اسپانداعى «ساناۆياتسيا», جەردەگى «جەدەل جاردەم»

ەلباسى وسى جىلعى حالىققا جولداۋىندا كولىكتىك مەديتسينا ماسەلەسىنە ەرەكشە توقتالىپ ەدى. ونىڭ ىشىندە ماماندان­دى­رىل­عان ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق پو­يى­ز­دا­رى­نىڭ ءوز جۇمىسىن باستا­عانىن مالىمدەپ, جىلجىمالى مە­­دي­تسي­نا­لىق اۆتوكەشەندەردى سا­تىپ الۋدى وسى جىلى اياقتاۋ­دى, سونداي-اق سا­نيتارلىق اۆياتسيا مۇقتاجدىعى ءۇشىن 2015 جىلعا دەيىن 16 تىكۇشاق ساتىپ الۋدى ۇكىمەتكە تىكەلەي ءمىن­­دەتتەگەن بولاتىن. ال ەندى كو­لى­كتىك مەديتسينا دەگەنىمىز نە؟ بۇل نە ءۇشىن قاجەت دەگەن سۇراقتار ءوز-وزىنەن كولدەنەڭدەيدى. قۇداي بەتىن اۋلاق قىلسىن دەيمىز عوي, بىراق ەل ءىشى بولعان سوڭ جول بو­يىن­دا نەشە ءتۇرلى اپاتتى جاع­داي­لار ورىن الىپ جاتاتىنى بار. ءتىپتى كەيبىر اۋىل­داردا تۇتاس توتەنشە جاعداي جا­ريا­لانۋى مۇمكىن. سون­دايدا الگى اتالعان تىكۇشاق­تار­دىڭ كو­مە­گى تي­مەك. زارداپ شەككەندەردى شۇ­عىل اۋرۋحاناعا نەمەسە زارار­سىز جەرلەرگە جەتكىزۋدە تىكۇشاق­تىڭ جىل­دام­دىعىنا سۇيەنەتىن بو­لا­مىز. سون­داي-اق, جول اپاتىنا ۇشى­راعان جاندار­عا رەانيموبيل دەپ اتالا­تىن كو­لىكتەر دە شىعا­رىلا باس­تا­دى. ءبى­راق بۇنىڭ باس­قاشا توتەنشە جاع­دايلارعا قاتى­سى جوق. تاعى ءبىر ماسەلە بار. شال­عاي اۋىل­دار­داعى حالىققا تەگىن ءارى ساپا­لى مەديتسي­نالىق قىز­مەت كور­سەتۋ ءالى دە بولسا جولعا قويىل­ماي كەلەدى. جاسىرىپ كەرەگى نە, كەيبىر وبلىستاردىڭ شالعاي اۋىل­دارىندا نە امبۋلاتوريا, نە فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, نە مە­دي­تسينالىق پۋنكت جۇ­مىس ىستەمەيتىنىن كوزىمىز كورىپ ءجۇر. ءتىپتى جۇمىس ىستەگەن كۇندە دە ونداعى ما­ماندار سانى شەكتەۋلى بولعان­دىقتان, اۋىل تۇرعىندارى اۋدانعا, وبلىس ورتالىعىنا با­رۋ­عا ءماجبۇر. ەمدەلۋ تەگىن بول­عان­مەن, جول قاراجاتى, ءدارى-ءدار­مەك ساتىپ الۋ اۋىل تۇرعىن­دا­رى­نا وڭاي ەمەس. ونىڭ سىرتىندا قاعازباستىلىق ماسەلەسى تاعى بار. ات ارىتىپ بارعاندا ءبىر قا­عازىڭ دۇرىس بولماسا, قايتادان كەرى قايتاسىڭ. ەندى وسى ولقى­لىق­تاردىڭ ورنىن تول­تىرۋ ءۇشىن ارنايى ماماندا­ن­دى­رىلعان ەم­دەۋ-دياگنوستيكالىق پو­يىزدارى اۋىل ارالاپ, تۇرعىن­دارعا مەدي­تسي­نالىق كومەك كورسەتە باستا­دى. ودان بولەك جىلجىمالى مەدي­تسي­نالىق كەشەندەر ساتىپ الى­نۋ­­دا. بىلتىر عانا 11 جىل­جى­مالى مە­ديتسينالىق كەشەن ساتىپ الىن­سا, بيىل 39 مەديتسينالىق كەشەن ساتىپ الىنۋ جوسپارلانۋدا. سوندا جىلى­نا 1,5-2 ميلليون ادام وسى ءموبيلدى مەديتسينانىڭ ار­قا­سىندا تەگىن ەمدەلەتىن بولادى. اينالىپ كەلگەندە كولىكتىك مەديتسينا دەگەنىڭىز – شال­عاي اۋىل­دارداعى تۇرعىندار مەن جول اپا­تىنا ۇشى­راعان ناۋقاس­تارعا, ءتو­تەن­شە جا­ع­داي­لارعا دۋشار بول­عان بۇقاراعا مەديتسينالىق كو­مەك­تىڭ سا­پالىلىعى مەن قول­جەتىم­دى­لى­گىن ارت­تىرۋعا با­عىت­­تال­عان ۇلكەن جوبا. ەندى وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ, توتەنشە جاع­داي­لار مينيسترلىكتەرىنە, جانە «قازاقستان تەمىر جولى» اكتسيونەرلىك قوعامىنا جۇكتەلىپ وتىر. وسى كولىكتىك مەديتسينا تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت ىزدەستىرۋ با­رىسىندا توتەنشە جاعدايلار ۆي­تسە-ءمينيسترى جانبولات سمايلوۆ­قا ساۋال جولداعانبىز. ونداعى ماقسا­تى­مىز – تىكۇشاقتار مەن ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق پويىز­دارى جا­يىن­دا حالىقتى كەڭىرەك حاباردار ەتۋ بولاتىن. 16 تىكۇ­شاقتى ساتىپ الۋ 2015 جىلعا دەيىن جوسپار­لانعاندىقتان, ازىرگە بۇل ماسەلە «ۆيورتولەتى روسسي» اكتسيونەرلىك قوعامى مەن «كازاحستان ينجينيرينگ» اكتسيونەرلىك قوعامى ارا­سىن­دا تالقىلانىپ جات­قان جايى بار ەكەن. ساني­تار­لىق تىكۇشاق­تار­دىڭ باعاسى ولار­دىڭ تۇرىنە قاراي 1,5-2,2 ميل­ليارد تەڭگە ارالى­عىن­دا بولماق. بۇل تىكۇشاقتاردى استانا, الماتى, اتىراۋ, قىزىل­وردا, قوستاناي, وسكەمەن قالا­لا­رى­نا ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان. ال پويىزداردىڭ جاعدايىنا كەلەر بولساق, «دەنساۋلىق» جانە «ءجار­­دەم» اتتى بۇل پويىزدار جۇ­مى­سىن بىلتىر عانا باس­تاپ­تى. ءار­قايسىسىندا جەتى ۆاگوننان بار. مەديتسينالىق ۆاگوندار وبلىستىق ەمحانالار دەڭگەيىندە وسى زامان­عى مەديتسينالىق تەحنولوگيامەن جاب­دىق­تالعان. بۇل ءوز كەزەگىندە شالعاي اۋىلدار­داعى تۇرعىن­دار­دىڭ ۋدز-عا ءتۇ­سۋى­نە, شاعىن وپەرا­تسيالىق, ستو­ما­تولوگيالىق كومەك­تەر الۋىنا, باسقا سالالىق ءدارى­گەر­لەرگە كورى­نىپ, ەجەلگى بولماسا جاڭا باس­تال­عان سىرقات­تارىن ەمدەتەدى. پو­يىز­داردىڭ ارقايسىسىندا 18 مەديتسينا ما­ما­نى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. تۇر­عىندار مەديتسينالىق كو­مەكتى دە, ءدارىنى دە تەگىن الادى. بۇل ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لىگىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكە اقى تولەۋ كوميتەتى قارجى جۇمساپ وتىر. سون­داي-اق, نەگىزگى شىعىن­دى, ياعني پو­يىزدارعا قارجىنى «قازاق­ستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپا­نيا­سى» اكتسيونەرلىك قوعا­مى مەن باسقا دا ءىرىلى-ۇساقتى كوم­پانيالار بولگەن. «دەنساۋ­لىق» پويىزى 2010 جىلى قا­­را­عاندى, شىعىس قازاق­ستان, پاۆ­­لودار, قوستاناي جانە اقمولا وب­لىستارىنىڭ ستانسا­لارى مەن رازەزدەرىندە 23283 كىسىگە ءجار­دەم كورسەتكەن بولسا, وسى جىل­دان باستاپ وڭتۇستىك ايماقتىڭ, ياعني قى­زىل­وردا, وڭتۇستىك قا­زاق­ستان, جام­­بىل جانە الماتى وب­لى­سىنىڭ حال­قىنا قىزمەت كور­سە­تۋدە. اتالعان وب­لىستار بو­يىنشا 141855 ادام كورى­نۋگە كەلسە, ونىڭ ىشىندە 94262 كىسى دياگنوستيكالىق زەرتتەۋدەن ءوتىپ, 132 كىسىگە شاعىن امبۋ­لا­تو­ريالىق وپەراتسيا جاسال­عان. ءدال قازىرگى تاڭ­دا بۇل پويىز الماتى وب­لىسىندا ءجۇر. ال, «ءجار­­دەم» پو­يى­زى ماڭ­عىستاۋ, اتىراۋ, اقتوبە جانە باتىس قا­زاق­ستان وبلىستارىن ارالاپ, 15129 ناۋقاسقا جاردەم كورسەتكەن. ايتا كەتەيىك, بۇل پويىزدار 2010 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىن­شا «جىل تاڭداۋى» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ «قازاقستانداعى №1 الەۋمەتتىك-جاۋاپكەرشىلىكتى جوبا» نومينا­تسيا­سى بويىنشا, سونداي-اق «پارىز» بايقاۋىنىڭ «جىلدىڭ ۇزدىك الەۋ­مەتتىك جوباسى» نوميناتسياسى بو­يىن­شا جەڭىمپاز رەتىندە تانىلدى. جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەرگە قاتىستى ايتارىمىز, بۇل ازىرگە استانا مەن الماتى قالا­لارىن, سولتۇستىك قازاق­ستان, قوس­تا­ناي, قىزىلوردا وب­لىستارىن قوس­پا­عاندا, ەلىمىزدىڭ 11 وبلىسىنا قو­يىل­دى. كەشەن­نىڭ 6 كابينەتى, وعان قوسا ءبىر اپتەكالىق پۋنكتى بار. بۇل دا شالعاي اۋىلداردى ارالاپ, ح­ا­لىققا تەگىن قىزمەت كورسەتەدى. اڭگىمەنىڭ باسىندا رەانيموبيل تۋرالى بايانداعانبىز. بۇلار تەك قانا جول-كولىك وقيعاسى ورىن العان كەزدە عانا كومەككە جەتەدى. سوندىق­تان ەلىمىزدەگى ەڭ ءبىر قاۋىپتى اۆتو­جول­داردىڭ ما­ڭى­نا ورنالاس­قان. ىشكى ىستەر مي­نيسترلىگىنىڭ انىقتاۋى بويىن­شا, ەلىمىزدەگى ەڭ ءبىر قاۋىپتى اۆتوجولدار: استانا-بۋراباي اۆتو­جولىنىڭ 12-ءشى كيلومەترىنەن 220-شى كيلومەترىنە دەيىنگى ارالىق, الماتى-ءوس­كەمەن اۆتوجولىنداعى 67 كيلومەترگە سوزىلاتىن قاپشاعاي قالاسى, ال­ماتى-تاشكەنت اۆتو­جو­لى­نىڭ ت.رىس­قۇلوۆ اۋدانى تەرري­تورياسى, ەكاتە­رينبۋرگ-الماتى اۆ­تو­جولىنىڭ وساكاروۆ اۋدانى مەن شەت اۋدانى تەر­ريتوريالارى, سون­داي-اق, ساما­را-شىمكەنت اۆتوجو­لىن­داعى وردا­با­سى اۋدانىنىڭ تەر­ريتورياسى. ۇكى­مەت اتالعان بەس قاۋىپ­تى ايماق پەن وسى جولداردىڭ ماڭىنداعى جەتى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسى ءۇشىن 7 رەانيموبيل, سون­داي-اق ءاربىر وبلىس­قا ءبىر-بىردەن ەسەپتەگەندە 14, رەس­پۋبليكالىق ما­ڭىزى بار قالالارعا 4, ەلورداعا 3, جال­­پى جيىنى 28 رەانيموبيلدى جۇ­مىسقا جەگۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل كولىكتەردى ساتىپ الۋ ءۇشىن 840 ميلليون تەڭگە قاراس­تىرىلعان بولسا, وسى كۇنى سونىڭ 14-ءى ساتىپ الى­نىپتى. كولىكتىك مەديتسينانىڭ حالىققا قىزمەت ەتۋى ءۇشىن ۇكىمەت ءتيىستى جەرلەرگە تاپسىرمانى بەرىپ, قاۋىرت جۇ­مىس ىستەۋدە. جوعارىداعى كور­سەت­­كىش­تەر سونىڭ ناتيجەسى. بىراق, «با­لا­پاندى كۇزدە سانايدى» دەمەكشى, ءتۇپ­كىلىكتى ناتيجە, ياعني شالعاي­داعى اۋىل حالقىنىڭ دەنساۋلىعى مەن اپات­­قا ۇشىراعان تۇرعىن­دار­دىڭ امان­­دىق-ساۋلىعى تۋرالى اي­تى­لاتىن اڭگىمە ءالى الدا بولماق. ايگۇل سەيىلوۆا.