جاقسىلىققا ەلمەن بىرگە قۋانعانعا نە جەتسىن! ءبىز بۇگىندە جاڭارعان, وقىرماندارىن شۇرايلى ماتەريالدارمەن سۋسىنداتقان «ەگەمەن قازاقستاندى» كورىپ وتىرمىز. مىڭداعان وقىرماننىڭ ءبىرى رەتىندە پىكىر بىلدىرسەم دەپ ەدىم.
ارىگە بارماي-اق, جاڭا 2017 جىلدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن بەرى قاراي «ەگەمەننەن» نەبىر قۇندى دۇنيەلەردى وقىپ كەلەمىز. ايتالىق, «سەكسەۋىل سيرەپ بارادى» (اۆتورى – و.ءداۋىت), «ساحارانىڭ بوتاگوزى» (اۆتورى – ت.قۇسايىن), «التايدىڭ دارىلىك شوپتەرى» (اۆتورى – د.اناش) اتتى پروبلەمالىق ماقالالاردى ەرەكشە اتاۋعا بولادى. ادەبي تۋىندىلار قاشاندا رۋحاني ازىقتى قاجەت ەتكەن حالىقتىڭ ءشولىن قاندىراتىنى ءسوزسىز. جازۋشى راحىمجان وتارباەۆتىڭ «اۋىلداس اعا» مەن «كورشى شەشەي» اڭگىمەلەرى تاڭداي قاڭتىرادى. سول سياقتى قالامگەر نۇرعالي ورازدىڭ «ەل كەزىپ, ەڭىرەگەن اۋەن», «كيەلى تاۋدان كەلگەن اقىن» اتتى شاپ-شاعىن تۋىندىلارى دا تارتىمدىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. سونداي-اق «تولعاۋى توقسان تىرشىلىك», «اقىندار دا ايتادى-اۋ» ايدارلارىمەن بەرىلىپ جۇرگەن حيكايالار دا جانىڭدى جادىراتىپ, ەزۋىڭە كۇلكى كەلتىرەدى.
«ەگەمەننىڭ» عالامتورداعى سايتى دا قولايلى. ىزدەگەنىڭدى تاباسىڭ. سونىمەن بىرگە ەل سۇيسىنە وقيتىن قىزىقتى ءارى تارتىمدى دۇنيەلەردىڭ سىلتەمەسىن كوشىرىپ الىپ, سمارتفوننىڭ WhatsApp جەلىسى ارقىلى دوستارىڭا جىبەرە سالاسىز. مۇنىڭ ءبارى اقپارات زامانىندا قولجەتىمدى بولىپ تۇر.
اۆتور باعاناسىندا قالام يەلەرى قوعامنىڭ وتكىر ماسەلەلەرىن قوزعاپ كەلەدى. ماسەلەن, سەيفوللا شايىنعازىنىڭ پلانشەت پەن سمارتفونداردى كوپ پايدالانۋ اسىرەسە بالالار ءۇشىن وتە قاۋىپتى ەكەنى تۋرالى ايتقان پايىمدارى ءاربىر اتا-اناعا وي سالادى دەپ سەنەمىز. ارىپتەسىمىز قاراشاش توقسانباي عالامتوردىڭ جەتىستىگىمەن قاتار, «اۋزىنىڭ قاقپاعى جوق» الەۋمەتتىك جەلىنىڭ وتىرىك پەن وسەككە تولىپ تۇرعانىن ايتا كەلىپ, ونىڭ ادامداردى داتتايتىن, كەلەكە جاسايتىن جاعىمسىز جاعىن اشىپ بەرە بىلگەن.
قازاق حالقىنىڭ باسىنان كەشكەن ازابى, ناۋبەتتى جىلدارى از با؟ مىنە, سونداي قاسىرەتتى جىلداردان سىر شەرتكەن ماتەريالدار دا جاريالاندى. مىسالى, عالىم مامبەت قويگەلديەۆتىڭ سماعۇل سادۋاقاس ۇلى تۋرالى ماقالاسى, ساعىندىق وردابەكوۆتىڭ «رۋحى بيىك راقيا» اتتى شاعىن زەرتتەۋ ەڭبەگىن وقىعاندا, كوپ جايتقا قانىعا تۇسەسىڭ. ال استانالىق ۇستاز بورانباي ماجەنوۆتىڭ «مەن ەستىپ-بىلگەن سوعىس» دەگەن ماقالاسىندا ۇلى وتان سوعىسى كەزىندەگى قاتالدىق پەن قياناتقا جانىڭ كۇيزەلەدى, جازىقسىز جانداردىڭ تاعدىرى ءبىر وقپەن شەشىلۋى سول زاماننىڭ زوبالاڭدارىن تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالادى.
سونداي-اق عالىم ناسىرەددين نازاروۆتىڭ لاقاي ۇلتى جونىندە جازعان زەرتتەۋ ماقالاسى تالاي جاننىڭ كوڭىل كوكجيەگىن اشا تۇسكەنى ءسوزسىز. جازۋشى ءشاربانۋ بەيسەنوۆانىڭ سۇيىنبيكە تۋرالى زەرتتەۋى دە ىقىلاس قويىپ وقيتىن دۇنيە. بەلگىلى قالامگەر جانبولات اۋپباەۆتىڭ «رۋزي يران» ەڭبەگى تاريحى تەرەڭدە جاتقان يران ەلىنىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىنەن مول ماعلۇمات بەرەتىن, وقىرمانىن وزىمەن بىرگە ەرتىپ وتىراتىن جولجازبا ەكەندىگىندە داۋ جوق.
