جاقىندا ريددەردەگى «شاڭىراق» قازاق مەكتەپ-گيمنازياسى ءوزىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىن شاكىرتتەر مەن ۇستازداردىڭ ەسىندە قالاتىنداي ءماندى دە ءساندى اتاپ ءوتتى. ەڭ الدىمەن ساحنا تورىنە مەكتەپ-گيمنازيانىڭ ديرەكتورى ساۋلە شاياحمەتوۆا شىعىپ, قارا شاڭىراقتىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى تۋرالى اسەرلى ەتىپ ايتىپ بەردى. ءبىر كەزدەرى ءبىلىم العان قازاق, ورىس, ۋكراين, ت.ب. ۇلت وكىلدەرى ءبىلىم ورداسىندا باس قوسىپ, جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن جەتكىزدى. ءتىپتى, قازاقشا ءبىلىم الىپ, قازىر گەرمانيادا تۇرىپ جاتقان سۆەتلانا دەگەن قىز جەدەلحات جولداپ جىبەرىپتى. شاكىرتتەر ءان ايتىپ, بي بيلەدى. الپىس ادامدىق قىزدار جانە ۇلدار حورى ەل تاۋەلسىزدىگى جايلى ءان شىرقادى.
العاش تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى مەكتەپ ۇجىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ۇلتتىق سالت-ءداستۇرلەرىمىزدى جاڭعىرتىپ, ۇزاق جىلدار ۇمىت بولعان ناۋرىز مەرەكەسى ريددەردە تۇڭعىش رەت تويلانعان بولاتىن. ول كەزدە 70 مىڭنان استام حالىق مەكەندەيتىن قالادا ءبىردە-ءبىر قازاق مەكتەبى بولماعان. بۇل مەكتەپتىڭ ىرگەتاسىنىڭ قالانۋ تاريحى دا سوناۋ 1989 جىلدان باستالدى, قالادا ەڭ العاش رەت «شاڭىراق» قوعامى رەتىندە زاڭدى تۇردە تىركەلىپ, 1991 جىلى «شاڭىراق» جەكسەنبىلىك مەكتەبى, 1993 جىلدان «شاڭىراق» ورتالاۋ مەكتەبى, 2001 جىلدان باستاپ «شاڭىراق» ورتا مەكتەبى بولدى. شقو ادىلەت دەپارتامەنتى ريددەر قالالىق ادىلەت ءبولىمىنىڭ 2007 جىلعى 13 ساۋىردەگى №13 بۇيرىعى نەگىزىندە «شاڭىراق» كوپسالالى مەكتەپ-گيمنازيا» مەملەكەتتىك مەكەمەسى بولىپ قۇرىلدى.
قاي ءبىلىم بەرۋ ورداسى بولسىن, ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندەگى سان تاراۋ سارا جولدا مەكتەپتىڭ اتاق-داڭقىن شىعاراتىن ديرەكتور ەكەنى انىق. ولاي بولسا مەكتەپتىڭ تۇڭعىش ديرەكتورى, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ جوعارى ساناتتى مۇعالىمى, «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ءتورايىمى, «نۇر وتان» حدپ قالالىق ساياسي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, شىعىس قازاقستان وبلىسى قازاقستان حالقى كىشى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى, ەكى قىز تاربيەلەپ, نەمەرە ءسۇيىپ وتىرعان ۇلگىلى انا – شاياحمەتوۆا ساۋلە ماديقىزىنىڭ ەڭبەك جولىنا توقتالا كەتسەك.
ساۋلە ماديقىزى رەسەيدىڭ التاي ولكەسىندەگى بلاگوۆەششەنسك اۋدانىندا 1955 جىلى 25 ماۋسىمدا دۇنيەگە كەلگەن. جاستايىنان ورىس, تاتار تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرىپ, حالقىمىزدىڭ اۋىز ادەبيەت ءۇلگىلەرىن جاتقا ءبىلىپ, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولۋدى ارمانداعان ەكەن. سول بالالىق شاعىنداعى ارمانى شىنايى ورىندالىپ, 1972 جىلى ن.ك. كرۋپسكايا اتىنداعى سەمەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, 1976 جىلى ۇزدىك ديپلوممەن ءبىتىردى. العاشقى ەڭبەك جولى 1976-1987 جىلدارى الماتى وبلىسى قاپشاعاي قالاسىنىڭ ورتا مەكتەبىندە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمى, ال 1987 جىلى ريددەر قالاسى م.گوركي اتىنداعى ورتالاۋ مەكتەبىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى, سودان كەيىنگى كەلەسى جىلى ريددەر قالاسى №2 ورتا مەكتەبىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمى بولىپ قىزمەت اتقارادى. 1989 جىلى قالادا ەڭ العاش رەت «شاڭىراق» قازاق ءتىلى قوعامدىق ۇيىمىن قۇردى. ول ۋاقىتتا قالا تۇرعىندارىنىڭ 4 پايىزى عانا جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى بولاتىن, وسىنداي ورتاعا قاراماستان, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىپ-ءۇيرەنۋدە, قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىن قايتا جاڭعىرتۋدا العاشقى باتىل قادامدار جاسادى.
