مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاماشى بولعان ەكى قۇجات ەلىمىزدى ءارى قاراي ءوسىپ-وركەندەتۋگە باعىتتالعان. ۇندەۋ مەن جولداۋدىڭ ەلىمىزدىڭ وركەنيەتتى دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندەگى ودان ءارى قالىپتاسۋى ساياساتىن ساتىلاپ جالعاستىراتىنى ءسوزسىز. كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار – كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلە. قازاقستان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ءۇش ساتىسىنان ءوتتى, وسى جولعىسى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ۇسىنىلىپ وتىر.
توقسانىنشى جىلدارى پارلامەنت پەن ۇكىمەتتە وكىلەتتىكتەردىڭ بارشىلىق بولعانىن ءبارىمىز بىلەمىز. ول كەزدە جاڭا سايلانعان پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى ەندى-ەندى باستاۋ الىپ جاتتى. وداق ىدىراعان جاعدايدا بارلىق ەكونوميكالىق بايلانىستار ءۇزىلىپ, كاسىپورىندار توقتادى, ادامدار جۇمىسسىز قالىپ, ينفلياتسيا 2 مىڭنان استام پايىزدى قۇرادى, ەڭبەك نارىعىندا قۇلدىراۋ ورىن الدى. جاعدايدى دۇرىستاۋ ءۇشىن ۇكىمەت مۇشەلەرىن اي سايىن اۋىستىرۋعا دايىن ادامدار بارشىلىق بولدى. بىراق بۇل سول كەزدەرى مۇمكىن بولمادى, ويتكەنى, بازيس جوق ەدى.
ەلىمىز نارىقتىق قاتىناستاردان بەيحابار-تىن. نارىقتا قالاي ءومىر ءسۇرۋ كەرەكتىگىن ەشكىم بىلمەدى. سول كەزدەرى وكىلەتتىكتەر تەك ساياسي-ەكونوميكالىق داعدارىسقا اكەلىپ سوقتى. مۇنداي جاعداي كوپتەگەن ەلدەردە قايتالاندى. وسىعان وراي ەرەكشە وكىلەتتىكتەر مەملەكەت باسشىسىنا بەرىلدى. ول تەز شەشىمدەر قابىلداۋمەن ءوزىن اقتادى. ەلباسىنىڭ زاڭ كۇشى بار جارلىقتارى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا زور ىقپال ەتتى.
ءبىز ەندى عانا 25 جىلدىق ءناتيجەمىزدى شىعاردىق: حالىقارالىق دەڭگەيدە قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك, ءوز ەلىمىزدە نە ىستەدىك, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدا قانداي وزگەرىس بار؟ ارينە, 2009 جىلعى مەن بيىلعى داعدارىس بولماعاندا, ءبىز دامۋدىڭ ەلەۋلى ساتىسىنا كوتەرىلەر ەدىك. سوڭعى داعدارىس ءبىزدىڭ شيكىزات رەسۋرستارىمىز بويىنشا كورسەتكىشتەرىمىزدى ەلەۋلى تۇردە تومەندەتىپ, ەكونوميكالىق دامۋىمىزعا زور نۇقسان كەلتىردى. بىراق ءبىز ەندى شيكىزاتقا عانا ارقا سۇيەي بەرمەي, ءوندىرىستى وركەندەتۋگە دەن قويىپ وتىرمىز.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما وكىلەتتىكتەردى بولۋگە باعىتتالعان. ول ىشكى ساياساتتاعى اۋقىمدى ۇدەرىستەردى قامتيدى. سىرتقى ساياسات ەلباسىنىڭ ەنشىسىندە. ولار – قورعانىس ماسەلەسى, قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتسۇيگىشتىك باعىتتار. قازىرگى كۇردەلى جاعدايدا سىرتقى ساياسات كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى بولىپ تابىلادى.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اياقتالعانىنا 72 جىل وتسە دە, الەمدە سوعىس ءورتى باسىلماي تۇر. سيريادا اعا مەن اعا, ءىنى مەن ءىنى سوعىسۋدا. قازىرگى كۇنى لاڭكەستىك تە كەڭ ەتەك جايىپ بارادى. سوندىقتان شەكارانى دا, ىشكى قاۋىپسىزدىكتى دە نىعايتۋدامىز. وسى جاعدايلاردا ەلباسى سىرتقى ساياساتتى دامىتۋ كەرەك دەپ شەشتى. ال زامان تالابى وكىلەتتىكتەردى ءبولۋ قاجەتتىلىگىن كولدەنەڭ تارتتى.
بيلىكتى ءبولۋ – كۇردەلى ۇدەرىس. ەندى وسى ساياساتتى العا تارتىپ الىپ كەتەتىن كادرلار تۋرالى ويلانۋ كەرەك. ويتكەنى, كەز كەلگەن جەردە ماسەلەنى باسشىلىق شەشەدى. ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ جاڭا وكىلەتتىكتەرى اياسىندا ەركىن قيمىلداپ, ارەكەت ەتە الاتىن ادامداردى تاڭداي ءبىلۋىمىز كەرەك. بۇل ءماسەلەنىڭ كاسىپوداقتارعا دا قاتىسى بار.
جالپى, كاسىپوداقتار بيلىكتەن الىس, ويتكەنى, ولاردىڭ باستى ءمىندەتى – ەڭبەك ادامىن قورعاۋ. بىراق كىم قورعاۋى كەرەك؟ ول ءبىلىمدى, ادامدارمەن تەز ءتىل تابىسا الاتىن جانە ولاردىڭ ءمۇددەلەرىن قورعاي الاتىن ادام بولۋى شارت. سوندىقتان دا ءبىز لايىقتى كادرلار تابۋعا ءتيىسپىز. كاسىپوداقتاردىڭ نەگىزىن باستاۋىش ۇيىمدار قۇرايدى, ولاردىڭ سانى بىزدە – 18 021. وندا بارلىق باسشىلاردى قاتارداعى جۇمىسكەرلەر تاعايىندايدى. ال ورتاشا بۋىننىڭ (وبكوم, قالالىق كوميسسيالار) سانى بىزدە – 242. ولاردا دا باستاۋىش ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا دەر كەزىندە قولداۋ كورسەتە الاتىن سەنىمدى ءارى لايىقتى ادامدار بولۋى كەرەك. ءبىز كادرلىق قۇرامىمىزدى ءوز ىشىمىزدە جاڭعىرتىپ, سول ارقىلى جاڭا وكىلەتتىكتەرى بار ۇكىمەت ءۇشىن ناعىز الەۋمەتتىك ارىپتەس بولۋدى ۇسىنامىز.
ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان اتقارىلعان وڭدى ىستەر بارشىلىق. بىراق ولار ودان دا كوپ بولۋى كەرەك. كاسىپوداقتار ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ميسسياسىن تەك قوعامدى مويىنداتۋ ءۇشىن ەمەس, ءار قازاقستاندىقتىڭ مۇددەسى ءۇشىن اتقارۋى ءتيىس.
ابىلعازى قۇسايىنوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى