماقساتىمەن. «ءان سالامىن» دەدىم. «ايت» دەدى. اۋزىمدى اشا بەرگەندە داۋىسىم قارلىعىپ, ءۇنىم شىقپاي قالسىن. سۋىق شىرىن ىشكەننەن ەدى. «جوق» دەپ ونداعىلار ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى شىقتى. قالتارىسقا شىعا بەرە ەكەۋارا ايتىپ جاتقان اڭگىمەسىن قۇلاعىم شالىپ قالدى. «بۇل جەردە قاڭعىباستار نەگە ءجۇر؟». الگى ءسوز وڭمەنىمنەن ءوتىپ كەتتى. باياعىدا الماتىدا ءبىر جاقىن اپالارىمىزدىڭ ءۇيى بولعانىن ەستىگەنمىن. شارق ىزدەپ ءجۇرىپ, سونى تاۋىپ العانىم قانداي جاقسى بولدى. جەزدەمىزدى كىشكەنتاي كەزىمىزدە يپپودرومعا كوكپار تاماشالاۋعا كەلگەندە تالاي مارتە كورگەنمىن. اپايىم ەگدە تارتىپتى. مەنى كورگەن بەتتە باس سالىپ قۇشاقتاپ جىلاپ جاتىر. ءتۇرىمنىڭ وزگەرىپ, ابىرجىعان حالىمە جانى اشىعاندىعىنان عوي. جۋىندىرىپ-شايىندىرىپ, ىستىق تاماق بەرگەن سوڭ كادىمگى ادام قالپىما قايتا كەلىپ, كوزدەرىم جىلتىراپ شىعا كەلدى. تازا كيىمدەرىمدى اۋىستىرىپ كيىپ, موينىما بۇزاۋدىڭ تىلىندەي گالستۋگىمدى تاعىپ باياعى مەنى قورلاعان قۋىرشاق تەاترىنىڭ ەسىگىن قايتا اشتىم. بۇل جولى وزىمە نىق سەنىممەن بارىپ ورشەلەنە اشتىم. سول كۇيى ءۇن-ءتۇنسىز كەتسەم, ءوشىم كەتەردەي ىزا-كەگىم قايناپ بارادى. بارىپ ەدىم, ەشقايسىسى تانىمادى. دومبىرامدى قولىما ۇستاپ, تەگىن كونتسەرت قويدىم. اقىر سوڭىندا ولار «تاعى ايتشى, تاعى ايتشى» دەۋمەن دىڭكەمدى قۇرتتى. جۇرتتىڭ كوڭىلىن قالدىرعىم كەلمەي تاعى ەكىلەنەمىن. ۋاقىت ءبىراز جەرگە جەتتى-اۋ دەگەندە «مەنى قابىلدايسىڭدار ما, جوق پا؟ نەگە جايدان-جاي ونەر كورسەتە بەرەمىن؟» دەپ باعامدى ۇستەمەلەپ قويامىن. «قابىلدايمىز» دەپ جامىرادى تەگىس. ءسويتىپ, بۇل اعاڭ اۋەلى قۋىرشاق تەاترىنىڭ ءارتىسى اتانعان.
