• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ايماقتار 23 ناۋرىز, 2017

قىزىلجار تورىندەگى الامان ايتىس

432 رەت
كورسەتىلدى

ايتىس دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن جانكۇيەرلەر قىزىلجار وڭىرىندە دە كوپ. الايدا, جىلىنا ءبىر-اق رەت – ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا وتكىزىلەتىن مادەني شارا ساپادان گورى سان قۋالاپ كەتىپ, سۇيىنىشىنەن كۇيىنىشى باسىم بولىپ جاتاتىن. ونىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى «قالدىق پرينتسيپىمەن» بولىنەتىن قاراجاتقا جانە جاس ايتىسكەرلەر مەكتەبىنىڭ قالىپتاسپاعانىنا كەلىپ تىرەلەتىن.

ايتپەسە, ءبىر كەزدەرى ءوڭىردىڭ اتاعىن شارتاراپقا تانىتقان ەرىك اسقاروۆتاي اقتانگەر ايتىسكەردىڭ ءىزباسارلارى جوق دەگەنگە سەنۋ قيىن. ءتىپتى 15 جىل بويى ءجونى دۇرىس نە ايماقتىق, نە رەسپۋبليكالىق ءسوز سايىسى ۇيىمداستىرىلماي «ءوز قازانىندا بۇلكىلدەپ قايناپ» كەلگەنىنە بىرەۋ سەنەر, بىرەۋ سەنبەس. ەندى كەشتەۋ بولسا دا وسى ولقىلىقتىڭ ورنى تولتىرىلىپ, تامىرى سولعان كارى اعاشتاي كوزدەن دە, كوڭىلدەن دە تاسادا قالعان كونەدەن كەلە جاتقان كەنەن ونەردىڭ تامىرىنا بيىل قان جۇگىردى. وبلىستىق اكىمدىك قولداۋ ءبىلدىرىپ ەدى, قارجى دا, دەمەۋشى دە تابىلىپ, مادەنيەت باسقارماسى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا بىلەك سىبانا كىرىستى. ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىنا «ساۋىن» ايتىلىپ, رەسپۋبليكالىق الامان ايتىس وتكىزىلەتىن بولىپ شەشىلدى. قارا ولەڭنىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ءىشىپ جۇرگەن, اتاقتارىنان ات ۇركەتىن كىل جۇيرىكتەردىڭ كەلەتىنىن ەستىگەن جۇرتشىلىق جاستار سارايى­نا قاراي اعىلىپ, ءزاۋلىم زالعا سىيماي كەتتى. 

الامان ايتىس باستالار الدىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى انارحان دۇيسەنوۆا جينالعاندارعا قۇتتىقتاۋ ءسوز ارنادى.

− كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلىپ, جەر-انامىز بۋسانار شاقتا اسىعا, تاعاتسىزدانا توسقان اقجا­رىلقاپ كۇن ءوز نۇرىن, شاپاعاتىن الا كەلدى. ەلىمىزدە ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋ داستۇرگە اينالعان. بيىلعى مەرەكە ەرەك­شە­لىكتەرگە تولى. ۇلى ءسوز زەرگەرى عابيت ءمۇسى­رەپوۆتىڭ 115 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇس­پا-تۇس كەلىپ وتىر. رەسپۋبليكالىق جىر دودا­سى­نىڭ, ءبىر جاعىنان, جەرلەسىمىزدىڭ قۇرمەتىنە ۇيىمداستىرىلۋى سوندىقتان, دەي كەلىپ, ايتىسكەرلەرگە شالقار شابىت تىلەدى.

داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى, رينات زايىتوۆ سەكىلدى بەلگىلى ايتىس اقىندارىنىڭ قازىلىق ەتۋى ايتىس اجارىن اشا ءتۇستى.

ساحنا تورىنە ءبىرىنشى بولىپ قاراعاندىلىق ماقسات اقانوۆ پەن تارازدىق ارۋ ارۋنا كەرىم­بەك كوتەرىلدى. ءدۇبىرلى دوداعا العاش شىق­قانىنا قاراماستان ارۋنا قارسىلاسىنان توسىل­مادى. شىمشىما ازىلدەرمەن جاۋاپ قايى­رىپ وتىردى. كورەرمەندەر جەزدە مەن بال­دىزدىڭ جاراستى ءسوز قاقتىعىسىنا كۋا بولدى. دەسەك تە, تاجىريبەلى, ابدەن ىسىلعان ماق­سات وزا شاپتى. العاشقى جۇپتى 40 مينۋت بويى قىبىر ەتپەستەن تىڭداعان كورەرمەن قاۋىم ەكىنشى جۇپ استانالىق داۋلەت ەرلان مەن قىزىلجارلىق جۇمابەك راحيموۆتىڭ بابى كەلىسپەگەنىن بىردەن بايقاپ, باس شايقاۋمەن بولدى.

ءۇشىنشى جۇپ جۇرتشىلىقتىڭ دەلەبەسىن قايتا قوزدىردى. «ءجۇرسىننىڭ جۇيرىكتەرىنىڭ» ىشىندە ايگىلىسى, 2015 جىلعى «التىن دومبىرا» جۇلدەسىنىڭ يەگەرى, حالىقارالىق دودالاردا ولجا سالىپ جۇرگەن پاۆلودارلىق اسپانبەك شۇعاتاەۆتىڭ ەسىمى اتالعاندا زال ءىشىن دۋ قول شاپالاق كەرنەپ كەتتى. ەسكىنىڭ كوزى بۇقار جىراۋ بابامىزدىڭ كەسەك-كەسەك سوزدەرىنەن, بەينەلى كەستەلەرىنەن ءنار الىپ, ءوزى دە سونداي ءبىر وبرازعا كىرىپ, دۇبىرلەتتى-اۋ! ونىڭ قارسىلاسى− سەمەيلىك نۇرجان ومىرباەۆ تا وڭاي شاعىلاتىن جاڭعاق بولماي شىقتى. دەسەك تە, اسپانبەك نۇرجاننىڭ وسال تۇستارىن ءدوپ باستى.

«ۋىلدىرىقتىڭ ءدامى ءتاتتى مە ەدى,

ۋىز ىشكەن جەرىڭدى ۇمىتتىرعان؟! – دەگەن تاپقىر شۋماقتار از كەزدەسكەن جوق. ادەتتە, كەز كەلگەن ايتىسكەردىڭ الىمدىلىعى مەن شالىم­دىلىعى ءا دەگەننەن قاپىسىز اڭعا­رى­لادى. كەيبىرەۋلەرىنىڭ امانداسۋلارى ءبىر-ءبىرى­نە ۇقساپ, جاتتاندىلىقتان, قارا­دۇر­سىندى­لىك­تەن اسپاي جاتسا, اسپانبەك ارقيلى مانەردە, ماقامدا كەلىستى كەلتىرە ءبىلدى.

اسسالاۋماعالەيكۋم, اقساقالدار,

باكىسىن ماسىسىنە قايرايتۇعىن.

ارمىسىڭ, ايقاراكوز اپالارىم,

جاۋلىعى جاينامازداي جاينايتۇعىن.

امان با, مەنىڭ دارحان قىزىلجارىم,

توقسان كۇن توي كورسە دە تويمايتۇعىن, – دەپ ءسوز مايەگىن سۋشا ساپىردى. سولتۇستىك­قازاق­ستاندىق مۇحاممەد قوڭقاەۆ بۇل جولى ەركىن كوسىلدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سى­نىڭ نامىسىن ارقالاپ كەلگەن داۋرەن ىسقاق قىزىلجار جۇرتشىلىعىنىڭ قونا­قجاي­لى­لىعىن, مەيماندوستىعىن شابىتتانا جىرلادى. مۇحاممەدتىڭ كۇنگەيدەن ماعجان ەلىنە العاش رەت ات باسىن تىرەگەن داۋرەننىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, ءوز جولىن, كادەسىيىن جاساۋى وتە جاراسىمدى بولدى. ءجۇرىس-تۇرىسىنان دا, كيىم كيىسىنەن دە سىرباز سەرىلىك جەلدەي ەسەتىن كوكشەتاۋلىق قۋانىش وسپانوۆ پەن رەسپۋبليكالىق ايتىستاردىڭ بىرنەشە مارتە باس جۇلدەگەرى اتانعان قىزىلوردالىق ءمولدىر ايتبايدىڭ تارتىسى دودانىڭ كورىگىن ودان ءارى قىزدىردى.

مولدىردە:

بىراق تا مۇنىڭ ءبارى وڭىڭدە ەمەس,

تۇسىڭدە بولا ما دەپ قاۋىپتەنەم, – دەگەن ۇتىمدى قايىرىمدار كوپ ۇشىراس­تى. قوستانايلىق توبا وتەپباەۆ پەن قارا­عاندىلىق ديدار قاميەۆتىڭ ايتىسىندا سوڭعىسىنىڭ ايقىن باسىمدىعى ايقىن سەزىلدى.

الامان ايتىستىڭ باس جۇلدەسى مەن 600 مىڭ تەڭگە اسپانبەك شۇعاتاەۆقا بۇيىردى. ماقسات اقانوۆ ءبىرىنشى ورىنعا (400 مىڭ تەڭگە), ءمولدىر ايتباي مەن مۇحاممەد قوڭقاەۆ ەكىنشى ورىنعا (300 مىڭ تەڭگە) يە بولدى.م.جۇماباەۆ اۋدانىنىڭ اكىمدىگى تىككەن ەرىك اسقاروۆ اتىنداعى جۇلدە نۇرجان ومىرباەۆقا تاپسىرىلدى.

وزگە اقىندارعا دا سىي-سياپات كورسەتىلدى.

ءومىر ەسقالي

«ەگەمەن قازاقستان»,

نۇرگۇل وقاشەۆا,

جۋرناليست

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن

امانگەلدى بەكمۇراتوۆ

سوڭعى جاڭالىقتار