كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىن اشقان پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ جامبىل وبلىسىندا وتكىزىلگەن وقۋ-جاتتىعۋلارىن ۇيىمداستىرۋ كەزىندە قار كوشكىنى سالدارىنان قازا تاپقان اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ وتباسىلارىنا كوڭىل ايتتى. سونىمەن قاتار, وسى ماسەلە بويىنشا ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ حابارلاماسىن تىڭدادى.
حابارلاما جاساعان قورعانىس ءمينيسترى ساكەن جانۇزاقوۆ ءار وتباسىنا قازا تاپقان اسكەريلەردىڭ بەس جىلدىق جالاقىسى كولەمىندە (ورتا ەسەپپەن 4-7 ميلليون تەڭگەدەن) وتەماقى ءتولەنەتىندىگىن ايتتى. سونداي-اق, قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردىڭ وتباسىمەن كەزدەسكەندىكتەرىن, جارالى بولعانداردىڭ جاعدايى تۋرالى ايتىپ بەردى.
– ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا جەتى بىردەي ادامدى جوعالتتىق. ونىڭ سەبەپتەرى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەلۋى كەرەك, – دەدى پرەمەر-مينيستر.
وتىرىستا كۇن تارتىبىندە ءبىرىنشى بولىپ «2017-2019 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ۇكىمەت قاۋلىسىنىڭ جوباسى قارالدى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنا ماقساتتى ترانسفەرتتەر ەسەبىندە 377,3 ميلليارد تەڭگە بولىنەتىنىن, 2017 جىلعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىرعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالار كولەمى 250,1 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىنىن ايتتى. سونداي-اق, باسقا دا ماسەلەلەر بويىنشا بولىنەتىن قارجى كولەمىن اتاپ ءوتتى.
ب.سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتىندە قالىپ كەتكەن 1,5 ميلليارد تەڭگە سايكەس باعدارلامالارعا بولىنەتىن بولادى.
ماقساتتى ترانسفەرتتەردى دەر كەزىندە ءبولۋ ءۇشىن كەلىسىمدەر كەشىكتىرىلمەي جاسالۋى ءتيىس. ب.ساعىنتاەۆ ءتيىستى ورگاندارعا اتالعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان نەگىزگى ماسەلە كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا دايارلىق جايى بولدى. بۇل ماسەلە بويىنشا بىرنەشە مينيستردىڭ جانە وبلىس اكىمدەرىنىڭ حابارلامالارى تىڭدالدى.
الدىمەن ءسوز العان ىشكى ءىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ ەلىمىزدىڭ التى وبلىسىندا سۋ تاسۋ قاۋپى بار ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قالىڭ جاۋعان قارعا بايلانىستى اقمولا, اقتوبە, شىعىس قازاقستان, قاراعاندى, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا سۋ تاسقىنىنىڭ بولۋ قاۋپى بولجانىپ وتىر. وسىعان وراي 918 ەلدى مەكەن, 1,5 مىڭ شاقىرىمنان استام اۆتو جانە تەمىر جول تاۋەكەل ايماعىنا ەنگىزىلدى.
قازىرگى كۇنى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارى جۇرگىزىلۋدە. تۇرعىن ۇيلەردى سۋ باسىپ كەتپەس ءۇشىن 6,2 ميلليون تەكشە مەتر قار شىعارىلعان. 8 مىڭ توننا جانار-جاعار ماي, 180 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار, 829 مىڭ قاپ جانە 10 توننا جارىلعىش زاتتار قورى جاساقتالىپتى. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر بيۋدجەتتەرىندە توتەنشە جاعدايلارعا ارنالىپ 20 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆ ءوز ءسوزىندە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىمداردىڭ جاعدايىنا توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋى بويىنشا, «قازسۋشار» رمك ەسەبىندە 2177 گيدروتەحنيكالىق قوندىرعى بار. ونىڭ 78-ءىن سۋ قويمالارى, 83-ءىن سۋ توراپتارى, 26-سىن بوگەندەر, 1990-ىن باسقا قۇرىلعىلار قۇرايدى. ولارداعى سۋ پايدالانۋ رەجىمدەرىن رەتتەۋ ماقساتىندا ءتيىستى مامانداردان قۇرالعان كوميسسيا جۇمىس ىستەۋدە.
ق.ايتۋعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, شاردارا, كيروۆ, بۇقتىرما سەكىلدى وڭتۇستىك قازاقستان, جامبىل, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا ورنالاسقان ءىرى سۋ قويمالارى قازىرگى كۇنى ءوز دەڭگەيىنىڭ 75-80 پايىزىندا سۋعا تولىپ تۇر. ەگەر سۋ كولەمى كوبەيە بەرەتىن بولسا, بۇلارداعى سۋ بىرتە-بىرتە بوساتىلاتىن بولادى.
سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ باسسەيندىك ينسپەكتسيالارى جەرگىلىكتى توتەنشە جاعدايلار ورگاندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, 766 گيدروتەحنيكالىق قوندىرعىنىڭ جاعدايىنا ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن. ەندى قالعان 275 وسىنداي قوندىرعى ءساۋىر ايىندا تەكسەرۋدەن وتەتىن بولادى. تەكسەرۋدەن وتكەن قوندىرعىلاردىڭ 27-ءسىنىڭ جاعدايى قاناعاتتانعىسىز دەپ تانىلعان.
وسى ماسەلە بويىنشا قوسىمشا حابارلاما جاساعان ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ جاعدايى قالاي بولاتىندىعى تۋرالى الدىن الا بولجام جاسالعانىن, وسى بويىنشا سۋدىڭ كەلۋى بىلتىرعى جىلعىعا قاراعاندا, ەداۋىر جوعارى بولاتىنى انىقتالعانىن ايتىپ ءوتتى. بۇل ءجونىندەگى ناقتى بولجام ناۋرىز ايىنىڭ ءبىرىنشى ونكۇندىگىندە شىعارىلاتىن بولادى.
پرەمەر-مينيستر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بۇل ءجونىندەگى جۇمىستارىنا قولداۋ ءبىلدىردى. كوكتەمدى كۇتىپ ماسەلەگە كوزجۇمبايلىقپەن قاراپ وتىرا بەرمەي, جاعدايدى الدىن الا زەرتتەۋ ءىس-ارەكەتتەردى جۇيەلى جۇمىلدىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتىپ ءوتتى.
كۇن تارتىبىنە قويىلعان تاعى ءبىر ماسەلە – ۇستىمىزدەگى جىلدان باستاپ ەنگىزىلەتىن مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جايى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ اتالعان ماسەلە بويىنشا قابىلدانعان زاڭعا ەنگىزىلەتىن جاڭا وزگەرىستەردىڭ جايىن ايتىپ بەردى.
ۇكىمەت وتىرىسىن قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ بيىلعى جاۋعان قار كولەمى قالىپتى نورمادان الدەقايدا كوپ ەكەنىن ەسكەرتە كەلە, كوكتەمدە بولۋى ىقتيمال سۋ تاسقىنىنا ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەر قازىردەن باستاپ جان-جاقتى دايىندالۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, بۇل ماسەلەنىڭ جىل سايىن ءسوز بولاتىنىن, ياعني ءبىزدىڭ ءالى كۇنگە دەيىن وقيعانىڭ ءىزىن قۋىپ كەلە جاتقانىمىزدى ەسكەرتە كەلە, كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا ازىرلىك سەكىلدى ماسەلەنى ءبىرجولاتا جان-جاقتى قاراستىرا وتىرىپ شەشۋ جولدارىن بەلگىلەۋ ماسەلەسى تۋرالى ءسوز قوزعادى.
– ءبىز وسى ىسكە جىلما-جىل ميللياردتاعان تەڭگە ءبولىپ, دايىندىق جۇمىستارىن ءجۇرگىزەمىز. وكىنىشكە قاراي, ماسەلەنى تولىقتاي شەشكەن ەمەسپىز. ويتكەنى, ناق وسى تابيعات قۇبىلىسىنان ادامدار قازا تاۋىپ جاتىر. ادام ءومىرى ءبارىنەن دە قىمبات. ول اقشامەن ەسەپتەلمەيدى, – دەي كەلە, ەندىگى كەزەكتە قىستاعى قالىڭ جاۋعان قاردى, وسىدان بولۋى ىقتيمال كوكتەمگى سۋ تاسقىنىن ۇستاپ قالىپ, ونى اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانۋ جولدارىن قاراستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى.
ۇكىمەت وتىرىسى سوڭىنان شاعىن ءباسپاسوز ءماسليحاتى ۇيىمداستىرىلدى. وندا ءسوز العان قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى تالعات مۇحتاروۆ جامبىل وبلىسىندا اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلارى كەزىندە جاۋىنگەرلەردىڭ قازا تاپقان وقيعالارىنا قايتا ءبىر توقتالا كەلە, وسىدان قورىتىندى شىعارۋدىڭ العاشقى شارالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قورعانىس مينيسترىنىڭ پولك كومانديرى ءبىرالينوۆ پەن شتاب باستىعى شولبەكوۆتى قىزمەتتەرىنەن بوساتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن مالىمدەدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»