– وسىندا قانشا ۋاقىت جۇمىس ىستەدىڭىز؟
– مەنى كوپ ۇزاماي «بالالىق شاققا ساياحات» ءفيلمىنىڭ باستى رولىنە بەكىتتى. مۇندا بولات قالىمبەتوۆ تە ويناعان. قۋىرشاق تەاترى ءبىزدى كينوستۋديانىڭ پايدالانعانى ءۇشىن ولاردان ارنايى اقشا الىپ تۇرىپتى. ەكى مەكەمە اراسىنداعى كەلىسىلگەن شارت بويىنشا. ال بۇل قىرۋار كوپ قارجى ەكەن. وعان قۋىرشاق تەاترى ابدەن داندەپ الىپتى. ارادا تاعى ءبىراز ۋاقىت وتكەندە ماعان كامال اعا شاقىرىپ جاتىر دەدى. باردىم. «مۇنشاما اقشانى ولارعا تولەگەنشە, ونى نەگە وزىڭە بەرمەيمىز؟ سەن بىزگە كەل. مۇندا شتات اشىلىپ جاتىر» دەدى. سول كەزدەن باستاپ مەنىڭ كينوستۋدياداعى تىنىسىم تىكەلەي وسى ونەرمەن بىتە-قايناسىپ كەتتى دەۋىمە بولادى. كامال اعا ايتتى: «سەنى ءبىر اعاڭمەن تانىستىرايىن. سول كىسىمەن بىرگە تۇر, بىرگە ءجۇر. ۇيرەن». تەلەفون شالىپ ار جاقتاعى كىسىنى وزىنە شاقىردى. ول 20-30 مينوتتەن كەيىن كەلدى. سويتسەك, جارىقتىق, ءوزىمىزدىڭ اسقارتاۋداي اعامىز نۇرمۇحان جانتورين ەكەن عوي. ول كىسى شتاتقا ءبىرىنشى اكتەر بولىپ كىردى, ال مەن ەكىنشى بولىپ قابىلداندىم. مىنە, مۇنى ءوزىم تاريحي وقيعا سانايمىن. جانە ەشقاشان وشپەيتىن, ۋاقىت تامشىسى جۋمايتىن تاريح. «ماحاببات تۋرالى اڭىزدا» ول كىسى قوداردى وينادى. سول ارقىلى قودار مەنىڭ ءبىر جانىما جاقىن ادامعا اينالىپ كەتتى. قوداردى جاقتايمىن دەپ, ءوزىمنىڭ قاسىمدا ءجۇرگەن جولداستارىمنان تالاي رەت تاياق جەدىم. وسى جاقىندىعىمىز نۇرمۇحان اعا كوز جۇمعانشا ۇزىلمەي ءوتتى. اعالى-ىنىدەي بولىپ جۇردىك. مەنىڭ ونەردەگى ۇستازىما اينالدى. قاشاندا كەۋدەمدەگى وسى سەزىمدى ايالاپ وتەمىن. ماعان ول وزىندە بار نارسەنىڭ ءبارىن تۇگەل بەرىپ كەتكەندەي. كەيدە تەلەفون شالاتىن. بارامىن. بىرگە وتىرىپ, تالاي سىر تارقاتىسقان ساتتەر اسەرى ەستەن كەتپەيدى. اڭگىمەمىز تاۋسىلمايتىن. نۇرمۇحان اعانىڭ قاسىنان ەكى ايداي قالماي ءجۇردىم. بىردە مەنى تاعى دا شاقىرىپ جاتىر دەيدى. كىم؟ شاكەن اعا. ول كىسىگە نە ءۇشىن كەرەك بولدىم دەپ ىشتەي اڭ-تاڭ بولىپ كەلەمىن. شاكەن اعامەن دە وسىلاي تانىستىعىمىز ارمەن قاراي جاراسىپ, جالعاسىپ كەتتى. كىم ەكەنىمدى الدەكىمنەن سىرتتاي سۇراستىرماي, بارلىعىن وزىمنەن ەگجەي-تەگجەيلى سۇراپ الدى.
– شاكەن اعا جايىندا دا ەستىپ-ءبىلۋ ءبىر عانيبەت.
