قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ كيىز ۇيىنە باس سۇققاندار قازاقتىڭ ۇلتتىق بۇيىمدارىمەن بىرگە تاعامدارىنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن قىزىقتادى, ءداماۋىز ءتيدى. ارينە, ونىڭ ىشىندە ناۋرىز كوجە مەن باۋىرساقتى الدىمەن ۇسىندى. «قازاق حالقى داستارحاندى اسا قۇرمەتتەگەن, قاسيەت تۇتقان. ۇلتتىق تاعامداردىڭ كوپشىلىگى مالدىڭ سۇتىنەن جاسالعانى بەلگىلى. ولاردىڭ ۇمىتىلماۋى ءۇشىن ىرىمشىك, قۇرت, بالقايماق سەكىلدى بارلىق ۇلتتىق تاعامداردىڭ جاسالۋىن جاستار ءبىلۋى ءتيىس» دەيدى ۇستاز سالتانات جاقاەۆا.
مەرەكەدە تىگىلگەن اق بوز ۇيلەردە تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, قازاقستاندى وتانىم دەپ سانايتىن بارلىق ۇلىستاردىڭ دا سالت-داستۇرلەرىن كورۋگە بولادى. مىسالى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ «قوعامدىق كەلىسىم» ءۇيى تىككەن اق بوز ۇيدە قوستانايداعى بارلىق ۇلتتىق ەتنو-مادەني ورتالىقتار باس قوسىپتى. كيىز ءۇيدىڭ سىرتىندا وزبەك, تاجىك جانە تاۋ حالىقتارى دياسپورالارىنىڭ وكىلدەرى ءبيدى قىزدىردى.
قوستاناي قالاسىنىڭ ورتالىعىنا ناۋرىزدى مەرەكەلەۋگە جينالعان قالالىقتار مەن قالا قوناقتارىندا ەسەپ جوق دەۋگە بولادى. ءار كيىز ۇيگە كىرىپ, ۇلتتىق ناقىشتاردى قىزىقتاۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. «احمەت اۋىلى» دەپ اتاعان ون ەكى قانات اق وردانىڭ الدىندا قوناقجايلىلىق تانىتىپ تۇرعان احاڭ اۋىلىنىڭ «ەل اعاسى» كەيپىنە كىرىپ, وقالى شاپان جامىلعان ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستانا ي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى الماس ابسادىقوۆ ناۋرىزدىڭ قادامى قۇتتى بولسىن دەگەن تىلەك ايتتى. «ناۋرىز— حالقىمىزدىڭ جاڭا جىلى. وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنى تاريحي وقيعا بولىپ تابىلادى. بۇل ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي دامۋىنىڭ ايعاعى. الداعى ۋاقىتتا دا ناۋرىز ەلگە قۇت سىيلاي بەرسىن» دەيدى الماس ابسادىقوۆ.
ناۋرىز – كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلۋى, جاراتىلىستىڭ ويانۋى, بەرەكە باستاۋى بولۋمەن بىرگە اقىنداردىڭ شابىت قاينارى ەكەن. اقىن اقىلبەك شاياحمەتوۆ امانداسقان جۇرتقا اياق استىنان: «قالىڭ جۇرت ادەمى كيىنگەن, مىنا ءبىر كيىز ءۇي دەسەدى كۇتەدى اكىمدى, ناۋرىزىم,حالقىم بار وزىڭە سۇيىنگەن. ناۋرىزعا كەلگەن جۇرت, ارينە, اقىلدى, سوندىقتان مەن-داعى دالادا تۇرامىن قىسقانداي تاقىمدى. حالقىمنىڭ قوناقجاي پەيىلىنەن اينالدىم, بەيتانىس
بىرەۋلەر «ءدام تات» دەپ شاقىردى» دەپ سۋىرىپ سالىپ, ولەڭ جولدارىن توگىپ جىبەردى.
اق بوز ۇيلەردىڭ سالتاناتى بىرىنەن ءبىرى وتەدى. دەگەنمەن قوستاناي قالالىق اكىمدىگى ولاردىڭ اراسىنداي بايقاۋ ۇيىمداستىرىپ, ۇزدىكتىڭ ۇزدىگىن انىقتادى. بەيتاراپ قازىلار القاسى قاراي كەلە, ءبىرىنشى ورىندى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اق ورداسىنا ۇيىنە لايىق دەپ تاپتى. ەكىنشى ورىندا «ەۆرازكاسپيانستال» جشس ء–نىڭ اق بوز ۇيىنە بەردى. ءۇشىنشى ورىندى «تازالىق-2012» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى تىككەن اق بوز ءۇي الدى. سونىمەن قاتار, ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ قوستاناي وبلىستىق فيدليالى مەن حالىق بانكى اق بوز ۇيلەرگە ەكى اتالىم بويىنشا سىيلىق دايىنداپتى. وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا بەرىلگەن «اق وتاۋ» بايگەسىنە
«جولاۋشىلار تاسىمالى» اكتسيونەرلىك قوعامى تىككەن ءۇي لايىق دەپ تانىلدى. ال حالقىمىزدىڭ قوناقجايلىلىعىن كورسەتكەن وبلىستىق كاسىپوداقتار ورتالىعىنىڭ ءۇيى حالىق بانكىنىڭ سىيلىعىنا يە بولدى.
مەرەكە بايلانىستى قوستاناي قالاسىنىڭ ورتالىعىندا وتكىزىلگەن ناۋرىز مەرەكەسىندە وبلىستىق فيلارمونيا مەن كوركەمونەرپازدار ۇجىمدارى ءان مەن بيدەن شاشۋ شاشتى. تەاترلاندىرىلعان كورىنىسپەن حالقىمىزدىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىنىڭ بارلىعى قامتىلىپ كورسەتىلدى.
اسىق اتۋ, كۇرەس, قول كۇرەستىرۋ, جىلىك سىندىرۋ, قوي كوتەرۋ سەكىلدى ۇلتتىق ويىندار مەرەكە قىزىعىن ارتتىرا ءتۇستى. مەرەكەدە 18 قول ونەر شەبەرى وزدەرىنىڭ جاساعان كورپە, كورپەشە, نان تاقتاي, اعاش ىدىستار, سابىن سەكىلدى بۇيىمدارىنان كورمە ۇيىمداستىردى. ولارعا سۇرانىس تا كوپ بولدى.
وبلىس, قالا باسشىلارى دا اقبوز ۇيلەر اۋىلىن ارالاپ, ناۋرىز قىزىعىن كوپشىلىكپەن بىرگە تاماشالادى.
مەرەكە بەسىن اۋعاندا دا قىزىپ جاتتى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا
«ەگەمەن قازاقستان»