سەنات دەپۋتاتتارى م.بورتنيك پەن ج.سارسەنقۇلوۆ ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆتىڭ اتىنا ساۋال جولداپ, وندا اقتاۋ قالاسىنداعى «قازازوت» جشس-ءنىڭ مينەرالدىق تىڭايتقىشتار شىعارۋ زاۋىتىنىڭ باسىنداعى پروبلەمالاردى كوتەرگەن ەدى. ءتۇيىپ ايتقاندا, احۋال ءتومەندەگىشە قالىپتاسىپ وتىر ەكەن.
سەناتورلار ەكونوميكانىڭ قيىندىق كورگەنىنە قاراماستان, اتالعان زاۋىت ءوز كادرلارى مەن قۇرال-جابدىقتارىن ساقتاپ قالۋمەن قاتار, جاڭا ءونىم دە شىعارا باستاعاندىعىن ايتادى. ءوندىرىس ورنىن قايتا قۇرىلىمداۋعا جانە جاڭارتۋعا «قازازوت» جشس تاراپىنان 70 ميلليون تەڭگە سالىنىپ, ەندى ول ءوز ءونىمىن 300 مىڭ تونناعا جەتكىزۋدى مەجەلەگەن ەكەن. سۋبسيديانى مينەرالدىق تىڭايتقىشتى قازاقستاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە جەتكىزۋ ماقساتىندا ۇكىمەتتىڭ 2009 جىلعى 17 اقپانداعى №164 قاۋلىسىنا, سونداي-اق ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءوزى قاتىسقان اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى, «قازازوت» جشس جانە «قازاگرو» ۇلتتىق حولدينگى» اق اراسىنداعى مەموراندۋمعا سايكەس كاسىپورىن 2009 جىلى جالپى كولەمى 72 مىڭ توننا اممياك سەليتراسىن رىنوكقا شىعارۋى ءتيىس ەدى. دەپۋتاتتاردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا, كاسىپورىن ءوز مىندەتتەمەسىن تولىق ورىنداعان. ەۋروپالىق وداققا ءونىم جونەلتۋدەن باس تارتا وتىرىپ, قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلارعا بەت بۇرعان. الايدا وڭتۇستىك قازاقستان مەن الماتى وبلىستارى قويمالارىندا 47 مىڭ توننا تىڭايتقىش جاتىپ قالعان. تۇتىنۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىنىڭ ءتومەندىگىنەن 1,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءالى ساتىلماعان كورىنەدى. ەندى زاۋىت ءوز شىعىندارىن جابۋ ماقساتىندا بانك تاراپىنان نەسيە الىپ, قارىزعا كىرە باستاعان. وسى رەتتە حالىق قالاۋلىلارى اممياك, ازوت قىشقىلى مەن اممياك سەليتراسىن وندىرەتىن زاۋىتتىڭ باسىنداعى قيىنشىلىققا اراشاشى بولۋىن سۇراپ, ۇكىمەت باسشىسى كارىم ماسىموۆتەن «قازازوت» جشس شىعارعان ونىمدەردى مەملەكەت تاراپىنان ساتىپ الۋ جايىن قاراستىرۋدى سۇراعان بولاتىن. مۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ارقىلى ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋشىلەرگە جەتكىزۋگە بولارىن العا تارتا وتىرىپ, ەگەر جاعدايدى تۇزەمەسە, وندا يمپورتتىق ونىمگە بايلانىپ قالۋ قاۋپى بار ەكەندىگىن دە ەسكەرتىپتى. ماسەلەن, تاجىكستان مەن تۇركىمەنستان قازىرگى تاڭدا وزبەكستاننىڭ تىڭايتقىشتارىن تۇتىنا باستاعان كورىنەدى.
ۇكىمەت باسشىسى ءوزىنىڭ جاۋابىندا «قازازوت» جشس اممياك سەليتراسىنىڭ تونناسىن 43,5 مىڭ تەڭگەگە ساتقاندىعىن كەلتىرگەن. الايدا بەلگىلەنگەن 72 مىڭ توننانىڭ ورنىنا 567 ميلليون تەڭگەنىڭ سۋبسيدياسى بويىنشا 32,4 مىڭ توننا جونەلتىلىپتى. جاعدايدىڭ بۇلايشا قالىپتاسۋى ءونىم باعاسىنىڭ جوعارى بولۋىنا سوقتىرعان. ال اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمدەرىن وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمدى ساتىپ الۋعا قارجىسى جەتكىلىكسىز. وسى رەتتە پرەمەر-مينيستر بيۋدجەتتىك سۋبسيديا تولەنۋى ءۇشىن بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىسىنە كاسىپورىن شىعىن كورگەنى جونىندەگى قۇجاتتارىن تاپسىرۋى ءتيىس ەكەن. بيۋدجەتتىك باعدارلاما سودان كەيىن عانا ۇكىمەت نەمەسە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان شەشىمىنە سايكەس جۇزەگە اساتىن كورىنەدى. ال ۇكىمەتتىڭ جوعارىداعى قاۋلىسىنا ءسايكەس مينەرالدىق تىڭايتقىشتارعا سۋبسيديا زاۋىتتىڭ ءوز ءونىمىن ساتقان كولەمىنە قاراي تولەنەدى ەكەن.
قورىتا كەلگەندە ءۇش ماسەلەگە كوڭىل اۋدارعان ءجون. زاۋىت ءوز ءونىمىن تولىق كولەمدە وندىرگەنىمەن, ونى وتكىزۋ قيىنعا سوعىپ وتىر. ال شارۋالاردىڭ تىڭايتقىش الۋعا اقشالارى جوق. ۇكىمەت الدىمەن ونىمدەرىڭدى وتكىزىڭدەر, سودان كەيىن سۋبسيديا تولەيمىز دەيدى. ۇكىمەتتىڭ قولداۋىنسىز زاۋىت ءوز ءونىمدەرىن وتكىزە المايتىنىن ەسكەرسەك, اقشانىڭ اۋىلى ءالى الىس سياقتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.