1990-1991 جىلى «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ نەگىزىندە ساۋلە ءماديقىزىنىڭ ۇسىنىسىمەن «شاڭىراق» جەكسەنبىلىك مەكتەبى اشىلدى. باستاپقىدا 35 بالا قابىلدانىپ, قازاق ءتىلىن ۇيرەتەتىن توپتار اشىلۋىمەن باستالدى. وسى جىلدارى «شاڭىراق» قالا كولەمىندە تانىلىپ, ءوزگە ۇلتى باسىم قالا قاۋىمى اراسىندا ءوز ورنىن تاپتى. ياعني, وزگە ۇلت وكىلدەرىن بۇل ورتاعا تارتا ءبىلدى. ىسكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا العاشقى باستامادان باستاپ-اق ساۋلە ءماديقىزى قازاقستان رەسپۋبليكاسى «ءتىل تۋرالى» زاڭىنىڭ ورىندالۋى بارىسىندا قالالىق اكىمدىكپەن جانە قالالىق ءبىلىم بەرۋ ءبولىمىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەدى. 1994 جىلى ءوسكەمەن قالاسىندا وتكەن ايماقتىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا ساۋلە شاياحمەتوۆا «لەنينوگور قالاسىنداعى «شاڭىراق» جەكسەنبىلىك قازاق مەكتەبىندە حالىق پەداگوگيكاسىن قولدانۋداعى ءىس-تاجىريبە تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, مەكتەپتىڭ ءتاجىريبەسىمەن ءبولىستى. مەكتەپ جەتىستىگى وبلىستىق ءتىل كوميتەتىندە تىڭدالىپ, تاجىريبەسى بويىنشا كىتاپشا شىعارىلىپ, رەسپۋبليكا كولەمىندە ناسيحاتتالدى. ول ەڭبەكسۇيگىش, جوعارى مادەنيەتتى, تاعىلىمى مول شەبەر ۇستاز.
ارينە, مەكتەپ باسشىسى بولۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. پەداگوگيكالىق قىزمەتىندەگى باستى قاعيداسى – جەكە تۇلعانى شىعارماشىلىققا باۋلي وتىرىپ, قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتىنە, ادەبيەتىنە جانە انا تىلىنە دەگەن ءسۇيىسپەنشىلىگىن ارتتىرۋ. 1990 جىلدان باستاپ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ءار ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى بار جۇزدەگەن وقۋشىلار مەكتەپتى تابىستى اياقتادى, ەڭ تاڭداۋلى دەگەن شاكىرتتەرى رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق وليمپيادالاردا بىرنەشە دۇركىن جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدى. ءبۇگىندە ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن تالانتتى دا قابىلەتتى تۇلەكتەرىنىڭ قاتارىندا مارينا بۋحارينا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ اپپاراتىندا جۇمىس ىستەيدى, كەزىندە ريددەر قالاسىنىڭ اكىمشىلىگىندە ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ باستىعى بولعان ولگا سكوموروحينانى, اگروتەحنيكالىق كوللەدجدەگى اۋدارماشىلاردى باسقارعان رايسا بايتۋمينوۆانى, ولگا حۋدياكوۆانى, ولەسيا كوزىرەۆانى, ناتاليا ۆولكوۆانى, پاۆەل كوكوريندى جانە ت.ب. اتاۋعا بولادى.
مەكتەپتە ساۋلە ماديقىزى ءشاكىرتتەرىنىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىنىڭ وسۋىنە جاعداي جاساۋعا كوپ كوڭىل اۋدارادى. وسى ماقساتتا قۇرىلعان تەك وبلىس كولەمىنە عانا ەمەس, رەسپۋبليكاعا تانىمال ۇلدار حورى سونىڭ ايعاعى. 2007 جىلى ۇلدار حورى شقو ءىV وبلىستىق كوركەمونەرپازدار ۇجىمدارى بايقاۋىنىڭ ديپلومانتى اتاعىنا يە بولدى. ساۋلە ماديقىزى رەسەيدىڭ ۇزدىكسىز كرەاتيۆتى ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق عىلىمي ورتالىعىندا «NFTM-تريز كوپدەڭگەيلى ۇزدىكسىز كرەاتيۆتى ءبىلىم بەرۋدىڭ پەداگوگيكالىق جۇيەسىنىڭ نەگىزدەرى» كۋرسىنان ءوتىپ, ءوزىنىڭ باسشىلىعىمەن باستاۋىش سىنىپتاردا وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق ويلاۋىن ۇزدىكسىز دامىتۋ ءادىستەمەسىن تاجىريبەگە ەنگىزدى. قالالىق “ۇزدىك ديرەكتور” اتتى بايقاۋدىڭ جۇلدەگەرى. ونىڭ ءىس-ءتاجىريبەسى قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق سەمينارلار مەن عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالاردا تاراتىلدى.
مۇعالىمدەر س.قايدارقىزى, ر.بايجۇماقىزى, ا.تۋشابايقىزى, ج.قاجيمولدانوۆا, س. تۇرسىمبەكوۆا, ك.قاناپيانوۆا, ا.شاياحمەتوۆا وزدەرىنىڭ ءبىر اڭگىمەسىندە العاشقى مەكتەپتىڭ كورىنىسىن ەسكە الىپ: “ول كىشكەنە عانا مەكتەپ بولاتىن. پارتا, ۇستەل-ورىندىقتار جان-جاقتان جينالعان, جازاتىن تاقتا جەتىسپەيدى, جوندەۋ جۇمىستارى جوق بولاتىن”– دەيدى. سول ۋاقىتتاعى قالاداعى بەلسەندى اتا-انالار ا.استامباەۆ, ت.شيشەكوۆ, ت.ب. مەكتەپ ءىسىن جانداندىرۋدا كوپ كومەك كورسەتتى. قازىر مۇندا 600-گە تارتا وقۋشى ءبىلىم الۋدا. ولارعا 48 مۇعالىم ءدارىس بەرۋدە. ۇستازداردىڭ 93 پايىزى جوعارى ءبىلىمدى. 20 جىل ىشىندە وسى مەكتەپ 7-ءشى رەت تۇلەكتەرىن ۇشىردى. مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى دا جىل ساناپ نىعايىپ كەلەدى. 5 ءادىستەمەلىك بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. 5 ينتەراكتيۆتى تاقتا الىندى.
ءبىلىم بەرۋدىڭ ىزگىلىكتى جولىنا كوشكەن مەكتەپتە زەرتتەۋشى, پەداگوگيكالىق ۇيلەستىرۋدى شەبەر مەڭگەرگەن, بىلىكتى, جان-جاقتى ءبىلىمدى ۇستازدار بارشىلىق.
ءححى عاسىر بوي جارىستىراتىن ەمەس, وي جارىستىراتىن عاسىر ەكەنىن ەسكەرسەك, ەرتەڭگى كۇنى ەل تىزگىنىن ۇستايتىن جاستارعا باسەكەگە قابىلەتتى ءبىلىم مەن سانالى ءتاربيە بەرىپ كەلە جاتقان ءبىلىم ورداسىنىڭ ۇستازدارى جوعارى تالاپقا ساي. دەگەنمەن, مەكتەپتىڭ ءۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتۋى – اكىمشىلىك پەن مۇعالىمدەر, وقۋشىلار, اتا-انالار ۇجىمى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن اۋىزبىرلىكتىڭ ارقاسى. سونىمەن بىرگە, مەكتەپ قابىرعاسىندا تاجىريبەلى مۇعالىمدەردەن نەنى ۇيرەنۋگە بولاتىنى, قانداي جاڭا تەحنولوگيانى پايدالاناتىنى جونىندە ۇنەمى پىكىر الماسۋلار, ادىستەمەلىك بىرلەستىكتەر كەڭەستەرى وتكىزىلىپ تۇرادى. جاس ۇستازداردىڭ كاسىپتىك-پەداگوگيكالىق بەيىمدەلۋىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا «جاس ۇستازدار مەكتەبى» قۇرىلىپ, ادىستەمەلىك-ءتالىمگەرلىك جۇمىستار ۇيىمداستىرىلعان. مۇعالىمدەر بولسا پەداگوگيكالىق شەبەرلىگىمەن تالانتىن شىڭداپ, الۋان ءتۇرلى سايىستار, ءادىستەمەلىك وتىرىستار, ترەنينگتەر, ءتاجىريبە الماسۋلار ۇيىمداستىرىپ, قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ, بۇگىندە ءبىلىم بەرۋدەگى وزات ءىس-ءتاجىريبەلەرىن ناسيحاتتاپ, تاراتىپ كەلە جاتقان بىلىكتى ۇستازدار قاتارىندا دەسەك, ارتىق ايتپاعانىمىز. ولاردىڭ ىشىندە قالالىق جانە وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وتكىزىلىپ جاتقان «جىل مۇعالىمى» اتتى پەداگوگيكالىق بايقاۋدا 2010 جىلى گۇلجانات كەڭەسباەۆا سىندى ۇستاز III ورىنعا يە بولىپ جۇلدەگەر اتاندى. ءبىلىم باسەكەسى, ونەر, سپورت, «قازاقشا كۇرەس», «توعىزقۇمالاق», «جاس عالىم», «ينتەللەكتۋالدىق مارافون», ت.ب. ءبىلىم سايىستارىندا ۇزدىك ءناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەن د.توقتارباەۆ, ق.ساعاتباەۆا, م.ماتكاريموۆا, ج. بەرعاليەۆا, ا.زامانبەكوۆ, ا.امانوۆ, م.مۋزداپاروۆ, ا.ىبراەۆا, گ.ايتماعانبەتوۆا, س.ايداربەكوۆا, ج.قايمۋلدينوۆا, و.نۇرلان. ق.سايلاۋكەنوۆ, ە.زەينەلقانوۆ, ن.بەرعاليەۆ, م.سادىقبەك, ب.قاناپيانوۆ, ا.حامزاەۆا, ە.امانگەلدينوۆ سىندى شاكىرتتەردى اتاۋعا بولادى.
الدىڭعى وقۋ جىلىنان باستاۋ العان قالامىزدىڭ مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى «پرەزيدەنتتىك سىنىپ» اتتى بايقاۋ ۇيىمداستىرىلعانى بارشامىزعا ايان. بۇل يگى باستامانىڭ كوشباستاۋشىسى بولىپ ەكى جىل قاتارىنان «شاڭىراق» مەكتەپ-گيمنازياسى جەڭىمپاز اتانعانى قۋانتارلىق جايت. بۇگىندە مەكتەپ ومىرىندەگى مادەني ءىس-شارالار مەن اعىمداعى بولىپ جاتقان ىستەردى شەشۋگە بەلسەندى تۇردە اتسالىسىپ, يگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعان ءبىلىم ورداسى ەرتەڭگى كۇنگە باتىل قادام جاساپ كەلەدى.
مەكتەپتە اتا-انالاردىڭ قاتىسۋىمەن وتباسىلىق سپورتتىق جارىستار, زياتكەرلىك سايىستار ءوتىپ تۇرادى, ءار توقسان سايىن وتكىزىلەتىن جالپى مەكتەپتىك اتا-انالار جينالىستارى وڭ ناتيجەلى. 20 جىلدىق تاريحىندا «ءتالىم-ءتاربيە – اتا-انادان, وقۋ-ءبىلىم – ۇستازدان داريدى» دەمەكشى, تالاي ۇرپاقتىڭ جۇلدىزى جانىپ, ءمارتەبەسى بيىكتەگەن ساتتەر دە از ەمەس. مىنە, ۇلاعاتتى ۇستاز, بىلىكتى باسشى ساۋلە ماديقىزى جەتەكشىلىك ەتەتىن «شاڭىراق» مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ ۇجىمى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا وسىنداي تولىمدى تابىستارمەن كەلىپ وتىر.
وڭداسىن ەلۋباي,
ديدار ورالبەك ۇلى, جۋرناليست. شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ريددەر قالاسى.
سۋرەتتە: مەكتەپ-گيمنازيا ديرەكتورى ساۋلە ماديقىزى ءبىلىم ۇياسىنىڭ ۇستازدارىمەن.