تالعات ءسۇيىنبايدىڭ حالىق قاھارمانى توقتار اۋباكىروۆتىڭ ءبىر قىرى – ونىڭ اڭشىلىعى تۋرالى حيكاياتى دا وقىرمانىن ءوزى تاباتىن دۇنيە. ال جىلقى قۇمار ءاربىر قازاق بەكەن قايرات ۇلىنىڭ «شاباندوز سالىبەگىن» وقىپ, ۇلكەن تەبىرەنىسكە تۇسكەنىن سەزىنەر ەدىك.
ايناش ەساليدىڭ «ەركەك ايباتتى بولماي, ايەل ۇياتتى بولمايدى» ماقالاسى دا وقىرمانداردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولعانىنا كامىل سەنەمىز. ءومىر ەسقالي ءوزىنىڭ «قىزىل ىشەك كيگەن قىزىندا» دارىندى اقىن اعامىز كاكىمبەك سالىقوۆتىڭ ايگىلى «جەزكيىك» ءانىنىڭ كەيىپكەرى قانداي عاجاپ جان بولعانىن كوز الدىمىزعا الىپ كەلگەنىنە ءدان ريزا بولاسىڭ.
بارلىق ماتەريالداردى اتاپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. ونداي ماقساتتى دا العا قويعان جوقپىز. قالامى جۇيرىك جۋرناليستەر سۇلەيمەن مامەت, عابيت مۇسىرەپ, ايگۇل احانباي جانە ت.ب. تىلشىلەر جۇرگىزگەن سۇحباتتار دا بىرىزدىلىگىمەن, سۇراق پەن جاۋاپتىڭ قابىسىپ جاتۋىمەن جاقسى وقىلاتىنىن ايتا كەتكەنىمىز ابزال.
بۇگىنگى تاڭدا رەسمي اقپاراتتاردىڭ, جاڭالىقتاردىڭ بەرىلۋى دە جاڭاشا تۇرگە ەنىپ وتىر. مىسالى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسى جونىندەگى ماتەريالدار بايانداۋدان گورى, ناقتى دەرەكتەرمەن تولىعا ءتۇستى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدىك ساپارلارىنان جازىلعان تولىمدى دۇنيەلەردىڭ دە وقىرمانعا بەرەرى مول.
«ەگەمەنننىڭ» «جان-دۇنيەسى» وزگەردى! حالىققا ءوزىن جاعىمسىز كورسەتەتىن كوپتەگەن جاتتاندى داستۇرلەردەن باس تارتتى. وسى ورايدا, گازەت باسشىلىعى ءاربىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى جۋرناليستەرگە باعىت بەرۋ ءۇشىن «قاتقان تىلمەن» جازىپ بەرەتىن ءباسپاسوز حابارلاماسىن باسپايتىنىن مالىمدەدى. بۇل دا جاقسى باستاما. گازەت ءتىلشىسى بارىپ, وقيعانى ءوز كوزىمەن كورىپ, ساراپتاپ, پايىمداپ, ويعا تۇيگەنىن ادەمىلەپ تۇرىپ وقىرمانىنا ۇسىنسا, قانداي عانيبەت! ايتپەسە راديونى تىڭداساڭ دا, تەلەارنانى قوسساڭ دا, گازەتتى اشساڭ دا, ەلىمىزدە بولعان ءبىر وقيعانى نە ءبىر جينالىستى ءبارى دە بىردەي ماتىنمەن بەرىپ جاتادى. اپىر-اي, وزىنشە جازۋعا بىرەۋ تىيىم سالعان با دەرسىڭ! وسى «دەرتتەن» ارىلماساق, باسىلىمنىڭ بەدەلى كوتەرىلمەيدى.
«ەگەمەندەگى» ەلەۋلى وزگەرىستەردى ايتىپ وتىرساق تا, ەلىمىزدىڭ بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا دا قۇرمەتپەن قارايتىنىمىزدى جاسىرمايمىز. ولاردى بىرىنەن ءبىرىن ارتىق دەپ ءبولىپ-جارمايمىز. ويتكەنى ءبىز ءۇشىن قازاقتىڭ ءاربىر باسىلىمى قىمبات! نارىق زامانىنىڭ اۋرتپاشىلىعىمەن ارپالىسىپ كەلە جاتقان گازەت-جۋرنالدارىمىز حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعىن ارتتىراتىن قازىنامىز عوي. گازەت – جاقسىلىقتىڭ جارشىسى. قاشاندا ەلدىك, حالىقتىق ماسەلەلەردى كوتەرىپ, ولارعا بيلىكتىڭ نازار اۋدارۋىنا ىقپال ەتەتىن قۇرال ەكەنى انىق. جۋرناليستەر وزدەرى ءۇي-كۇيسىز جۇرسە دە, وزگەلەردىڭ وتكىر ماسەلەسىن العا تارتۋدان تايىنعان ەمەس. سوندىقتان باسىلىمنىڭ ەڭبەگىن, قالام يەسىنىڭ قادىرىن باعالاي بىلگەنىمىز ءجون.
مىنە, ەل گازەتى وقىرماندارىن وسىلاي قۋانتىپ وتىر. مۇنى 25 جىلدىعىن اتاپ وتكەن تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ كەلەسى كەزەڭگە اياق باسقان تۇسىنداعى ءبىر سەرپىلىس دەپ بىلەمىز.
ايباتىر سەيتاق,
اقىن, قازاقستان جازۋشىلار جانە
جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى