بۇگىندە ۋاقىت وزگەرىستەرى وتە جىلدام وتۋدە. ول ومىرىمىزگە ينتەرنەتتىڭ تەرەڭدەپ ەنىپ كەتكەنىنە تىكەلەي بايلانىستى دەر ەدىم. كەمەڭگەر اعارتۋشى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ وسىدان ءبىر جارىم عاسىرداي بۇرىن «ايشىلىق الىس جەرلەردەن جىلدام حابار العىزدى» دەپ عىلىمنىڭ, وقۋ-ءبىلىمنىڭ ماڭىزىن ايتقان ءسوزى اقيقات شىندىققا اينالىپ وتىر. قازىر جەردىڭ قاي نۇكتەسىندە نە بولىپ جاتقانىن سول مەزەتىندە ءبىلىپ وتىرمىز. وقۋشىلاردىڭ بولاشاق ماماندىعىن تاڭداۋىندا وسى ينتەرنەتتىڭ ىقپالىنىڭ دا جوق ەمەس ەكەندىگىن ايتقىم كەلەدى. قازىر مەكتەپ بىتىرەتىن تۇلەكتەر مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى امەريكانىڭ, جالپى, جەر جۇزىندەگى قاي ەلدىڭ قاي قالاسىندا قانداي وقۋ ورنى بار, ول نەسىمەن ەرەكشەلەنەتىنى تۋرالى ينتەرنەت ارقىلى بىلەدى. ال وسىدان 25-30 جىل بۇرىن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ماماندىق تاڭداۋىندا ۇستازداردىڭ ىقپالى ەرەكشە كۇشتى بولاتىن ەدى. سونىمەن قاتار, ول كەزدە جاعداي دا باسقاشا بولاتىن. ول زاماندا بۇكىل ەلىمىزدە ەكى عانا ۋنيۆەرسيتەت, ال قوستاناي وبلىسىندا ەكى ينستيتۋت قانا بولدى. سوندىقتان مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن تاڭداۋدىڭ ءوزى كوپ بولا بەرمەيتىن. بىراق ءبىزدىڭ تۇستاستارىمىز بولاشاقتا كىم بولاتىنىن ارمانداپ, كەيىن مەڭگەرگەن ماماندىعىمەن عۇمىر بويى ەڭبەك ەتتى. الماتىدان, قوستانايدان جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, تۋعان اۋىلىنا قىزمەتكە كەلەتىن. ءبارىمىز دە سولاي ەتتىك. قوستانايدان پەداگوگيكا ينستيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ ەڭبەك جولىمىزدى اۋىل مەكتەبىندە باستادىق.
قازىر ولاي ەمەس, «ەلۋ جىلدا – ەل جاڭا» دەگەندەي, مەكتەپ تۇلەگى ماماندىق تاڭداعاندا «ەرتەڭ جۇمىس تابا الامىن با, جوق پا؟» دەپ ويلانۋى كەرەك. نەسىن جاسىرامىز, ماماندىق تاڭداۋدا بالاعا ءۇيدەگى اتا-اناسىنىڭ ىقپالى ايتارلىقتاي. ەگەر ولاردىڭ پىكىرى ءومىردىڭ شىنايى كورىنىسىمەن سايكەس كەلسە, قۇبا-قۇپ قوي. مىسالى, قازىر ەكونوميست پەن زاڭگەر ماماندىعىن مەڭگەرگەندەر جەتىپ ارتىلادى. ونىڭ ەسەسىنە ينجەنەر, تەحنولوگ سەكىلدى ماماندىقتارعا وڭدەۋ كاسىپورىندارى مۇقتاج بولىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, ۇيدەگى اتا-انا بالاسىنىڭ كىم بولاتىنىن قالاسا, تۇلەك تە سول شەشىمدى قابىلدايدى. ادەتتە, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە دەيىن مەكتەپتە تۇلەكتەرمەن ولاردىڭ تاڭداعان ماماندىعى جايلى اڭگىمەلەر ءوتكىزىلەدى دە, باستى ءپاندى دە سوعان لايىقتى تاڭدايتىن ەدى. ءتىپتى, كەيىنگى كەزدەرى ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋ وتەتىن كۇنى وقۋشىنىڭ ماماندىق تۋرالى شەشىمىن وزگەرتەتىن ءساتتەرى از بولمادى. تۇلەكتىڭ بۇل اسىعىس ءارى ويلانباي جاساعان شەشىمى اركەز ءساتتى بولا بەرمەيدى.
