پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىندا «ەڭ الدىمەن, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءرولى ءوزگەرۋگە ءتيىس. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ءبىلىم بەرۋدى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا مودەلىنىڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋ. وقۋ باعدارلامالارىن سىني ويلاۋ قابىلەتىن جانە ءوز بەتىمەن ءىزدەنۋ داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتاۋ قاجەت», دەي كەلىپ, مۇعالىم دەڭگەيىن كوتەرۋدى, اۋىل مەكتەبى مەن قالا مەكتەبىنىڭ اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋدى تاپسىردى.
مىنە, وسى يگى ءىستى اتقارۋ جۇمىسىندا ءبىلىم قىزمەتكەرلەرى, ونىڭ ىشىندە مۇعالىمدەردىڭ ءىزدەنىسى بولەك دەۋگە بولادى. ءبىز جاقىندا استاناداعى №74 مەكتەپ-
گيمنازياسىندا بولعان اشىق ساباققا قاتىسقان ەدىك. «الاش ارىستارىنىڭ ءبىلىم بەرۋدەگى ءادىس-تاسىلدەرىمەن ن.ورازاقىنوۆانىڭ «ساتىلاي كەشەندى وقىتۋ» تەحنولوگياسىنىڭ ساباقتاستىعى» تاقىرىبىندا وتكەن سەميناردا ۇستازدار وزدەرىنىڭ كەلەلى ويلارىن ورتاعا سالىپ, ساباق بەرۋ تاسىلدەرى بويىنشا ءپىكىر ءبولىستى.
7 «ب» سىنىبىنداعى ورىس ءتىلى ءپانى بويىنشا اشىق ساباق «سىن ەسىمىن مورفولوگيالىق تالداۋ» دەگەن تاقىرىپتا ءوتتى. ءتاجىريبەلى ۇستاز التىناي مۇقاشەۆا ساباق باستاماس بۇرىن وقۋشىلاردى ەكى توپقا بولىپ وتىرعىزدى. بۇدان كەيىن
وقۋشىلار ۇيگە بەرگەن تاپسىرمانى قايتالاپ, ءار ءسوزدى ءسوز تابىنا قاراي, اسىرەسە, سىن ەسىمگە قاتىستى تۇستارعا بايلانىستى تۇسىنىكتەرىن ايتىپ جاتتى. اراسىندا قازاق تىلىمەن بايلانىستىرىپ وتىرۋ دا نازاردان تىس قالمادى. ءۇي تاپسىرماسىن پىسىقتاۋدا ەكى توپقا بولىنگەن وقۋشىلار ءوزارا پىكىر الماسىپ, كەي سوزدەردىڭ ماعىناسىن تالداۋعا مۇمكىندىك الدى. جاڭا ساباقتا ءار ءسوزدىڭ استارىنا ءۇڭىلىپ وتىرعان وقۋشىلاردىڭ ىزدەنىسى ءسۇيسىندىردى.
ايتالىق, «پريتچا» ءسوزىنىڭ تۇپكى ماعىناسىن مورفولوگيالىق جاعىنان تالداعاندا, قازاق ۇعىمىمەن ۇشتاستىرىپ, ونىڭ ءتامسىل, ناقىل, ءوسيەت دەگەن ماعىنا بىلدىرەتىنىن, وسىعان قاتىستى ۇلتتىق ۇلگىدەگى ونەگەلەردى, اسىرەسە, اتا-بابالارىمىزدىڭ سالت-ساناسىنا قاتىستى كورىنىستەردى تەحنيكالىق قۇرالدارمەن كورسەتىپ وتىردى. ەكى توپقا ءبولىنگەن وقۋشىلار ءار ءسوزدى مورفولوگيالىق تالداۋ بويىنشا تەورياعا سۇيەنە وتىرىپ, ءتاجىريبە ءجۇزىندەگى مىسالدارعا ءجۇگىندى. توپ جەتەكشىلەرى سىنىپتاستارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن ساباق ءۇستىندە باعامداي وتىرىپ, قاي جەردە كەمشىلىك جىبەرگەنىن دە اتاپ جاتتى. ءسويتىپ, ولار سىنىپتاستارىنىڭ ءۇي تاپسىرماسىنا, جاڭا ساباققا قاتىسۋىنا قاراي باعالار قويدى. ال بۇل باعالارعا كەلىسۋ, كەلىسپەۋ جايىن-
دا ءار وقۋشى وزدەرى ءتۇسىنىك بەرىپ, جەتىستىكتەرى مەن ءمۇلت كەتكەن جەرلەرىن تولىقتىردى. ءبىز بۇل ساباق ءۇردىسىن وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن قازاق پەداگوگيكاسىنىڭ ايتۋلى تۇلعاسى قانيپا بىتىباەۆانىڭ سىنىبىندا بولعاندا كورگەن ەدىك. شىنىنا كەلگەندە, ۇيرەنە الساق, قازاق ۇستازدارى دا الەمدىك پەداگوگيكانىڭ وزىق جەتىستىكتەرىن ءوز پاندەرىنە پايدالانا الادى ەكەن. جاڭا ساباقتى قايتالاي كەلىپ, ۇيگە بەرىلگەن تاپسىرمادان سوڭ ءبىر وقۋشى ءوزىنىڭ سىنىپتاستارىنان ساباقتىڭ قالاي وتكەنى تۋرالى تەلەديدار جۇرگىزۋشىسىندەي سۇحبات الىپ جاتتى. ءتىپتى, ساباققا قاتىسىپ وتىرعان قالا مۇعالىمدەرىنىڭ دە پىكىرىن سۇرادى. ءبىر ريزا بولعان تۇسىمىز, ۇلدار مەن قىزدار قازاق ءتىلىن, ورىس ءتىلىن كەي تۇستا اعىلشىن تىلىمەن ۇشتاستىرىپ, ءۇش ءتىلدى تەڭ مەڭگەرىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتتى. وسى ارادا مىنا ءبىر ويىمىزدى ورتاعا سالا كەتسەك دەيمىز. قازاق مەكتەپتەرىندەگى وقۋشىلار انا تىلىنە جەتىك ەكەن. ويتكەنى, قاجەتتىلىك بولعان سوڭ وسىلاي ۇيرەنسە كەرەك. ال قاجەتتىلىك بولماعان تۇستا ارينە انا ءتىلى قاعىس قالا بەرەدى.
2«ءا» سىنىبىندا وتكەن ادەبيەت ساباعىندا ءبۇلدىرشىندەر بىلىمگە ىنتالى ەكەندىگىن كورسەتتى. وتكەن ساباقتا «جۇلدىزدار» ەرتەگىسى وقىتىلىپ, ۇيدەن قايتالاپ كەلۋ تاپسىرىلىپتى. ءۇش توپقا ءبولىنگەن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى حالىق ەرتەگىسىندەگى وقيعالاردى جارىسا ايتىپ, ءار توپ تاقىرىپ, جانر بويىنشا تاپسىرمالار ورىندادى. بۇل سىنىپتا دا وقۋشىلاردىڭ ەركىن وتىرۋى, اراسىندا تەلەەكراننان مۋلتفيلمدەر كورسەتىپ, ونداعى جاتتىعۋلار ارقىلى سەرگىتىپ الۋ دا ويلاستىرىلعان. جاڭا ساباقتىڭ تاقىرىبى «قارلىعاش پەن ءداۋىت» دەپ اتالدى. ەرتەگىنىڭ وقيعاسى بەينەروليكتە كورسەتىلدى. وسىدان كەيىن بالا ساناسىنا كەيبىر تۇسىنىكسىز ءسوزدەر, ياعني «اراشاشى», «ماسايراپ», «كوزدى اشىپ-جۇمعانشا» سەكىلدى سوزدەر ءتۇسىندىرىلدى. ەرتەگى بويىنشا قايتالاۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلدى. وندا «ەرتەگىنىڭ اۆتورى كىم؟» دەگەن سۇراققا وقۋشىلار حالىق ەرتەگىسى دەپ جاۋاپ بەردى. شىعارمانىڭ تاقىرىبى, جانرى, يدەياسى دا مۇعالىمنىڭ ءتۇسىندىرۋى بويىنشا قايتالانىپ جاتتى. توپتىق جۇمىس كەزىندە ەرتەگىنىڭ ءىشىندەگى ايتىلاتىن تەكستەر بويىنشا سۇراق-جاۋاپ ءورىس الدى. جاقسى مەن جامان قاتار ايتىلاتىن تۇستى اڭگىمەلەي كەلىپ, ماقال-ماتەلدەرمەن ۇشتاستىرۋ دا ادەمى شىقتى.
ساباق ۇستىندە وقۋشىلاردى ءبىر سارىندىلىقتان ارىلتۋ ءۇشىن ويىندار ۇيىمداستىرىلدى. ساباقتى قورىتىندىلاۋ كەزىندە تاقتاداعى ءىلۋلى تۇرعان ءتورت جۇلدىزشانى ءتورت وقۋشى الىپ, ارتىنداعى جازۋلاردى وقىعاندا: «ساباق نە تۋرالى بولدى؟», «ساباق ۇنادى ما؟», «نە ۇيرەندىڭ؟ قاي ءسوز قيىندىق تۋدىردى؟», «ساباقتان قانداي اسەر الدىڭ؟» دەگەن سۇراقتار جازىلىپتى. وقۋشىلار بۇعان ءبىرىنەن كەيىن ءبىرى جاۋاپ بەرىپ, ءتۇسىنىكسىز جەرلەرىن مۇعالىمىن قاتىستىرا وتىرىپ ايتتى. ساباق سوڭىندا توپ جەتەكشىلەرى سىنىپتاستارىنىڭ جاۋابىنا ءوز باعالارىن بەرىپ جاتتى.
وسى ەكى ساباقتان اڭعارعانىمىز, قازىر باياعى كەڭەس ءداۋىرىندەگىدەي ەمەس, ساباق ءوتۋ ءادىسى وزگەرگەن, وقۋشىلار ەركىن وتىرۋعا, ءوز ويىن تولىق جەتكىزۋگە ءمۇمكىندىك العان. ونىڭ ۇستىنە, ول كەزدەگى مۇعالىمدەردىڭ وقۋ قۇرالدارى, ادىستەمەلەرى, ءتاجىريبە جۇزىندە كورسەتەتىن زاتتارى از بولاتىن. قازىرگى تەحنيكا داۋىرلەگەن زاماندا نەبىر جاقسى ادىستەمەلەردى جارنامالايتىن قۇرالداردىڭ مول ەكەنى, ءتۇرلى روليكتەردىڭ دە جەتىپ ارتىلاتىنى بايقالدى.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»