ءتول سپورتىمىز – قازاق كۇرەسىنىڭ ەرەجەسى مەن ونداعى بالۋاندار كيەتىن كۇرتەشەلەردىڭ ءتۇر سيپاتىن, ونىڭ ولشەمدەرىن كەزىندە مارقۇم باۋىرجان جانالين اعامىزدىڭ تالاي جىل زەرتتەپ, بارلىق قازاق كۇرەس ماماندارىمەن كەلىسە وتىرىپ جاساپ ەدى. سول كىسىنىڭ باستاماسىمەن قازاق كۇرەسىنىڭ ەرەجەلەرى بەكىتىلدى. وعان دەيىن بالۋاندارعا ۇپاي بەرۋ ادىستەرىنىڭ بارلىعى ورىسشا جۇرگىزىلىپ كەلسە, جانالين اعامىز ونىڭ بارلىعىن قازاقشاعا اۋدارىپ, قولدانىسقا ەنگىزدى. وسى كيىمگە بايلانىستى ءبىر وقيعا ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن, دالىرەك ايتسام 2008 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ پۋسان قالاسىندا دۇنيەجۇزىلىك كۇرەس وداعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن الەمدەگى ەلدەردىڭ ۇلتتىق كۇرەسىنە بايلانىستى ۇلكەن جيىن ءوتتى. وندا ءار ەلدىڭ وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق كۇرەستەرى تۋرالى بايانداپ, كۇرتەشەلەرىن كەڭىرەك تانىستىرىپ شىقتى. ءبىزدىڭ ەلدەن ول جيىنعا باقىتجان جاڭبىرباەۆ اعامىز قاتىستى. ول كىسى قازىر دۇنيەجۇزىلىك قازاق كۇرەسى قاۋىمداستىعىندا تورەشىلەر القاسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقارادى. پۋسانداعى جيىنعا دۇنيە ءجۇزىنىڭ 112 مەملەكەتىنەن وكىلدەر قاتىستى. باقىتجان اعا بايانداما جاساردىڭ الدىندا وزبەكستاننىڭ وكىلى شىعىپ, وزدەرىنىڭ ۇلتتىق كۇرەستەرى «كۋراشتى» تانىستىرعان بولاتىن. بىراق, سول كەزدە وڭتۇستىك كورەيانىڭ ءبىر ازاماتى تۇرىپ, كۋراشتىڭ قولدانىپ جۇرگەن كيىمىن سىنعا الدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كۋراشتىڭ كۇرتەشەسى دزيۋدونىڭ كيمونوسىنان ەش ايىرماسى جوق. تەك ءتۇسىن عانا وزگەرتە سالعان. ءسويتىپ, وزبەكتىڭ وكىلىن بايانداماسىن اياقتاتپاي, مىنبەردەن ءتۇسىرىپ جىبەردى. وسىدان كەيىن ورتاعا باقىتجان اعامىز شىعىپ, قازاق كۇرەسىنىڭ ەرەجەلەرىنەن باستاپ, كۇرتەشەسىنە دەيىن «تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ» تانىستىرىپ ءوتتى. ءتىپتى ەرتىپ اپارعان ەكى بالۋانىمىزدى ورتاعا شىعارىپ, قازاق كۇرەسىندە قولدانىپ جۇرگەن «توقتا», «بۇك», «جامباس» تاعى باسقا ءادىس-تاسىلدەردى كورسەتىپ, كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىندى. سوڭىندا زالدا وتىرعان ادامداردىڭ اراسىنان بىرەۋى تۇرىپ, مىناداي سۇراق قويدى: «نەگە سىزدەردىڭ كيىمدەرىڭىزدىڭ جەڭى شىنتاقتان جوعارى؟», «نەگە شالبار بالاعى تىزەدەن تومەن ءتۇسىپ تۇرمايدى؟». سوندا باقىتجان اعامىز بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى: ء«بىز قازاق حالقى كوشپەندى حالىقپىز. وسىدان تالاي عاسىر بۇرىن اتا-بابالارىمىز ات ۇستىندە ءجۇرىپ, قىلىشتىڭ جۇزىمەن, نايزانىڭ ۇشىمەن وسىناۋ ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى ساقتاپ قالدى. ياعني, بۇگىنگى قازاق كۇرەسىنىڭ قولدانىسقا ەنگەن كۇرتەشەسى سول زاماندا اتا-بابامىز كيگەن ۇلتتىق كيىم – ساۋىتتىڭ ۇلگىسىندە جاسالدى. ساۋىتتىڭ دەنەگە ىڭعايلىسى سول – ونىڭ شىنتاق تۇسى مەن تىزە جاعى اشىق بولادى. ويتكەنى, ات ۇستىندە جۇرگەندە نايزا مەن قىلىش ۇستاعانعا وتە ىڭعايلى. سونداي-اق, تىزە تۇسىنىڭ اشىق بولۋى دا, اتتىڭ ۇستىندە تاقىم قىسىپ وتىرعانعا قولايلى». مىنە, باقىتجان اعامىز قازاق كۇرەسىنە ارنالعان كۇرتەشەنىڭ شىعۋ تاريحىن وسىلاي بايانداپ بەردى. كۇرتەشەنىڭ قولدانىسقا كىرگەنىنە ون بەس جىل ءوتتى. ەندى كەلىپ, قازىرگى قازاق كۇرەسى قاۋىمداستىعى «انانى وزگەرتەمىز, مىنانى وزگەرتەمىز» دەپ بەزەك قاعۋدا. بۇكىل الەم تانىعان كۇرتەشەنى نەگە ءوزىمىز مويىندامايمىز؟ قازىرگى تاڭدا قازاق كۇرەسىنىڭ كۇرتەشەلەرى الەمنىڭ قىرىقتان استام ەلىنە تەگىن تاراتىلىپ, ەرەجەلەرى ءتۇسىندىرىلدى. ەگەر قازاق كۇرەسىنە تاعى دا وزگەرىس ەنگىزىپ نەمەسە كۇرتەشەلەردى قايتا تىكتىرىپ جاتساق, شەتەلدىكتەر مۇنى تۇسىنبەي قالۋى دا مۇمكىن. قازاق كۇرەسى – الەمگە تانىلعان جاس سپورت تۇرلەرىنىڭ ءبىرى. الەمدىك چەمپيوناتتى وتكىزگەنىمىزگە دە ون-اق جىل بولدى. ءبىز ەندى قالىپتاسىپ, الەمدىك ارەنادان ءوز ورنىمىزدى تاۋىپ جاتقاندا «بۇيرەكتەن سيراق شىعارۋدىڭ» قاجەتى جوق. ماسەلەن, دزيۋدو كۇرەسىندەگى بالۋاندار سوناۋ الپىسىنشى جىلدارى بەكىتىلگەن كيمونولارىنا ەشقانداي وزگەرىس ەنگىزبەي-اق, بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزىپ وتىر. جالپى, قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسى زاڭدىق تۇرعىدا ازيانىڭ قازاق كۇرەسى قاۋىمداستىعىنا قارايدى. ال ازيانىڭ قازاق كۇرەسى قاۋىمداستىعى دۇنيەجۇزىلىك قازاق كۇرەسى قاۋىمداستىعىنا باعىنادى. سوندىقتان, بۇل جەردە قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ ىستەپ وتىرعان ارەكەتتەرىنىڭ بارلىعى سپورتتىڭ زاڭىنا قاراما-قايشى. وزدەرىڭىز ويلاپ قاراڭىزدار, ەرتەڭگى كۇنى قازاقستان دزيۋدو فەدەراتسياسى «كيمونونىڭ جەڭى ۇزىن» دەپ كەسىپ تاستاسا, ءسويتىپ قازاقستان چەمپيوناتىن وتكىزىپ جاتسا, قالاي بولادى؟ حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسياسى وندايعا رۇقسات بەرمەيدى عوي! قازاق كۇرەسىنە بايلانىستى بۇكىل ەرەجەلەر دۇنيەجۇزىلىك كۇرەس وداعىندا تىركەلگەن. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا رەسمي جارىستاردىڭ بارلىعى بۇرىنعى ۇلگىدەگى كۇرتەشەلەرمەن وتكىزىلۋى كەرەك دەپ سانايمىن.
سەرىك توكەەۆ,
دۇنيەجۇزىلىك قازاق كۇرەسى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى