وسى ورايدا ەرەكشە اتاپ كورسەتەتىن جايت – ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العالى بەرى ەشبىر ەتنوسارالىق نەمەسە دىنارالىق ارازدىققا جول بەرىلگەن جوق. قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان بارشا ەتنوس وكىلدەرىنىڭ تەڭدەي مۇمكىندىكتەرى مەن قۇقىقتارىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋى ولاردىڭ ءوز بولاشاعىنا دەگەن سەنىمدەرىن نىعايتتى. بۇعان, ءبىرىنشى كەزەكتە, مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق ساياساتتى دۇرىس باعىتتا جۇرگىزىپ كەلە جاتقاندىعى وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىر.
قازاقستاننىڭ ەتنوسارالىق ساياساتى حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان جوعارى باعاسىن الىپ تا ۇلگەردى. ارينە, ونىڭ استارىندا زايىرلى مەملەكەتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن ازاماتتارىن قازىرگى زامان تالابىنا ساي قالىپتاستىرۋداعى رولىنە, سونداي-اق, ەلىمىزدە تۇراتىن بارشا حالىققا قاتىستى ىشكى ساياساتىنىڭ دۇرىستىعىنا دەگەن دۇرىس كوزقاراس جاتقانى انىق. جالپى, قازاقستان اينالاسىنداعى مەملەكەتتەرمەن دە تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناس ورناتقان. سول سياقتى, باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى وركەنيەتتەر ۇنقاتىسۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.
سونىمەن قاتار, ەلىمىز الەمدە بەيبىتشىلىك پەن تۇسىنىستىك قالىپتاستىرۋ باعىتىندا دا وزىندىك ۇتىمدى ۇسىنىستارىمەن جانە باعالى باستامالارىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇۇ-نىڭ ەكس-باس حاتشىسى پان گي مۋن ەلىمىزگە جاساعان ساپارى بارىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قىزمەتىنىڭ قاعيداتى بۇۇ جۇمىسىمەن سايكەس كەلەتىنىن وتانىمىزداعى بەيبىت ءومىردى كوزىمەن كورىپ, كوڭىلى تولعان سوڭ ايتسا كەرەك.
جالپى, قازاقستان تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەر ىشىندە العاش بولىپ كەرەمەت ينستيتۋت – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇردى. مۇنىڭ ۇتقىر شەشىم بولعانى انىق. سونىڭ ارقاسىندا ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان پوليەتنوستىق قوعامنىڭ قازاقستاندىق مودەلى قالىپتاستى. ال 2007 جىلدىڭ مامىرىنان باستاپ پارلامەنت بىرقاتار كونستيتۋتتسيالىق وزگەرىستەر ەنگىزىپ, ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ سانىن 107 ادامعا كوبەيتسە, سونىڭ 9-ى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنان سايلاناتىن بولىپ شەشىلدى.
ارينە, مۇنىڭ ءوزى اسسامبلەيا ءرولىن بارىنشا ارتتىرا ءتۇستى. سونداي-اق, 2008 جىلدىڭ 20 قازانىندا قابىلدانعان «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ دا ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى ازاماتتىق ينستيتۋتتار مەن مەملەكەتتىڭ ءتيىمدى ءوزارا ىقپالداستىعىن ارتتىرىپ, ەلىمىزدەگى قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوستى جانە مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ مەن اسسامبلەيا جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى.
اسسامبلەيا ماقساتىنىڭ ءوزى بارشانى قازاق حالقىنىڭ اينالاسىنا توپتاستىرا وتىرىپ, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ عوي. بۇل جەردە باستىسى, حالقىمىزدىڭ ازاماتتىق جانە رۋحاني-مادەني ورتاقتىعى نەگىزىندە قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى قالىپتاستىرۋ جولىمەن ۇلتتى باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋ دەسەك, وسى ورايدا ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان جۇزدەن استام ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاقستاندى ءوز وتاندارى ساناپ, ەلىمىزدە ۇلتارالىق تۇسىنىستىك ساياساتىن ۇستانۋلارى اسا ماڭىزدى.
قوعامىمىزدىڭ قۇندىلىقتارى مەن قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن ەل بىرلىگى دوكتريناسى 2010 جىلى ساۋىردە, وسىدان تۋرا جەتى جىل بۇرىن قابىلدانعان بولاتىن. بۇل – بولاشاققا بىرىگىپ ۇمتىلۋعا سەرپىن قوساتىن ماڭىزى بار قۇجات دەسەك, سول ۇتىمدى ۇمتىلىس ارقىلى ءبىز ماڭگىلىك ەلدىڭ ىرگەتاسىن قازىردەن قالاپ جاتقانىمىزدى ايقىن سەزىنۋدەمىز.
قورىتا ايتقاندا, قازاقتا «ىرىس الدى − ىنتىماق» نەمەسە «بىرلىك بار جەردە تىرلىك بار» دەپ حالىقتى تاتۋلىق پەن بىرلىككە شاقىراتىن ماعىنالىق ماڭىزى جوعارى سوزدەر بار. ەندەشە, سول بىرلىك پەن تىرلىگىمىز جاراسىم تاۋىپ جاتسا, ەشكىم دە ءبىزدى سىرتتان كەلىپ بۇلدىرە المايدى. ياعني, ىشتەي ىنتىماعى جاراسقان ەلدى ەشبىر سىرتقى جاۋ جەڭە الماسا كەرەك. سوندىقتان ءبىزدى ەلدىك يدەياسى بىرىكتىرىپ, ورتاق قۇندىلىقتار جۇدىرىقشا جۇمىلدىرا بەرۋى ءتيىس دەپ پايىمدايمىز.
سامات مۇسا,
«ەگەمەن قازاقستان»