ەلباسى ستراتەگيانى ىسكە اسىرۋعا قاتىستى مىندەتتەر مەن تاپسىرمالاردى بەلگىلەپ بەرگەن «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى 2014 جىلعى جولداۋىندا: «عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكا قۇرۋ – ەڭ الدىمەن, قازاقستان عىلىمىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ. بۇل باعىت بويىنشا ۆەنچۋرلىك قارجىلاندىرۋ, زياتكەرلىك مەنشىكتى قورعاۋ, زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالاردى قولداۋ, سونداي-اق, عىلىمي ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ جونىندەگى زاڭنامانى جەتىلدىرگەن ءجون. عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمىن بىرتىندەپ ارتتىرىپ, ونى دامىعان مەملەكەتتەردىڭ كورسەتكىشتەرىنە جەتكىزۋ قاجەت», دەپ اتاپ وتكەن ەدى.
اتالعان جۇمىستار قازىر شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. وتانىمىزداعى ءبىلىم مەن عىلىمدى ۇشتاستىرا جۇرگىزۋدە وڭ وزگەرىستەر بار.
بۇرىنعى جەلىنى جالعاستىرا وتىرىپ, ۋاقىت تالابىنا ساي جاڭا ۋنيۆەرسيتەت ۇيىمداستىرۋ ءىسى 2009 جىلى قولعا الىنىپ, 2010 جىلى زاماناۋي ءبىلىم ورداسى العاشقى ستۋدەنتتەرگە ەسىگىن اشقان ەدى. بۇل − نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت بولاتىن. وقۋمەن قاتار, يننوۆاتسيالىق زەرتتەۋ قىزمەتىن ءجۇرگىزۋگە باعىتتالعان ءبىلىم ورداسىنىڭ عىلىمي ينفراقۇرىلىمى قاي جاعىنان دا قارىمدى. جاڭا ۋنيۆەرسيتەت يننوۆاتسيالىق زەرتتەۋ قىزمەتىن ءجۇرگىزۋگە باعىتتالعان وسى زامانعا ساي عىلىمي ورتالىق بولۋدى ماقسات تۇتادى. وسى ورايدا ءبىلىم مەن عىلىم ورداسىنا ەڭ ۇزدىك ۇلتتىق جانە حالىقارالىق وقىمىستى عالىمدار مەن زەردەلى زەرتتەۋشىلەر شاقىرىلىپ, ولارعا بارلىق جاعداي جاسالدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اكادەميالىق جانە عىلىمي ساياساتى ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىنا كىرەتىن مەكتەپتەر (ينستيتۋتتار) جۇيەسىنە قاراي قاراستىرىلعان. بۇل ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ماقساتتارىن ورىنداۋ ءۇشىن ءبىلىم, عىلىم جانە ءوندىرىستىڭ ارقاسىنداعى ءوزارا بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنى الدىن الا ويلاستىرىلعان بولاتىن.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باستى ميسسياسى قانداي دەگەنگە كەلەتىن بولساق, قازاقستاندا ءبىلىم مەن عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىنىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ, سونىمەن قاتار, استانانى ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى زەرتتەۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى رەتىندە قالىپتاستىرۋ بولىپ سانالادى. ۋنيۆەرسيتەت جان-جاقتى ويلاستىرىلعان وزىندىك ءبىلىم ستاندارتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىنىن ايتا كەتسەك دەيمىز.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە عىلىمي جۇمىستار جۇيەلى ءجۇرگىزىلىپ وتىرادى. جىل سايىن 700-دەن استام ۇزدىك گرانتپەن وقۋ ورنىنا قابىلدانادى. ولاردىڭ الدى ءبىلىم ورداسىن ءبىتىرىپ, ەل دامۋىنا وزدەرىنىڭ ۇلەستەرىن قوسا باستاعانى ءمالىم. ءبىر عانا مىسال, وتكەن جىلى بىتىرگەن ەكىنشى لەكتىڭ 622 تۇلەگىنىڭ 444-ءى باكالاۆريات, 178-ءى ماگيستراتۋرا باعدارلاماسى بويىنشا ءتامامدادى. تۇلەكتەردىڭ كوپشىلىگى عىلىم جانە تەحنولوگيالار, ينجەنەريا, گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار, جوعارى بيزنەس, جوعارى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەپتەرىنەن قانات قاعىپتى.