ءبىزدىڭ مەكتەپتە نەگىزىنەن گۋمانيتارلىق ءپاندەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. بالالاردىڭ بەيىمى دە سولاي. كەيدە اتا-انالار بالاسىنىڭ قابىلەتىنە كوڭىل بولمەي, ونىڭ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە وقىعانىن قالاپ تۇرادى. ال نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ باعىتى دا, باعدارلاماسى دا فيزيكا-ماتەماتيكا پاندەرىنە نەگىزدەلگەن. سوندىقتان ءبىزدىڭ مەكتەپتە قانشا ۇزدىك وقىعانىمەن, بالا وندا بارعان سوڭ قينالادى, كەيىن ماماندىق تاڭداۋدا دا قاتەلەسۋى مۇمكىن. ءسوز جوق, ەگەر جاراتىلىستانۋ پاندەرىنە بەيىمى بار دارىندى وقۋشىلار زياتكەرلىك مەكتەپ ءوتكىزەتىن بايقاۋعا قاتىسىپ, سوندا ءوتىپ جاتسا, بۇل ءبىز ءۇشىن دە قۋانىش. مۇندايدا دارىندى وقۋشىنىڭ باعىن بايلاماي, قايتا بۇلاق كوزىن اشۋ كەرەك. سولاي ەتىپ تە كەلەمىز. بىراق كەيبىر اتا-انالارعا «بالام سونداي مەكتەپتە وقىپ جاتىر» دەگەن اتاق بارىنەن قىمبات كورىنەدى. «اكە – بالاعا سىنشى» دەگەندەي, اتا-انا دا, ۇستازدار دا كوز الدىندا وسكەن بالانىڭ ماماندىق تاڭداۋدا بەيىمىن, قابىلەتىن جانە دايىندىعىن, مۇمكىندىگىن ەسكەرسە كەيىن ءتۇلەك تە تۋرا جولدا بولادى دەپ بىلەمىن.
قازىر مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارى ەلىمىزدە ءومىردىڭ قاي سالاسىنا ماماندار قاجەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ بولىنەدى. كەيدە اتا-انالار بالاسى ايتەۋىر تەگىن ءبىلىم الىپ قالۋى ءۇشىن دە تۇلەكتىڭ ماماندىق تاڭداۋداعى كوڭىل قالاۋىنا تەرىس ىقپال ەتەدى. پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا, اۋىل شارۋاشىلىعى اكادەمياسىنا, ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە ءتۇسىپ, كەيىن اسىرەسە, اگرونوم, مال دارىگەرى, زووتەحنيك بولىپ اۋىلعا, اۋىل مەكتەبىنە بارماي, قالادا كەز كەلگەن جۇمىستى تاڭدايتىندار, ءبىر جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىن باسقا ماماندىققا ەكى جىل وقىپ الاتىندار از با؟ ءبىز سول ءۇشىن دە 9-سىنىپتان باستاپ اتا-انالارمەن ارنايى اڭگىمە وتكىزەمىز. وقۋشىلارمەن ءتاربيە ساعاتتارىندا ۇستازدار, سىنىپ جەتەكشىلەرى, ءپان مۇعالىمدەرى ماماندىق تۋرالى ايتىپ وتىرادى.
مەكتەپ وقۋشىلارى وقۋ جىلىندا ءتۇرلى پاندەر بويىنشا قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىسادى, عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىسادى. مۇنىڭ ءوزى دە بالانىڭ ماماندىق تاڭداۋىنا جاقسى باعىت-باعدار بەرەدى. دەگەنمەن, جوعارى سىنىپقا كەلگەن سوڭ بولاشاق مەكتەپ ءتۇلەگىنە ماماندىق تاڭداۋدا اينالاسىنىڭ, اتا-اناسىنىڭ ىقپالى كۇشتى اسەر ەتەتىنىن جوعارىدا ايتتىم. مەن اتا-انانىڭ ءبارى قاتەلەسەدى دەپ ايتۋدان اۋلاقپىن. انشەيىن داقپىرتقا سالىنباي, بالانى دۇرىس باعىتتاسا, ول ءۇشىن مەكتەپتەگى ۇستازدارمەن تىعىز جۇمىس ىستەسە دۇرىس بولادى دەگەندى تاعى دا ايتقىم كەلەدى.
س.ماۋلەنوۆ اتىنداعى گيمنازيا وبلىستاعى قازاق مەكتەپتەرى اراسىندا تاڭداۋلى ءبىلىم وشاعى بولىپ سانالادى. وتكەن جىلى اتتەستاتسيادان وبلىس مەكتەپتەرى اراسىندا ءبىرىنشى ورىن الدىق. وتكەن وقۋ جىلىندا ءپاندەر بويىنشا ءبىزدىڭ وقۋشىلارىمىز وبلىستا «ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا» دەگەن اتتى يەلەندى. بۇل وقۋشىلارىمىزدىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن كورسەتسە كەرەك. جىل سايىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسكەن ءتۇلەكتەرىمىزدىڭ كەمىندە 60 پايىزى مەملەكەتتىك گرانتتارعا قول جەتكىزەدى. مۇنىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ ۇستازدار مەن اتا-انالاردىڭ تىزە قوسقان جۇمىسىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن.
بەگەجان كوشمۇرزين,
س.ماۋلەنوۆ اتىنداعى گيمنازيانىڭ ديرەكتورى
قوستاناي