پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «استانا كلۋبىنىڭ» ەۋرازيا دامۋىنىڭ باستى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالعان حالىقارالىق ساراپشىلىق الاڭى وتىرىسىندا ءسوز سويلەدى, دەپ حابارلادى سەناتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ قورى ۇيىمداستىرعان ءىس-شاراعا الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىنىڭ ەكونوميكا, ساياسات جانە حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى 50-دەن استام جەتەكشى ساراپشىلارى قاتىستى.
ق.توقاەۆ قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا حالىقارالىق جاعدايدىڭ نەگىزگى ۇردىستەرىنە قاتىستى ءوز ويىمەن ءبولىستى. سەنات سپيكەرى ءىرى دەرجاۆالاردىڭ ۇلتتىق ستراتەگيالىق مۇددەلەرىنىڭ بۇرىنعى قىرعي-قاباق سوعىس كەزىندەگى ەكى ساياسي جۇيە مەن يدەولوگيالىق بلوكتار اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى اۋىستىرعانىن اتاپ ءوتتى.
«كوپپوليارلىلىق قايتارىمسىز ۇردىسكە اينالدى», دەدى ق.توقاەۆ. قىتاي كەدەي مەملەكەتتەن «شىن مانىندە جاھاندىق الەمدە تاعى ءبىر ەكونوميكالىق جانە ساياسي پوليۋسكە اينالدى». بريكس, شىۇ, اسەان سياقتى وڭىرلىك ۇيىمداردىڭ ءرولى ايتارلىقتاي ءوستى.
ق.توقاەۆ جوعارى تەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامۋى تۇرعىسىنان كيبەر قاۋىپسىزدىكتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى الاڭداۋشىلىق بىلدىرە كەلىپ: «ءتاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇندەرىندە ءبىز Facebook, Twitter جانە باسقا دا الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ قانشالىقتى تارالىمدا بولاتىنىن ەلەستەتە دە الماۋشى ەدىك», – دەدى. – ال «اراب كوكتەمىنەن» كەيىن «ينتەرنەت-رەۆوليۋتسيا» تۇسىنىگى پايدا بولدى. اقش-تاعى د.ترامپتىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋداعى كۇتپەگەن جەڭىسى ءداستۇرلى باق-تان الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ارتىقشىلىقتارىن انىقتاپ بەردى».
سەنات توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, اقش پرەزيدەنتىن سايلاۋ وسى كۇزدىڭ باستى ساياسي وقيعاسى بولدى. «د.ترامپتىڭ جەڭىسى – ۇلتشىلدىق مەملەكەتتەردىڭ ىشكى ساياساتىنداعى ۇستەم جاڭا قۇبىلىس رەتىندە حالىقارالىق قاتىناستار جولىنا شىققانىن كورسەتتى دەگەن قورىتىندى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», – دەدى ق.توقاەۆ.
الەمدەگى كۇشتەردىڭ قايتا ءبولىنۋىن تالداي وتىرىپ, ق.توقاەۆ سيريا, ليۆيا, يەمەن جانە يراكتىڭ نەگىزگى شيەلەنىس وشاقتارى رەتىندە جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلەگە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. «وسى جاعدايدا, سيرياعا ءوز اسكەرىن ەنگىزۋ ارقىلى تاياۋ شىعىستاعى ستراتەگيالىق باستامانى قولعا العان رەسەيدىڭ گەوساياسي ءرولى ايتارلىقتاي ارتتى. بۇل ايماققا يران دا ءوز ىقپالىن كۇشەيتتى», – دەدى قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى.
توراعا بۇۇ-نى رەفورمالاۋ پەرسپەكتيۆالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارا كەلىپ, جاڭا باس حاتشى A.گۋتەررەشتىڭ الدىندا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ۇيلەستىرىلگەن جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءمىندەتى تۇر دەپ سانايتىنىن ءبىلدىردى. ءويتكەنى, كەڭەس, سيريا مەن ۋكرايناعا قاتىستى بەلگىلى كەلىسپەۋشىلىكتەرگە بايلانىستى «ۇجىمدىق سانا» ءرولىن اتقارۋدى توقتاتقان بولاتىن.
توراعا: «قازاقستان الداعى ەكى جىلدا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولادى. بۇل بۇۇ-نىڭ نەگىزگى ورگانىنداعى ءبىزدىڭ كۇن ءتارتىبىمىزدى ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان, سيريا مەن ۋكراينانى قوسا العاندا, الەمدەگى قازىرگى زامانداعى نەگىزگى ماسەلەلەر بويىنشا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە داۋىس بەرەتىن بولادى», دەدى.
كەيىنگى شيرەك عاسىرداعى ءۇش قارجى داعدارىسىن تۋىنداتقان الەمدىك نارىقتاعى سىلكىنىستەر تۋرالى ايتا كەلىپ, ق.توقاەۆ ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ساياساتتان تىسقارى ەتەتىن مۇلدە جاڭا, شىن مانىندەگى يننوۆاتسيالىق قادامداردى پايدالانۋعا شاقىردى.
عىلىمي-تەحنيكالىق سالاعا قاتىستى بولجامىمەن بولىسكەن توراعا: «تاياۋداعى شيرەك عاسىردا بۇكىل الەم تولىقتاي وزگەرىسكە ۇشىرايدى. ادامداردىڭ تەك تۇرمىسى عانا ەمەس, ولاردىڭ دۇنيەتانىمى دا وزگەرەدى. تەحنولوگيالىق تۇرعىدان لوكوموتيۆ رەتىندە ەڭ دامىعان از عانا مەملەكەتتەر العا وزىپ كەتەدى. ونىڭ ارتىنان عىلىمي-تەحنيكالىق جەتىستىكتەردى كوشىرۋگە جانە يگەرۋگە قابىلەتتى ورتاشا دامىعان ەلدەر ىلەسەدى. بىراق مەملەكەتتەردىڭ نەگىزگى ءبولىگى الەمگە قاۋىپ تۋدىراتىن بارلىق زارداپتارىمەن بىرگە جول جيەگىنە شىعىپ قالۋى ىقتيمال», دەدى.
كەلەشەگى زور ينتەگراتسيالىق جوبالاردىڭ ىشىنەن ق.توقاەۆ قىتايدىڭ 2013 جىلى قحر ءتوراعاسى سي تسزينپين استانادا العاش رەت جاريا ەتكەن «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن» ءبولىپ ايتتى. «قازاقستان ءوزىنىڭ اۋماعىندا وسى ستراتەگيالىق جوبانى تابىستى ىسكە اسىرۋعا بارىنشا كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىن بولادى. ءدال وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن اۋقىمى مول «نۇرلى جول» باعدارلاماسى قولعا الىنىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى پارلامەنتتىڭ جوعارعى پالاتاسىنىڭ باسشىسى.