– مەن تۇسكەن فيلمدەردى كورىپ شىققان ەكەن. نۇرمۇحان اعانى ول كىسى «گۇر» دەيتىن. گۇرىلدەپ سويلەيتىن بولعاندىقتان, سولاي اتاسا كەرەك دەپ ويلايمىن. «نۇرمۇحان اعاڭنان كوپ نارسەنى ءۇيرەن. ول كينو تاريحىنا اتى ۇلكەن ارىپپەن جازىلاتىن اكتەر» دەپ اقىل-كەڭەسىن ايتتى. سودان باستاپ ستۋدياعا كىرگەن بەتتە شاكەن اعامەن امانداسپاي, ءىس باستامايمىن. ءتىپتى باۋىر باسىپ كەتتىم. «اتاماننىڭ اقىرىنداعى» حاكىم رولىنە بەكىتكەندە مەنى الدىن-الا «پروبادان» وتكىزبەي بىردەن ءوزى قابىلداعان. سول ءرولدى ويناپ شىققاننان كەيىن شاكەن اعا بۇتىندەي ماعان كوڭىل ءبولدى. تۋعان بالاسىنداي ايالادى مەنى. ۇيىنە دەيىن جاياۋ باراتىنبىز. ول كىسىدە ماشينە بار. بىراق ونى مىنبەيدى. مەنى قاسىنا ەرتىپ الىپ, جاياۋ تارتىپ كەلەمىز. اڭگىمەلەسىپ كەلە جاتقاندا قالاي جەتىپ قالعانىمىزدى اڭعارمايمىز. نەگە ويتەدى ەكەن دەپ كەيىنگە بۇگىن كەڭەيتە كوز تاستايمىن. ءوزىنىڭ بىلەتىنىن جاس ۇرپاققا تاستاپ كەتۋ ءۇشىن وسىلاي ىستەيتىنىن جاس بولساق تا ازداپ سەزەتىنمىن. «اعا, نەگە ماشينەمەن بارمايمىز» دەپ قويامىن. «جوق» دەيدى. «ەندى ءوزىڭىز بارا بەرىڭىزشى, مەنىڭ ءبىر شارۋالارىم بار ەدى» دەپ انانى, مىنانى ءبىر جەلەۋ ەتىپ, اقىرىندا وعان ەركەلەي باستايتىندى شىعاردىم. «ءاي, سەن دە ءوزى» دەپ ءسال كەيىگەندەي قالىپ تانىتادى دا, «اداسىپ كەتەمىن» دەپ ول دا قيقارلانا قالادى. ءومىر وسىلاي ونەگەلى جاندارمەن بىرگە ءورىلىپ جاتقانىن ول ۋاقىتتا باعالاي الدىق پا ەكەن دەپ كەيدە ويعا باتىپ كەتەمىن. ۇيىنە بارىپ, شاي ءىشىپ وتىرعان ساتتەرىم قانداي قىمبات ەدى. مۇنى بىراق باسقالارعا ماقتانىش ەتىپ ايتا بەرمەيتىنمىن. قىزعانىشتىڭ قىزىل كۇشىگى ول زاماندا دا شاۋىلدەپ تۇراتىن. شاكەن مەن نۇرمۇحان اعالاردىڭ اكەلىك قامقورلىعىن كورگەنىم باقىتىمنىڭ باستاۋى بولىپ قالا بەرەدى.
