وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جەتىساي قالاسىندا ماقتا وسىرۋشىلەرىنىڭ «جاقسارتىلعان ماقتانى ءوسىرۋ بويىنشا جوبانىڭ دامۋى» اتتى ءىى كونفەرەنتسياسى ءوتتى, دەپ جازادى palata.kz.
شارا قازاق ماقتا قاۋىمداستىعى مەن «اتامەكەن» وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسى ۇيىمداستىرۋىمەن ءوتتى. اۋقىمدى شاراعا وكپ, قازاق ماقتا قاۋىمداستىعى, وقو اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تۇرعانبەك وسپانوۆ, قازاقتىڭ ماقتا شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى يبادۋللا ۇمبەتباەۆ, وقو اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا ورىنباسارى اسان ماحامبەتوۆ, ماقتارال اۋدانىنىڭ اكىمدىگى, Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit كومپانياسىنىڭ قازاقستاندىق وكىلدىگى, «كومپانيا لۋي درەيفۋس قازاقستان», «GIZ», «Jing Xing Mianhua» كومپانيالارى, سونداي-اق جيىرمادان استام ءوڭىردىڭ بارلىق ماقتا ءوسىرۋشى ۇيىمدار مەن شارۋا قوجالىقتارى وكىلدەرى كەلدى.
ماقتا ونەركاسىبى وڭتۇستىك ايماقتىڭ ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالالارىنىڭ ءبىرى. بۇگىندە ماقتا ءوسىرۋ جاقسى قولعا الىنعان. الايدا شيكىزات وندىرىلگەنمەن ماقتانى ارى قاراي وندەۋ, ماتا جاساۋ, كاسىپورىندار قۇرۋ, جالپى جەڭىل ونەركاسىپ ماسەلەسى كەنجەلەپ تۇر. بۇل ماسەلەلەردىڭ لەگى جەرگىلىكتى كاسىپكەردى دە الاڭداتادى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا قاتىسۋشىلار ماقتا ونەركاسىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا باياندامالار جاساپ, بۇل سالانى جەتەلدىرۋ بويىنشا ءوز ۇسىنىستارى مەن پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
سىرداريا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا جانە قۇقىق كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بەگىم سەرىكوۆ ماقتا يندۋسترياسىن تەجەيتىن بىرقاتار كەدەرگىلەردى ءتىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا وڭىردەگى فەرمالار مەن شارۋاشىلىقتاردىڭ شاعىندىعى, وسال ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا, تەحنيكالىق ءارى تەحنولوگيالىق جابدىقتالۋدىڭ جوقتىعى نەگىزگى تەجەگىش فاكتورلار.
«شارۋاشىلىقتاردىڭ كوبىندە ءتىپتى جەكە تراكورى جوق, قولداعى تەحنيكانىڭ بارلىعى ەسكى. كاسىپقوي ماماندار تاپشى», – دەدى بەگىم سەرىكوۆ.
ءوز كەزەگىندە قازاقتىڭ ماقتا شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ماقتانىڭ جاڭا سۇرىپتارى بويىنشا اقپارات جاسادى. 2000 جىلعا دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءوز وتاندىق ماقتا سۇرىپتارى بولمادى. 2000 جىلدان باستاپ قازاق ماقتا شارۋاشىلىعى عالىمدارى ماقتانىڭ وتاندىق باسەكەگە قابىلەتتى 12 جاڭا سۇرىبىن شىعاردى. جاڭا سۇرىپتار 2016 جىلى وقو-داعى جالپى ماقتا ەگىستىك القابىنىڭ 89,0%-دا ءوسىرىلدى.
«ماقتا – تەحنيكالىق داقىل, وعان ەرەكشە باپتاۋ مەن سۋارمالى ەگىندىكتەر قاجەت. ال ماقتانۋ تەرۋ – قولدىڭ ەڭبەگى. وبلىسىمىزدا اۋىل شارۋاشىلىعىن كەڭ اۋقىمدا جاڭعىرتۋ, ونىڭ ىشىندە ماقتا ءوندىرۋ سالاسىن قايتا قۇرۋدى جۇرگىزۋ, ناقتى نارىقتىق تەتىكتەردى ەندىرۋ ارقىلى قازاقستاندىق ماقتا ءوندىرىسىن باسەكەگە قابىلەتتى جانە جوعارى رەنتابەلدى ەتىپ جاساۋ - ءبىزدىڭ ماقساتىمىز», – دەدى قازاقتىڭ ماقتا شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى يبادۋللا ۇمبەتباەۆ.
جەرگىلىكتى شارۋالار مەن كاسىپكەرلەردىڭ ءبىر اۋىزدان ايتقان باستى ماسەلە – سۋارمالى جەرلەردىڭ ازدىعى, جالپى سۋ تاپشىلىعى. قازاقتىڭ ماقتا شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن قازاق ماقتا قاۋىمداستىعى وكىلدەرى ءوڭىردىڭ ماقتا يندۋسترياسىن جانداندىرۋ ءۇشىن سۋارمالى جەرلەردىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولدارى, گيدرومودۋلدىك اۋدانداستىرۋ, سۋارمالى القاپتاردىڭ ەگىستىك قۇرىلىمىن وڭتايلاندىرۋ ء(ارتاراپتاندىرۋ), ەگىنشىلىكتى بيولوگيزاتسيالاۋدى قولعا الۋ كەرەك ەكەنىن العا تارتتى.
«لۋي درەيفۋس قازاقستان» كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ءوندىرىسى جايلى بايانداما جاسادى. كومپانيا ماقتا وسىرۋدە, تەرۋدە, وندىرۋدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانادى. ماسەلەن, كومپانيا جۇمىسشىلارى 2016 جىلى 4 مىڭ توننا جاقسارتىلعان ماقتا وسىرگەن. بۇل 1250 توننا ساپاسى جوعارى ماقتا تالشىعىنا نەمەسە 1 250 000 دجينس شالبارىنا تەڭ. شارا بارىسىندا سونىمەن قاتار, ءونىمنىڭ ساپاسى مەن قورشاعان ورتا, جەر قۇنارلىعىنا كەرى اسەر ەتەتىن زيان پەستيتسيدتەر مادەني وسىمدىكتەردى زيانكەستەردەن, پارازيتتەردەن, ارامشوپتەردەن, اۋرۋلاردان جانە ميكروورگانيزمدەردەن قورعاۋ ءۇشىن قولداناتىن بارلىق حيميالىق قوسىلىستاردىڭ شامادان تىس قولدانۋ تۋرالى تالقىلاۋ بولدى.