ۇزدىك يدەيالاردان – ناقتى جوبالارعا

ەلباسىنىڭ تىكەلەي قول­داۋى­مەن ەلىمىزدە قولايلى ينۆەس­تيتسيالىق احۋال ورناتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى جان-جاقتى قاراستىرىلىپ كەلەدى. بيزنەسكە اكىمشىلىك جۇكتەمەنى تومەندەتۋ باعىتىندا ماقساتتى جۇمىستار اتقارىلۋدا. بيزنەس جۇرگىزۋ كەپىلدىگى بويىنشا قازاقستان بيىل دۇنيەجۇزىلىك بانك رەيتينگىندە 41-ورىنعا كوتەرىلدى. سولتۇستىك قازاقستان – ينۆەستيتسيالار تارتۋدا ىشكى-سىرتقى جاعدايى كەلىستى ايماق. تابيعي رەسۋرستار مەن مينەرالدى شيكىزات قورىنا باي. سيرەك كەزدەسەتىن جانە ءتۇستى مەتال­داردىڭ 300-گە جۋىق كەن ورنى بارلانعان. قالايىنىڭ – 65, تسيركونيدىڭ – 36,6, ۋراننىڭ – 19, تيتاننىڭ 5 پايىزى ورنالاسقان. جاعىراپيالىق تۇرعىدان دا قولايلى. ءىرى حالىقارالىق, تەمىر­ جول, اۆتوموبيل جانە اۋە ما­گيسترالدارىنىڭ, قۇبىر جول­دارىنىڭ توعىسۋى لوگيستيكانى ويداعىداي دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. شەكارانىڭ باسىم بولىگى رەسەيمەن شەكتەسەتىندىكتەن, ءىرى ءسىبىر مەگاپوليسىمەن جال­عاسا­دى. وتكەن جىلى نەگىز­گى ماكروەكونوميكالىق كورسەت­كىشتەردىڭ ءوسىمى قامتاماسىز ەتى­لىپ, 154,5 ميلليارد تەڭگە ينۆەس­تيتسيا قۇيىلدى. بيىلعى كور­سەتكىش 93 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. اگرارلىق سالا باسىم وبلىس ءۇشىن استىق, مايلى داقىلدار, ەت, ءسۇت ەكسپورتى وتە ءتيىمدى. اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن تەرەڭدەتىپ وڭدەۋگە, سونداي-اق اۋىر ونەركاسىپكە ەداۋىر باسىمدىق بەرىلگەن. وسىدان ەكى جىل بۇرىن تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلعان «Kyzylzhar Invest» حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمى قورى­تىندىسىندا 85,5 ميلليارد تەڭگەنىڭ 62 مەموراندۋمىنا قول قويىلسا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا وتكەن ەكىنشى باسقوسۋدا 200 ميلليارد تەڭگەنىڭ كەلىسىمى جاسالدى. يتاليا, قىتاي, شۆەتسيا, گەرمانيا, رەسەي, تاعى باسقا ەلدەردەن, قازاقستاننان جينالعان بەس جۇزگە تارتا بيزنەس-قاۋىمداستىق, ىرگەلى كومپانيالار, دامۋ ينستيتۋتتارى, ينۆەستيتسيالىق قورلار وكىلدەرى قىزعىلىقتى جوبالار ۇسىندى. ينۆەستورلاردى ىنتالاندىرۋ شارالارى مەملەكەت تاراپىنان كەڭ قولداۋ تاۋىپ كەلەدى. ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارى ءۇشىن جوبالار جۇزەگە اسىرىلاتىن بولسا, كورپوراتيۆتىك جانە جەر سالىقتارىنان 10 جىلعا, م ۇلىككە سالىناتىن سالىقتان 8 جىلعا, ال سىرتتان شيكىزاتتار مەن ماتەريالدار اكەلىنسە, 5 جىلعا دەيىن كەدەندىك باجدان بوساتىلادى. قۇرىلىس جۇمىستارى مەن قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋعا جۇمسالعان شىعىنداردىڭ 30 پايى­زى قايتارىلادى. شەتەلدىكتەردى ايماقتىڭ ەكونوميكاسىمەن قوسا اسەم تابي­عاتىمەن جان-جاقتى تانى­سۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ارنايى پورتال جۇمىس ىستەيدى. «KAZNEX INVEST» اق باسقارما ءتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى اسحات بەيسەنباەۆ قازاقستان جانە رەسەي ەلدەرى پرەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن استانادا وتكەن وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى فورۋمنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, جەرگىلىكتى ىسكەرلىك كەزدەسۋلەر ينۆەستورلاردىڭ تاراپىنان ۇلكەن قىزىعۋشىلىققا يە ەكەنىن جەتكىزدى. «تايىنشا ماي» جشس-ءنىڭ قۇرىلتايشىسى ساكەن مۇحامەديەۆ شەتەلدىك قارجىگەرلەرمەن ارادا قالىپ­تاسقان تاجىريبەلەرمەن ءبولىستى. يليچەۆكا ەلدى مەكەنىندە سالىنىپ جاتقان كاسىپورىن ءۇشىن قىتايلىقتار 20 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيا سالعان. جوبانىڭ جالپى قۇنى 