ادامزات اقىل-ويىنىڭ تاماشا تابىستارىنىڭ ءبىرى – بۇكىلالەمدىك جەتىستىكتەر كورمەسىن (ەكسپو) ۇيىمداستىرۋدىڭ 165 جىلدان استام تاريحىندا قازاقستان كورمەگە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردى ەڭ كوپ تارتقان ەلدىڭ بىرىنە اينالعالى تۇر. قازىردىڭ وزىندە ەلوردامىزدا وتەتىن ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىساتىندىعىن الەمنىڭ 105 مەملەكەتى رەسمي تۇردە راستادى. ءوتىنىش قابىلداۋ ودان ءارى جالعاسۋدا. ءالى دە قاتىسۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان ەلدەردىڭ قاراسىن ەسەپتەسەك, رەسمي كورسەتكىش 110-نان اسىپ جىعىلاتىن ءتۇرى بار.
«كورمەگە قاتىساتىن ەلدەر سانى 110-عا جەتەتىن بولسا, قازاقستان ەكسپو كورمەسىن وتكىزۋ تاريحىندا قاتىسۋشى-مەملەكەتتەردى ەڭ كوپ تارتا بىلگەن كوشباسشى ۇشتىكتىڭ قاتارىنا كىرەدى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن كورمەگە قاتىساتىن 140 مەملەكەتتى تارتقان پورتۋگاليا كوشباسشى بولىپ تابىلادى. ەكىنشى ورىندى 121 مەملەكەتتى تارتقان قىتاي يەلەنەدى. قاتىسۋشى ەلدەردىڭ قاراسىن 110-عا جەتكىزىپ, قازاقستاننىڭ بۇكىلالەمدىك جەتىستىكتەر كورمەسىنىڭ قوس عاسىرلىق تاريحىندا قۇرمەتتى ءۇشىنشى ورىندى يەلەنەتىن مۇمكىندىگى مول», – دەيدى «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق-تىڭ حالىقارالىق قاتىسۋشىلارمەن جۇمىس جونىندەگى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى يليا ۋرازاكوۆ. ءيا, دوستى ءسۇيسىندىرىپ, دۇشپاندى كۇيىندىرىپ, استانادا وتەتىن ەكسپو كورمەسىنە دەگەن الەم قىزىعۋشىلىعى بارعان سايىن ارتىپ بارادى. ونىڭ سىرى نەدە؟
ونى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوناۋ 2012 جىلى انىق اشىپ بەرگەن بولاتىن. 2012 جىلى 22 قاراشادا پاريجدەگى حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ باس اسسامبلەياسىندا قۇپيا داۋىس بەرۋدىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ ەلورداسى – استانا بەلگيانىڭ لەج قالاسىن ارتقا تاستاپ, 2017 جىلعى ەكسپو كورمەسىن وتكىزۋ مارتەبەسىن جەڭىپ الدى. سول كۇنى ەلباسى بارلىق تەلەارنالار ارقىلى قازاقستاندىقتارعا ۇندەۋ جولداپ, استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ ەل تاريحىنداعى اسا ايتۋلى وقيعا ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «بۇل باسەكەدە استانانىڭ جەڭىسى كەزدەيسوق بولعان جوق. بىرىنشىدەن, ونىمەن ءبىزدىڭ استانامىز دۇنيەجۇزىلىك ءمانى بار شارانى قابىلداي الاتىن قالا رەتىندە مويىندالدى. ەكىنشىدەن, بۇل – قازاقستاننىڭ قارىشتى دامۋىنا بەرىلگەن باعا. بۇل شەشىم قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ايماعىنداعى ايرىقشا ورنىن ايقىنداپ وتىر. ۇشىنشىدەن, ءبىزدىڭ پايدامىزعا شىعارىلعان شەشىمگە «بولاشاق ەنەرگياسى» دەگەن تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگى دە اسەر ەتتى. ال ەڭ باستىسى, بۇل – بارلىق قازاقستاندىق حالىقتىڭ جەڭىسى, ەلىمىزدىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى», دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى ءدال سول ءبىر تاريحي ساتتە. كوپ كەشىكپەي مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ەكسپو-2017 كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋدىڭ ۇلتتىق جوسپارى جاسالدى. وسى ۇلتتىق جوسپار اياسىندا حالقىمىز ۇلانداي ۇيىسىپ, ءتورت جىل بويى ۇلتتىڭ ۇلىلىعىن ۇلىقتايتىن ۇلى جوبانى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا جۇمىلۋدا.
ەلوردادا وتەتىن ەكسپو كورمەسى بەدەلىنىڭ جاھاندىق دارەجەدە تانىلۋىنا ونىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى زاماناۋي تاقىرىبىنىڭ دا ماڭىزى زور بولدى. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىنىڭ ماڭىزى – بۇگىنگى كۇنى ادامزاتتىڭ ەڭ وزەكتى جۇمىسىنا اينالعان تابيعي قۋات كوزدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسىن كوتەرۋىندە. ونى شەشۋ قازىر كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن ستراتەگيالىق مىندەتكە اينالعان. تاقىرىپتىڭ وزىندە ەلەكتر قۋاتىن قولجەتىمدى ەتۋ جانە كەدەيشىلىك دەڭگەيىن تومەندەتۋ سياقتى پلانەتارلىق كولەمدەگى ماسەلەنى شەشۋ جاتىر. ەندىگى كەزەكتە بۇكىل الەمگە «جاسىل ەكونوميكا» جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىز دامۋ سياقتى تىڭ باعىت قاجەت. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلىمىزدى «جاسىل ەكونوميكا» باعىتىنا كوشىرۋ جونىندەگى باستاماسىمەن ۇندەسەدى.
تاعى ءبىر ەرەكشە ەسكەرەتىن جايت, ەكسپو – بۇكىلالەمدىك كورمە. ونى وتكىزۋ مۇمكىندىگى ەلگە ءجۇز جىلدا ءبىر رەت قانا بەرىلۋى مۇمكىن. كەي ەلدەرگە مۇنداي مەرەي عاسىرلار بويى بۇيىرماۋى دا مۇمكىن. قازاقستان – وسىنداي مۇمكىندىككە تاۋەلسىز دامۋىنىڭ العاشقى شيرەك عاسىرىندا-اق قول جەتكىزگەن سيرەك ەلدەردىڭ ءبىرى.
ەندى ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن ارايلى استانانىڭ قاق ورتاسىندا بوي كوتەرگەن ەكسپو قالاشىعىنىڭ ەسىگى ايقارا اشىلىپ, كورمەگە قاتىسۋ قۇقىعىنا يە بولعان مەملەكەتتەر وزدەرىنە تيەسىلى پاۆيلونداردى جابدىقتاۋ جۇمىسىن قولعا الادى. كورمەنى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ اياسىندا ەلوردامىزدا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى جاھاندىق ماسەلەگە ارنالعان 25 حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلادى. ەلورداداعى ەكسپو كورمەسىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيتىن 93 كۇننىڭ ىشىندە كورمەگە قاتىسۋشى ءاربىر ەلدىڭ ۇلتتىق كۇندەرى وتكىزىلەتىن بولادى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ شيرەك عاسىرلىق شەجىرەسىمەن ورىلە كەلگەن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسى قازاقستاندى جاھانعا تاعى ءبىر پاش ەتسە, ەلىمىز وسى ءبىر حالىقارالىق شارا ارقىلى جاڭا ينۆەستيتسيالار مەن تەحنولوگيالارعا ءتانتى بولماق. ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ جالاۋى جەلبىرەيتىن راسىممەن بىرگە استانادا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ءسامميتى سالتانات قۇرماق.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»