– دۇنيەدە وزىنەن باسقا ەشكىمدى ويلامايتىن ادامنان قورقۋ كەرەك ەكەن. ونەردە كەيىنگى ءىزباسارىن تاربيەلەمەگەن كىسى وتە قاۋىپتى كورىنەدى. ۇستاز ۇلاعاتى تۋرالى تاعى نە ايتاسىز؟
– جاتاعىما بارا جاتقان جولدىڭ بويىندا جۇگەرى القابى بولاتىن. كۇندە سونىڭ جانىنان وتۋگە تۋرا كەلەدى. ورىستىڭ الپامساداي ءۇش جىگىتى مەنىڭ الدىمدى تورۋىلدايدى. ولاي وتسەم دە, بىلاي وتسەم دە اڭدۋلارىن قويماي قويدى. جاس كەزىمدە اناۋ-مىناۋ كىسىگە دەس بەرمەيتىن قارۋلى بولدىم. الگىلەر ءبىر كۇنى ماعان جابىلىپ كەپ بەرسىن. ۇشەۋىنىڭ سىباعاسىن تارتقىزدىم. ۇلەسىمدى مەن دە الدىم. ءبىر-ەكى كۇننەن كەيىن ستۋدياعا باردىم. كوزىمنىڭ الدى توبەلەستەن كوگەرىپ قالعان. سونى شاكەن اعام بايقاپ قالدى. «ءاي, بەرى كەل, باتىر» دەدى. «مىنا بەت-اۋزىڭ كىمدىكى ءوزى؟» دەدى. «وزىمدىكى عوي, اعا» دەيمىن قيپالاقتاپ. «سەنىڭ ءوزىڭنىڭ ەشنارسەڭ جوق, – دەپ ءسوزىن سالماقتادى – سەنىڭ مىنا بەت-ءبىتىمىڭنىڭ ءبارى – حالىقتىكى. ەگەر سەن حالىقتىڭ دۇنيەسىنە قول سالساڭ, سەنى ەشكىم ايامايدى. ەندى مۇنان بىلاي ەشقاشان بەتىڭە داق ءتۇسىرۋشى بولما» دەدى. «تاياق جەسەڭ دە, بەتىڭدى جاۋىپ, قورعانىپ جاتىپ جە» دەپ اياق جاعىن ءازىل-قالجىڭعا اينالدىردى. مۇنىڭ استارىندا بىلە-بىلگەنگە ومىرلىك ساباق جاتىر ەدى. «اعا, قويدىم, قويدىم» دەدىم ساسقانىمنان. سودان باستاپ مۇنداي ارەكەتكە سوقتىقپايتىن بولدىم. وسى كۇنى ءوزىمنىڭ سوڭىمنان ەرگەن ءشاكىرتتەرىمە ايتامىن: «بەتتەرىڭ – سەندەردىڭ ناندارىڭ تاباتىن» دەپ. «جۇرەكتى تازا ۇستاڭدار» دەيمىن. مەنىڭ دە بۇگىن رۋحاني تازا ادامنىڭ ءىسى كىرشىكسىز ءمولدىر بولاتىنىن جاستاردىڭ ساناسىنا شاشاۋسىز قۇيعىم كەلەدى. جاعىمدى كەيىپكەر مە, جاعىمسىز كەيىپكەردى سومداي ما, ماسەلە ونىڭ كىم ەكەنىندە ەمەس, سونى بەينەلەيتىن اكتەردىڭ جان-دۇنيەسىنىڭ قاندايلىعىندا.
– كەزىندە «موسفيلمگە» ءتۇسۋ دەگەننىڭ ءوزى كەز كەلگەن اكتەردىڭ ماڭدايىنا بۇيىرا بەرمەيتىن. ال ءسىزدىڭ بۇل جاعىنان باعىڭىز قالاي جانىپ ءجۇر؟
– دۋبلياجدا جۇرگەن بولاتىنمىن. اياق استىنان مەنى كامال اعا شاقىرىپ جاتىر دەگەن حابار الدىم. بارسام, ادام قاپتاپ وتىر. كوركەمدىك كەڭەستىڭ مۇشەلەرى. عابيت مۇسىرەپوۆ, ساحي رومانوۆ, شاكەن ايمانوۆ, كىل نارقاسقالار توعىسقان. شىعا بەرگەنىمدە, كامال اعا كورىپ قالدى. «مۇندا كەل» دەپ بۇيىرا سويلەگەن ول «سەنى موسكۆاداعى ايەلىڭ شاقىرىپ جاتىر عوي» دەدى. شوشىپ كەتتىم. قايداعى موسكۆا, قايداعى ايەل؟ تۇسىنسەم بۇيىرماسىن. 1962 جىلى ماسكەۋدە بولعانىم راس. بىراق... وتىرعاندار دا اڭ-تاڭ. بايقايمىن, ءبارى سەنىپ قالعان سەكىلدى. سالدەن سوڭ سونى بايقاعان كامال اعا: «موسكۆادا مۇنىڭ قانداي ايەلى بولۋشى ەدى؟» دەپ مىرس ەتتى دە, «موسكوۆسكايا جەنا» دەگەن فيلمگە شاقىرىپ جاتىر سەنى, – دەدى. ىلە-شالا «جەتىنشى اسپانعا» شاقىردى. وعان ورىستىڭ تاڭداۋلى اكتريسالارى تۇسكەن. وسىلايشا مەن قازاقتان «موسفيلمگە» بارىپ تۇسكەن تۇڭعىش اكتەرمىن. وسى فيلمنەن كەيىن سۆەردلوۆسك, ودەسسا, «موسفيلم» كينوستۋديالارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى قولقا سالىپ جاتتى. مىنە, كۇنى بۇگىنگە, زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن كينو اتتى الەممەن تىنىستاپ كەلەمىن. كامال, شاكەن اعالاردىڭ باتاسى مەن سەنىمىن اقتاۋدان ارتىق ادامعا تاعى قانداي باقىت كەرەك. ءانۋار مولدابەكوۆ, ەسبولعان جايساڭباەۆ, ەلۋباي ومىرزاقوۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, ءبايدىلدا قالتاەۆ سياقتى اعالاردىڭ ماعان تاستاعان ەستافەتاسىن قولىمنان تومەن تۇسىرمەۋگە تىرىسىپ باعىپ كەلەمىن. ولاردىڭ ماعان قالدىرعان ءىنجۋ-مارجانىن حالىققا قايتارىپ بەرىپ جاتىرمىن. بىرەۋلەر مەنەن كەيدە قىزىعىپ, وسىنى سۇرايدى. «وسىنشا بايلىقتى قايدان الدىڭ؟» دەيدى. «جايساڭ اعالاردان» دەپ كەۋدەمدى ماقتانىش سەزىمى كەرنەپ كەتەدى. قازىرگى كوزى ءتىرى اعالاردان ۇستازىم ءاسانالى ءاشىموۆ اعاما ريزاشىلىعىم شەكسىز. مۇنداي تۇلعالارمەن كينوعا بىرگە ءتۇسۋ تۇرماق, قاتار ءجۇرۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت.
– ءسىزدى گولليۆۋدتىڭ فيلمىنە تۇسكەن قازاق اكتەرى رەتىندە دە ءبىراز جۇرتتىڭ تانيتىنىن بىلەمىز.
– 90-شى جىلدارى يتالياعا كەتىپ قالدىم. وندا «شىڭعىس حان» دەگەن فيلم ءتۇسىرىلدى. اعىلشىندار اقشاسىن تولەدى, يتالياندىقتار ءتۇسىردى. بىراق كەيىن ەكەۋىنىڭ اراسىندا ءتۇسىنبەۋشىلىك ورنىعىپ, سونىڭ كەسىرىنەن فيلم جارىق كورمەدى. بىراق ءىز-ءتۇزسىز كەتپەيتىن شىعار. كەيىن پولشاعا باردىم. يتاليادا ءتۇستىم. فرانتسيادا «تىڭداشى, جاڭبىر جاۋىپ تۇر ما؟» فيلمىندە ءوزىمدى ءوزىم سومدادىم. كەزىندە «قان مەن تەردى» اۋدارعان يۋري كازاكوۆتىڭ ءرولىن الەكسەي پەترەنكو وينادى. كازاكوۆ فرانتسيانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعىن العان ادام. ەكەۋمىز سىيلاس دوس بولدىق. ول دا بولسا ءومىرىمنىڭ وشپەس ءبىر بەلەسى بولىپ قالعان ساتتەر.