58 ميلليون دوللاردى قۇرايدى. جىلىنا 300 مىڭ توننا شيكىزات وڭدەۋگە قاۋقارلى. زاۋىتتىڭ ءبىرىنشى كە­زەڭى بيىل پايدالانۋعا بەرىلەدى. «رادۋگا» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى يرينا دەميدوۆا پلاستيك پەن تەمىردەن تۇرمىستىق بۇيىمدار, پوليەتيلەننەن ءارتۇرلى پاكەتتەر شىعارالاتىنىن, بىلتىر ىسكە قوسىلعان ءتاتتى تاڭعى اس ءوندىرىسى دە قارقىندى وركەندەپ كەلە جاتقانىن مالىمدەدى. «كازاح ينۆەست» قارجىلىق توبى سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى انتون پرودانوۆ پەتروپاۆلدا شاعىن ۇشاق قۇراستىراتىن كاسىپورىن اشۋعا بەل بۋسا, يتاليا ەلىنىڭ وكىلى ستەفانو رافانيان, «Tieli Logistiks» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى يانگ دجيفەنگ بىرلەس­كەن كاسىپورىن قۇرۋعا نيەتتى ەكەن. ايماق باسشىسى ەرىك سۇلتانوۆ شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى سۆەن-ەريك بۋكت باستاپ كەلگەن دەلەگاتسيامەن كەزدەسىپ, ولاردىڭ نازارىن ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ارتىقشىلىقتارىنا, ەنگىزىلىپ جاتقا تەحنولوگيالارعا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا اۋداردى. مارتەبەلى مەيماندار «زەن­چەنكو جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىندە بولىپ, كۇنىنە 70 توننا ءسۇت وندىرەتىن زاۋىتتىڭ جايىمەن تانىستى. مۇندا 35 ءونىم ءتۇرى شىعارىلادى. بىلتىر 11800 توننا , بيىل 11217 توننا ءسۇت وڭدەلىپ, رەسەي تاراپىنان ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولعان. «تنس-ەكسپورت» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى داۋرەن سەپبوسىنوۆ كومپانيا 300 مىڭ گەكتار القاپقا استىق وسىرەتىنىن, جاڭا وندىرىستەرگە 100 ميلليون تەڭگە قارجى تارتىلعانىن, وزىق قۇرال-جابدىقتار ورناتۋدىڭ ارقاسىندا ەلەكتر قۋاتى 2-2,5 ەسە از قولدانىلاتىنىن, امەريكالىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ مايلى داقىلدار وڭدەيتىن زاۋىت سالۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. – الداعى ۋاقىتتا جارتى ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتۋدى بەلگىلەپ وتىرمىز. كۇزگى جيىن-تەرىنگە قاتىساتىن 8 مىڭ كومبايننىڭ ۇشتەن ءبىرى عانا جاڭالانعان. سوندىقتان اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن جاڭعىرتۋ – وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. تاۋ-كەن ونەر­كاسىبى ايتارلىقتاي وسكەنىنە قاراماستان, بۇل سالاعا ينۆەستيتسيا قۇيۋ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ەلىمىزدەگى قالايى قورىنىڭ 65 پايىزى وڭىردە ورنالاسقانىن ەسكەرسەك, «سىرىمبەت» كەن بايىتۋ كەشەنىنىڭ بولاشاعى زور. ول ورتالىق ازياداعى جالعىز جانە الەمدە ءالى يگەرىلمەگەن ءىرى قالايى كەن ورنى بولىپ تابىلادى. قالايىنى وڭدەپ, اق قاڭىلتىر ءوندىرۋ ءۇشىن جىلدىق قۋاتى ەكى ميلليون توننا بولاتىن كەن-مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. ماشينا جاساۋ زاۋىتتارى دا قالايىنى وڭدەپ, اق قاڭىلتىر وندىرەتىن بولادى, – دەدى شەتەلدىك جانە وتاندىق قارجىگەرلەر الدىندا سويلەگەن سوزىندە وبلىس اكىمى ە. سۇلتانوۆ. قول قويىلعان مەموراندۋمدار اراسىندا «قازاقستاننىڭ اۆياتسيا زاۋىتى» جشس-مەن كەلىسىلگەن ءىرى جوبا بار. «سەۆەرنىي سترويتەل» جشس مەن رەسەيلىك ارىپتەستەر اراسىنداعى استىق جانە مايلى داقىلدار وڭدەيتىن كەشەن قۇرىلىسى, قىتايلىق «ايتسزيۋ» كومپانياسىنىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدەر دە نازار اۋدارارلىق. پەتروپاۆلدا وتكەن ەكىنشى حالىقارالىق فورۋم قازاق­ستان­نىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋە­تىنىڭ زور ەكەنىن تاعى ءبىر ايعاقتاپ بەردى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى