پارلامەنت ماجىلىسىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ ماسەلەسى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋ» تاقىرىبىندا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن كەزدەسۋ بولىپ ءوتتى.
ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى ۇيىمداستىرعان ساراپشىلىق كەزدەسۋگە پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, قازاقستاننىڭ, مولدوۆا مەن لاتۆيانىڭ جانە اۆستريانىڭ عالىمدارى مەن ساراپشىلارى قاتىستى.
2008 جىلى قازاقستان «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كونۆەنتسياسىن» جانە «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كونۆەنتسياسىن» راتيفيكاتسيالاۋىنا بايلانىستى, ءبىزدىڭ ەلىمىز زاڭدى تۇلعالارعا قىلمىستىق, ازاماتتىق-قۇقىقتىق جانە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەۋ, سونداي-اق وتاندىق زاڭنامانى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ءسايكەستەندىرۋ جونىندە مىندەتتەمە العان-تىن.
سونىمەن قاتار, زاڭدى تۇلعالارعا قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتى ەنگىزۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2009 جىلعى 24 تامىزداعى №858 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلدان 2020 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىمەن كوزدەلگەن, ول مەملەكەتتىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ جوبالارىن ازىرلەۋ ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆاعا نەگىز بولىپ تابىلادى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ ماسەلەسى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جوباسى زاڭدى تۇلعا جانە ونىڭ قۇرىلتايشىلارىنىڭ ءمۇددەلەرىنە كومپانيالاردىڭ باسشىلارى مەن مەنەدجەرلەرى تاراپىنان قىلمىستاردى جاساۋدى تەجەۋ جانە الدىن الۋ ماقساتىندا ءازىرلەنگەن.
زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىلمىستىق جاۋاپتىلىعىن تەك بىرقاتار ەكونوميكالىق (14 قىلمىس قۇرامى), ەكولوگيالىق (12 قىلمىس قۇرامى), سىبايلاس جەمقورلىق (1 قىلمىس قۇرامى) جانە تەرروريستىك (4 قىلمىس قۇرامى) قىلمىستار ءۇشىن بەلگىلەۋ ۇسىنىلۋدا.
بۇل جاعدايدا قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا زاڭدى تۇلعانىڭ پايداسىنا نەمەسە سونىڭ مۇددەسىنە قاتىستى ارەكەت ەتكەن جانە تىكەلەي قىلمىس جاساعان جەكە تۇلعا دا, تيىسىنشە زاڭدى تۇلعا دا تارتىلادى. زاڭدى تۇلعالارعا مىنا جازالار قولدانىلادى دەپ كۇتىلۋدە: ايىپپۇل, بەلگىلى ءبىر قىزمەتپەن اينالىسۋ قۇقىعىنان ايىرۋ نەمەسە زاڭدى تۇلعانى تاراتۋ.
وسى باسقوسۋدىڭ ماقساتى زاڭدى تۇلعالاردى قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋ تۋرالى شەت ەل زاڭناماسىنىڭ ءتاجىريبەدە قولدانىلۋىن شەت ەلدىڭ قولدانىستاعى زاڭدارىن بەرىلگەن زاڭ جوباسىندا كوزدەلگەن نورمالارمەن سالىستىرمالى تالداۋ ارقىلى زەرتتەۋ بولدى.
ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى راحمەت مۇقاشەۆ كىرىسپە ءسوز ءسويلەپ, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋدەگى زاڭداردى زەردەلەۋدە وسى شارانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
اۆستريانىڭ گراتس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قىلمىستىق قۇقىق پروفەسسورى ريچارد سويەردىڭ زاڭدى تۇلعالاردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى زاڭنامانى قولدانۋ تاجىريبەسى تۋرالى بايانداماسى تىڭدالدى.
كەلەسى كەزەكتە لاتۆيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك كىرىس قىزمەتىنىڭ قارجى پوليتسياسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, تەرگەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ليۋبوۆ شۆەتسوۆا, لاتۆيا رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسىنىڭ ۇيىمداسقان قىلمىستار جانە باسقا دا مامانداندىرىلعان سالالار بويىنشا باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى ەلگا يونيكانە كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە بويىنشا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى جانە ءوز ەلدەرىندەگى تاجىريبەلەرمەن ءبولىستى.
سونىمەن قاتار, مولدوۆا رەسپۋبليكاسىنىڭ جەمقورلىقپەن جانە ەكونوميكالىق قىلمىستارمەن كۇرەس ورتالىعىنىڭ زاڭناما جانە جەمقورلىققا قارسى ساراپتاما باسقارماسىنىڭ باس ينسپەكتورى كۋپچا ۆالەري, مولدوۆا رەسپۋبليكاسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس پروكۋراتۋراسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس ءبولىمىنىڭ III ساناتتاعى زاڭگەرى كاسير الەكساندر ءسوز سويلەدى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
دوڭگەلەك ۇستەلدە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سۆەتلانا بىچكوۆا, ايگۇل سولوۆەۆا, ەلۋباي ورازالينوۆ, سەرىك تەمىربولاتوۆ, ليۋدميلا حوچيەۆا, رامازان سارپەكوۆ, ولگا كيكولەنكو, ۆيكتور روگالەۆ, باۋىرجان سمايىلوۆ, يراك ەلەكەەۆ شەتەلدىك ساراپشىلارعا سۇراقتار قويىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ, پىكىر الماستى.
وسى كەزدەسۋدى جۇرگىزگەن زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, دەپۋتات نيكولاي تۋرەتسكي قورىتىندى ءسوز سويلەپ, مۇنداي باسقوسۋلاردىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتىندە وتە پايدالى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
«ەگەمەن-اقپارات».