بەر جاقتا «ستالينگە سىيلىق» ءفيلمى بار. وعان كوپ دايىندىقپەن كەلدىم. نەگىزى كينونىڭ قاي جەرىندە قانداي قاتە جىبەرگەنىمدى ءوزىم عانا بىلەمىن. سول قاتەنى كورگەندە كوپكە دەيىن وزىمە ءوزىم كەلە الماي جۇرەمىن. فرانتسۋزدارمەن بىرىگىپ تۇسىرىلگەن «كەش ويانعان ماحابباتتاعى» فرانتسۋزدىڭ بەلگىلى اكتەرى جەرار دەپاردە, بولات قالىمبەتوۆ سومداعان بەينەلەرگە جۇرت رازى بولدى. ۇشەۋىمىزدىڭ ويىنىمىز كوپ كوڭىلىنەن شىققانىنا سەنىمدىمىن. مۇنان باسقا تاعى دا ەكى-ءۇش فيلم اياقتالدى. ول تۋرالى ازىرگە ەشتەڭە ايتقىم كەلمەيدى.
– ەلباسى جايىندا تۇسىرىلگەن «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانىنداعى» ءابىش ءرولى نانىمدى ءورىلدى...
– ءفيلمدى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى كەلىپ تاماشالادى. «ءسىز ەندى مەنىڭ ەكىنشى اكەم بولدىڭىز» دەپ قولىمدى الىپ, ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
– نە نارسەگە قۋاناسىز؟
– قازاق بولىپ تۋعانىما قۋانامىن.
– نەنى جەك كورەسىز؟
– اردى اياقاستى ەتەتىندەردى جەك كورەمىن.
– قازاق كينوسى قاي دەڭگەيدە دەپ ويلايسىز؟
– جوعارى دەڭگەيدە دەپ ەسەپتەيمىن. سەبەبى, بىزدەگى كينو اپپاراتۋرالار تمد اۋماعىندا, ءتىپتى, ەۋروپانىڭ وزىندە جوق.
– وتباسىڭىزدا قانشا ادام بار؟
– سۇيگەن جارىم, ءۇش قىزىم, ءۇش نەمەرەم بار.
– قاي كەيىپكەرىڭىزدى ۇناتاسىز؟
– ءبىر اپايدىڭ ون ءۇش بالاسى بار ەدى. ىشىندە ءتۇزۋى دە, بۇزىعى دا ارالاس بولاتىن. سول كىسىدەن بىردە وسىلاردىڭ ىشىندە قايسىسىن وتە جاقسى كورەسىز, – دەپ سۇرادىم.
«شىراعىم, ءبارىن دە جاقسى كورەمىن. «ىشتەن شىققان شۇبار جىلان» دەگەن ءسوز بەكەر ايتىلعان با؟» دەدى. ءداپ سول سياقتى, مەنىڭ دە كەيىپكەرلەرىم ءىشىمدى جارىپ شىققان. ءاربىرىنىڭ ءوز ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرى بار.
– ارمانىڭىز بار ما؟
– مەن ەشقاشان ارمانداعان ادام ەمەسپىن. بىراق الدىما ءبىر ماقساتتى قويعان ەكەنمىن, سوعان قاشان جەتكەنشە تىنبايتىن اداممىن.
– دوسىڭىز كوپ پە؟
– جاۋىم جوق ەكەنى اقيقات.
– ءوزىڭىزدى جۇلدىزبىن دەپ ەسەپتەيسىز بە؟
– جۇلدىزدار – اسپاندا. ءبىز – حالىقتىڭ ق ۇلىمىز. جۇلدىز دەگەن ۇعىمدى ورىستار شىعارعان.
– اقىل ايتقاندى جاقسى كورەسىز بە؟
– قازىر مەن ءدال سونداي جاستامىن. بىرەۋگە ونەگە كورسەتەتىن كەزگە كەلدىم. قۇداي قالاسا, ماڭايىما جاس اكتەرلەردى جيۋعا تىرىسامىن. بىلگەنىمدى ۇيرەتەمىن.
– ماقساتىڭىزعا جەتىڭىز.
اڭگىمەلەسكەن قاراشاش توقسانباي.