ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىن تارازىلايتىن تىڭ تۋىندى ءدۇنيەگە كەلدى. شىعىس دانىشپاندارى شىندىقتان ەشكىم قاشىپ قۇتىلا المايدى جانە ونى جاسىرۋ دا مۇمكىن ەمەس دەگەن ەكەن. ەندەشە, وسى ءبىزدىڭ اڭگىمەلەگەلى وتىرعان «جوعارعى باس قولباسشى – اسكەري قاۋىپسىزدىك كەپىلى» اتتى ەڭبەكتە قازىرگى كۇنگى قۋاتتى اسكەرلەرىمىزدىڭ قالاي قۇرىلعانى جانە سىن ساعاتتا تالاپقا ساي قانداي دارمەن مەن ءپارمەن كورسەتە الاتىنى شىنايى تۇردە اشىق ايتىلىپ جانە سوعان سايكەس ايبارلى قارۋلى كۇشىمىزدىڭ مۇنداي دارەجەگە قالاي جەتە العانى ناقتى ءارى جان-جاقتى باياندالادى. ءبارىمىزدىڭ ءتاتتى ۇيىقتاپ, تىنىش ەڭبەك ەتىپ جاتقان ءومىرىمىزدىڭ ەڭ باستى نەگىزى قاۋىپسىزدىك قالاي جاسالعانى ايشىقتى ايقىندالىپ, ءتۇرلى مىسالدارمەن جەتكىزىلەدى. ءسويتىپ, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, وقىرمان قاۋىم قولىنا ءتىلى شۇرايلى, قىزىقتى وقىلاتىن, مازمۇنى تەرەڭ شىعارما ءتيدى.
ال ونىڭ اۆتورى وسى سالانىڭ ابدەن ىستىق-سۋىعىن باستان وتكەرگەن, اسكەري ونەردىڭ تاريحىن جاتقا بىلەتىن, اسكەري ءىستىڭ قىر-سىرىنا قانىققان كاسىبي مامان, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, گەنەرال-لەيتەنانت اباي تاسبولاتوۆ. اتالعان ەڭبەكتىڭ ەرەكشەلىگى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا جارىققا شىعۋىندا بولىپ وتىر. دەمەك, وسىعان وراي كىتاپتا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قارۋلى كۇشتەرىمىز, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىمدار قاتاردان قالماي قاتار دامىپ, كوپتەگەن وزگەرىستەردى باستان كەشىرگەنى باياندالادى. بۇگىندە بۇل قۇرىلىمدار جوعارى دەڭگەيدە جابدىقتالعان, ىقتيمال قاتەرلەرگە توتەپ بەرە الاتىن زاماناۋي ارميا. بۇل جەتىستىك – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى, ياعني, مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن, اۋماقتىق تۇتاستىعىن, ەل تىنىشتىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان سىندارلى ساياساتىنىڭ جەمىسى. ءويتكەنى پرەزيدەنت قارۋلى كۇشتەر جانە باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىمداردىڭ دامۋ بىعىتىن زامان اعىمىنا, ەل ءومىرىندەگى نەگىزگى كەزەڭدەرگە ساي ايقىنداپ وتىردى, ولاردى جەتىلدىرۋ جولىندا كوپتەگەن ءومىرشەڭ شەشىمدەر قابىلدادى. مۇنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ءىس ءجۇزىنە اسقانى بەلگىلى. وعان دەيىن قازاقستاندىق اسكەرىمىزدىڭ اتى بار دا زاتى جوق ەدى.
بۇل تۋرالى اۆتوردىڭ ءوزى سوناۋ 1992 جىلى ناۋرىزدا الماتى قالاسىنداعى ي. كونەۆ اتىنداعى جوعارى اسكەري ۋچيليششەگە ەلباسىنىڭ ۇسىنىسىمەن ماسكەۋ ارقىلى باسشى بولىپ تاعايىندالعان ەدىم دەيدى. ءويتكەنى, ول كەزدە ەلىمىز ەگەمەندىك العانىمەن قارۋلى كۇشتەر ءبىر ورتالىقتان باسقارىلاتىن. كوپ ۇزاماي 7 مامىر كۇنى پرەزيدەنت جارلىعىمەن ءوزىمىزدىڭ ءتول قارۋلى كۇشتەرىمىز قۇرىلدى. سودان كەيىنگى تابانى كۇرەكتەي ون جىلدا ول وسى اسكەري ۋچيليششەگە جەتەكشىلىك ەتكەندە قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قۇرىلۋى مەن قالىپتاسۋىنا قوماقتى ەڭبەك ءسىڭىرىپ, وزىندىك ۇلەس قوسقانى انىق. مىنە, سولاردىڭ ءبارى وسى كىتاپتا كورىنىس تاۋىپ وتىر. ارينە, بۇل تۇرعىدان العاندا ءوزىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىمىز بەن باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىمداردى قۇرۋدا, ونى جاڭا زامان تالابىنا ساي قالىپتاستىرۋدا ەلباسىنىڭ ەڭبەگى وتە زور ەكەنى بەلگىلى. ولار قورعانىس مينيسترلىگى, ءىىم ىشكى اسكەرلەرى, شەكارا اسكەرى, تجم, رەسپۋبليكالىق ۇلان جانە ت.ب. وسىنىڭ ءبارىن جازۋدا نەگىزگى دەرەكتەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوپتەگەن كىتاپتارىنان جانە وزگە دە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋى تۋرالى جازىپ جۇرگەن بىرقاتار بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ شىعارمالارىنان الىندى. مەرزىمدى ءباسپاسوز بەتىندە جارىق كورگەن ماقالالار سارالاندى. ونىڭ ءبارى تالدانىپ, زەرتتەلىنىپ, سوسىن ءبىر جۇيەگە ءتۇسىرىلدى. ەلباسىنىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ايرىقشا ءرولى ايقىندالدى. سوندىقتان بۇل كىتاپ, ەڭ الدىمەن, اسكەري ادامدارعا كەرەك. ونان ءارى اسكەري زەرتتەۋشىلەرگە قاجەت. سوسىن اكادەميا تىڭداۋشىلارىنا, كۋرسانتتارعا, ستۋدەنتتەرگە جانە اسكەري ىسپەن جاقىنىراق تانىسقىسى كەلەتىن جالپى كوپشىلىك قاۋىمعا ارنالادى.
بۇل كىتاپتى وقي وتىرىپ ءۇش ماسەلەگە نازار اۋداردىق. جالپى, مۇنداي كىتاپتا اۆتورلار وزدەرىن كورسەتۋگە, سۋرەتتەرىن تىقپالاۋعا تىرىسادى. مۇندا ونداي جوق. مەن سوندايمىن, مەن سولاي جاسادىم دەگەن دە جوق. اۆتوردىڭ عالىمدىعى دا وسى تاقىرىپتى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەپ, جازۋىنا كومەك بەرگەن. ونىڭ بۇل سالانى جاقسى بىلەتىنى, وعان ءوزى دە تىكەلەي ارالاسىپ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنى كىتاپتى وقىپ وتىرعاندا ايقىن اڭعارىلىپ, اۆتوردىڭ قاراپايىمدىلىق قاسيەتى ەرەكشە بايقالادى. بۇل جاڭا تۇرپاتتى اسكەريلەرىمىزدىڭ قازىرگى بەينەسى دەپ بىلەمىز. سونىمەن, بۇل ەڭبەكتىڭ ەكى ەرەكشەلىگى ايقىن اڭعارىلادى: بىرىنشىدەن, مۇندا ءبىلىمنىڭ كوزى بار, ويتكەنى, كوپتەگەن تاريحي دەرەكتەر جيناقتالعان. ەكىنشىدەن, جاستارعا وتانشىلدىقتى تاربيەلەۋدە شىعارمانى قازاق باتىرلارىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ باستاۋىنىڭ اسا اسەرى بار. ۇشىنشىدەن, ءتىلى وتە جاتىق. ونىڭ سىرى اۆتوردىڭ وسى كىتاپتى اۋەلى قازاق تىلىندە جازىپ, سوسىن باسقا تىلگە اۋدارامىن دەگەنىندە جاتىر دەپ ويلايمىز, دەيدى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىندە ءسوز العان بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى اقپارات جانە مۇراعات كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەربول شايمەردەن.
«جوعارعى باس قولباسشى – اسكەري قاۋىپسىزدىك كەپىلى» اتتى شىعارمانى وقي وتىرىپ, ەلباسىنىڭ مەملەكەت اسكەرىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن الەمنىڭ وزىق ەلدەرى ارميالارىمەن تەرەزەسى تەڭ دەڭگەيگە جەتۋىنە باعىتتالعان ەرەن ەڭبەگى ناقتى دەرەكتەر كومەگىمەن جۇيەلەنگەن. دەمەك, ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىن, باسقا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىمداردى قۇرىپ, قالىپتاستىرىپ, قۋاتتى كۇشكە اينالدىرا بىلگەن ەلباسىنىڭ اسكەري سالاداعى قىزمەتىن ەگجەي-تەگجەيلى باياندايتىن كىتاپ اسكەري قىزمەت ەتۋگە ىنتاسى بار جاستارعا, اسكەري تاريحتى زەرتتەۋشىلەرگە, كوپشىلىككە قاجەتتى قۇندىلىعىمەن قاتار, ەل قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدا اسكەريلەردىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن تۋدىرۋعا ۇلكەن كومەك بولارى ءسوزسىز. ال اسكەرگە الىناتىن جاستار ءۇشىن بۇل ولارعا اۋەلى باعىت-باعدار بەرەتىن بولسا, ەكىنشىدەن, ەلباسىدان ۇلگى الۋعا, ەلباسىداي جۇمىس ىستەۋگە جانە ەلباسى سەكىلدى وتان, حالىق ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتە بىلۋگە ءتالىم بەرەدى. اتالعان تىڭ تۋىندى سونىسىمەن دە قىمبات دەپ ويلايمىز.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.