كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ كىتاپحاناسىندا «ەۋرازيا گەوەكونوميكاسى: تۇيىسۋدەن ىنتىماقتاستىققا دەيىن» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى لي كەتسياننىڭ ەلىمىزگە تاياۋ ارادا جوسپارلانىپ وتىرعان رەسمي ساپارىنىڭ قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان, قازاقستاندىق جانە قىتايلىق ساراپشىلار قاتىسقان بۇل شارانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ كىتاپحاناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر شايمەرگەنوۆ اشىپ, كىرىسپە ءسوز سويلەدى. ول جيىن بارىسىندا قاراشانىڭ باسىندا قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ پەن قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى لي كەتسيان كەزدەسەتىنىن ايتا كەلىپ, بۇگىنگى جيىننىڭ قازاقستاندىق ديپلوماتتارعا پايداسى زور ەكەنىن جەتكىزدى.
بۇدان كەيىن قحر قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى رەسەي, شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ ينستيتۋتى (ققعا) ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سۋن لي «جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداعىنىڭ ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى ءتۇيىسۋىنىڭ باستى باعىتتارى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. سۋن لي ءوز سوزىندە جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى اياسىندا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ باستى باعىتى رەتىندە ينفراقۇرىلىم مەن ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. سونداي-اق, ول قىتاي جاعىنىڭ ىسكەرلىك سەرىكتەس رەتىندە قازاقستانعا قىزىعۋشىلىعى ارتىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى.
«قىتاي – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ەڭ ۇلكەن ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى سەرىكتەسى. وتكەن جىلى ەكى جاقتىڭ تاۋار اينالىمىنىڭ كولەمى 78 ميلليارد دوللاردان استام بولدى», – دەدى ول.
ءوز كەزەگىندە قازاقستاننىڭ «جىبەك جولى» حالىقارالىق لوگيستيكا جانە بيزنەس ينستيتۋتى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ەرحات ەسقاليەۆ «ءبىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاھاندىق ترەند رەتىندە. قازاقستاننىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا حابارلاما جاساپ, ەلىمىز بەن قىتايدىڭ قارىم-قاتىناسى تۇرعىسىندا ءسوز قوزعادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان «جىبەك جولى» ترانزيتتىك جوباسى بويىنشا بارىنشا ساپالى سەرۆيس جاساعانى ابزال.
«قازىرگى تاڭدا قازاقستان مەن قىتايدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناستارى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ناقتى جوبالار بار. بۇل جوبالار تاراپتاردىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىنا تىكەلەي بايلانىستى.
قازاقستان ەۋروپا, رەسەي جانە قىتاي مەملەكەتتەرىنىڭ ەكونوميكالىق قاتىناستارىندا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتى زور. بۇل قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتكىزىلەتىن تاۋارلاردىڭ كولەمىن ەسەلەپ ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», – دەدى ە. ەسقاليەۆ.
ودان ءارى ول «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلىپ وتىرعان كوپتەگەن شارالار قازاقستاننىڭ ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى الەۋەتىن وسىرە تۇسكەنىن ءسوز ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق كۇش-قۋاتىن ارتتىرا ءتۇسۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىم ساپاسىنا, كەدەن بەكەتتەرىن ۇيىمداستىرۋعا, كولىك-لوگيستيكا سالاسىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرە تۇسۋگە باسا نازار اۋدارۋىن كۇن تارتىبىنەن تۇسىرمەۋى ءتيىس.
جيىندا قىتاي قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى «ءبىر بەلدەۋ – ءبىر جول» ورتالىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى چجان نين قىتاي مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اراسىنداعى ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى جونىندە ءسوز ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ تەڭ دارەجەدە جۇرۋىنە ءجىتى كوڭىل ءبولۋ تاراپتاردىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن دامىتا تۇسەدى.
ال قىتاي قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى رەسەي ساياساتى جانە ققعا قوعامى ءبولىمىنىڭ باسشىسى پان داپەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ورىستەۋى كوپتەگەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىنىن جەتكىزدى.
سونىمەن بىرگە, كونفەرەنتسيا بارىسىندا قاتىسۋشىلار قاراستىرىلعان تاقىرىپ توڭىرەگىندە پىكىر الماستى. ولاردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا, قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار ەكى ەلدىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى نىعايتا تۇسەدى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»