ۋنيۆەرسيتەت بىتىرۋشىلەر تەوريالىق بىلىمدەرىن وزدەرى تاڭداپ العان ماماندىق بويىنشا تاجىريبە جۇزىندە دايەكتەپ كەلەدى. جالپى, عىلىمعا بەت بۇرعان ازاماتتار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حيميا, فيزيكا, روبوتتىتەحنيكا, گەنوميكا, ماتەريالتانۋ جانە وزگە دە زەرتحانالارىندا جۇمىس جاسايدى. ولاردىڭ ىزدەنىستەرىنە ءبىلىم ورداسىنداعى قازىنالى كىتاپحانا دا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. ماسەلەن, وندا 210 000-عا جۋىق ەلەكتروندى كىتاپ, 101 000-نان استام عىلىمي جۋرنال, 228 دەرەكقور بار ەكەنىن اتاپ ايتۋعا بولادى.
قازىر ەلىمىزدە زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا, ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەلەردىڭ ورىستەۋىنە مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىر. «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەگىزگى مىندەتى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندەگى عىلىمي قىزمەت پەن ءبىلىم بەرۋ ءۇردىسىن ينتەگراتسيالاۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل كۇندەرى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتەگى عىلىمي جەتىستىكتەر اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. ستۋدەنتتەرگە شەتەلدىك وقىتۋشىلار ساباق بەرىپ كەلەدى. ال وتانداستارىمىز عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. ايتالىق, 518 حالىقارالىق ۇيىممەن, ونىڭ ىشىندە وكسفورد, گارۆارد, كەمبريدج, پرينستون, توكيو جانە باسقا دا بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەر بار, تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىلدى. مىسالى, بيومەديتسينا, بيوينفورماتيكا, بيوينجەنەريا, عىلىمنىڭ جاڭا تەحنولوگيالارى, ەنەرگەتيكا, سۋ رەسۋرستارى, اۋىل شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمى بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. وسىنداي اۋقىمدى جۇمىسقا 458 وقىتۋشى مەن زەرتتەۋشى تارتىلعان.
عىلىمي جەتىستىكتەردىڭ اينالىمعا تۇسۋىنە كەلسەك, 2011-2017 جىلدار ىشىندە 1100 عىلىمي ماقالا حالىقارالىق باسىلىمداردا جارىق كورىپ, باعاسىن الىپتى. تومسەن رەيتەرس كومپانياسى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتى قازاقستانداعى ەڭ تانىمال عىلىمي ۇيىم دەپ اتاعان. ال وتكەن جىلى ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىنىڭ 90 عىلىمي ماقالاسى الەمدىك جۋرنالداردا جاريالانسا, بۇل كورسەتكىش 2015 جىلى 8 جاريالانىمدى عانا قۇراعان بولاتىن.
زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاقىرىپتار اياسىندا عىلىمي جاريالانىمى قاي دارەجەدە دەگەنگە كوڭىل بولسەك, مەديتسينا سالاسى − 7,9 پايىز, بيوحيميا جانە مولەكۋليارلىق عىلىم – 6,1 پايىز, كومپيۋتەرلىك عىلىم – 12,2 پايىز, ماتەماتيكا – 5,9 پايىز, فيزيكا جانە استرونوميا – 11,2 پايىز. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە بولىنگەن گرانتتارعا كەلسەك, ۇلىبريتانيا, اقش, شۆەيتساريا سىندى بىرقاتار ەلدەر گرانت ءبولىپ, ارىپتەستىك بايلانىستاردى نىعايتىپ كەلەدى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ بۇگىنگى ىرگەلى ورتالىعىنا اينالا باستاعان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتەگى جۇمىستار, ونىڭ وڭ ناتيجەلەرى جۇرتشىلىقتىڭ ءىلتيپاتىنا بولەنۋدە. ۋنيۆەرسيتەت ەل برەندىنە اينالۋعا تالپىنۋ ۇستىندە. باستى ماقساتى − تاۋەلسىز ەلدىڭ جاس ۇرپاعىن وركەنيەت كوشىنە قوسۋ بولسا, قازىردىڭ وزىندە بۇل يگىلىكتى ءىس ىلگەرى باسىپ, مىڭداعان تالاپكەر ءبىلىم ورداسىندا وقۋعا نيەت تانىتىپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم باعدارلاماسى بىرتە-بىرتە ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا قولدانىسقا ەنە بەرەتىنى اقيقات.
سۇلەيمەن مامەت, «ەگەمەن قازاقستان»