ەگەر اناتولي سولوپوۆتىڭ قىسىمەن ءوزى بالاداي كۇتكەن بۇيرا بىرقازان كەشانى كوكتەمدە ۇيىرىنە قوسۋ تۋرالى ارمان-ماقساتى كوپ ەدى. ول قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگەن سيرەك قۇستى قاراعاندىداعى حايۋاناتتار پاركىنە جىبەرۋدىڭ قاجەتتىگى جوقتىعىن ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى قوستاناي وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنداعى ماماندارعا ايتىپ تۇسىندىرە الماعانىنا وكىنەدى.
وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنىڭ اياعىنا قاراي كول جاعاسىندا سۋىقتان ءبۇرىسىپ توڭىپ وتىرعان بىرقازاننىڭ بالاپانىن سارىكول كەنتىنىڭ تۇرعىنى ا.بازارباەۆ تاۋىپ الىپ, بىردەن ۋريتسكي ورمان شارۋاشىلىعى باسشىلىعىنا حابارلايدى. ەرتەڭىنە ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ ماماندارى قۇستى اۋليەكول اۋدانىنداعى بالىق شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن «افد-ەكسپورت» جشس-ءنىڭ ەگەرى اناتولي سولوپوۆقا جەتكىزىپ بەرەدى.
– قۇس جۇمىرتقاسىن كەش شايقاپ, بالاپان كەش شىققان بولۋى كەرەك. الدە جەم-ازىعى دۇرىس بولمادى ما, ول كۇزدە السىزدىكتەن ۇيىرىمەن ءبىرگە كوككە كوتەرىلە الماي, اداسىپ قالىپ قويعان, ءسىرا. العاشقى كۇندەرى ءبىرقازانعا دايىندالعان ورىن بولماعاندىقتان, توڭىپ قالماۋى ءۇشىن ونى ماشينانىڭ كابيناسىنا سالىپ, الىپ ءجۇردىم. تەز ۇيرەنىسىپ, ادامنان ۇرىكپەيتىن بولدى, – دەيدى اناتولي فەدوروۆيچ.
ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ ماماندارى جاقىندا كەلىپ بىرقازاندى كورىپ كەتكەن. ولار قۇستى بۇلاي ۇستاۋعا بولمايدى دەگەن پاتۋاعا كەلدى.
– بىرقازاننىڭ كۇتىمى «جانۋارلاردى ەركىندىكسىز جانە جارتىلاي ەركىندىك جاعدايدا ۇستاۋ» ەرەجەسىنە ساي كەلمەيدى. ەرەجە بويىنشا قۇسقا ارنايى ورىن, بولمەدە جەلدەتكىش, تەمپەراتۋرا بىرقالىپتى بولۋى كەرەك. ماماندار كەلگەندە قۇس اۋلادا جۇرگەن. سوندىقتان ءولىپ قالماۋى ءۇشىن ونى قاراعاندى حايۋاناتتار پاركىنە جىبەرگەن دۇرىس دەپ شەشتىك. ءبىز اتالعان ەرەجەنىڭ ساقتالۋىنا ماڭىز بەرەمىز ءارى قۇستىڭ ءولىپ قالماۋىنىڭ الدىن الامىز, – دەيدى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسياسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى عىلىمحان مولداعۇلوۆ. الايدا, كەلگەن ماماندار بىرقازاننىڭ جاعدايى جاقسى ەكەنىن, اۋىرماعاندىعىن ءمالىمدەپ كەتەدى. ەگەر اناتولي سولوپوۆ ينسپەكتسياعا بىرقازاننىڭ كۇتىمىن ءوز مىندەتىنە الاتىنىن ايتىپ, كەپىل حات جولدايدى. بىراق ول ينسپەكتسيا ماماندارى تاراپىنان قولداۋ تاپپاپتى.
– قىس بويى مەنىڭ قولىمدا بولعاندا اۋىرماعان قۇس ەندى ءبىرجارىم ايدا اۋىرمايدى. ول بالاپان ەمەس, قازىر شامامەن 8-9 ايلىق بولىپ قالعان. ونى ءساۋىردىڭ ورتاسىندا «ناۋىرزىم» مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنداعى كولدەرگە جىبەرۋ كەرەك ەدى. ءدال سول ۋاقىتتا قورىق كولدەرىنە كەشانىڭ بۇيرا بىرقازان باسقا دا قۇستارى كەلىپ جەتەدى, ول ۇيىرىنە قوسىلىپ كەتەر ەدى, – دەپ قىنجىلادى ەگەر.
ءبىز وبلىسقا عانا ەمەس, رەسپۋبليكاعا بەلگىلى ورنيتولوگ مامان-عالىم ەۆگەني براگيننىڭ بۇل جونىندەگى پىكىرىن بىلگەنبىز.
– ارينە, قۇستى ەركىندىككە جىبەرگەن دۇرىس ەدى. مەن بىرقازاندى كورگەن جوقپىن, بىراق ەستۋىمشە ونىڭ جاعدايى جاقسى. جاراقاتى جوق, اۋىرماعان. ءساۋىر ايى تۋعان سوڭ-اق بىرقازاندار كەلىپ قالادى. ونى ءوزىنىڭ ۇيىرىنە قوسىلاتىنداي ەتىپ جىبەرۋ كەرەك, كەز كەلگەن سۋ ايدىنىنا جىبەرە سالۋعا دا بولمايدى. «ناۋىرزىم» قورىعىندا ونى باقىلايتىن ماماندار دا, قۇرالدار دا بار عوي. ال حايۋاناتتار پاركى جانۋارلاردى قۇتقاراتىن ورىن ەمەس, – دەيدى ەۆگەني الەكساندروۆيچ.
اناتولي سولوپوۆ قىسىمەن باققان بۇيرا بىرقازاندى ماشيناسىنىڭ كابيناسىنا وتىرعىزىپ الىپ, اۋليەكول سەلوسىنا اكەلدى. وندا كۇتىپ وتىرعان ماماندار كەشانى ارنايى جاسالعان تور ءجاشىككە سالىپ, قاراعاندىعا الىپ كەتتى. تۋعان جەر تابيعاتىنا پاتريوتتىق سەزىممەن قارايتىن اناتولي فەدوروۆيچتىڭ كەشانى ۇيىرىنە قوسۋ ءۇشىن كوكتەمدە «ناۋىرزىم» مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنا اپارۋ, وعان انتەننا قىستىرىپ, باقىلاۋ تۋرالى ماقساتتارىنىڭ بارلىعى قيالعا اينالدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي