اقىن ۇرپاقتارى جاكەڭنىڭ 165 جىلدىعىن دۇركىرەتىپ وتكىزدى
ءسوزدى قادىر تۇتقان, ءىنجۋ-مارجان جىردان شاشۋ شاشقان حالقىمىز اتا-سالتقا ادالدىق, ىزگى ادەت-عۇرىپقا بەرىكتىك تانىتىپ, بابالاردىڭ ونەگەلى ءومىرىن جاس ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە ەتىپ كەلەدى. سونىڭ جارقىن جالعاسى اقپان ايىنىڭ سوڭعى كۇنىن «جامبىل كۇندەرى» رەتىندە وتكىزىپ, الاتاۋدىڭ ەتەگىندەگى اۋىلعا, ونداعى ماڭگى ۇيقىداعى اقىن رۋحىنا تاعزىم ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.
كەشە وسىنداي مەرەيتويدىڭ بەتاشارى باستالىپ, كورەرمەن ابىز اقىننىڭ ءوز داۋىسىمەن جىر توككەن ءساتى بەينەلەنگەن دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالادى.
قازاق ادەبيەتىنىڭ جاۋھارى سانالعان ۇلى جىراۋدىڭ مەرەيىندە وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ اسەرلى بايانداما جاسادى.
– قىزىل تىلدەن بال تامعان, قامشىلاتىپ ايتسا قايسارلىقتىڭ لەبى ەسكەن اقىنداردىڭ وتتى جىرلارى ۇلتىمىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعى. سوندىقتان دا اعا ۇرپاقتىڭ اماناتىن العا اپارۋمەن بىرگە, ونى مولايتۋدى پارىز سانايمىز. وسىنىڭ دالەلىندەي, وسى جەردە جىل سايىن باس قوسامىز. العاش ۇسىنىسىمىزدى ادەبيەتىمىزدىڭ قارا شاڭىراعى – جازۋشىلار وداعى قولداعانىن ايتقان ءجون. جامبىل بابامىز ءارى جىراۋ, ءارى جىرشى, ءارى اقىن رەتىندە تورتكۇل دۇنيەگە تانىمال. دەسەك تە, ونىڭ تاڭعاجايىپ تالانتىنىڭ سىرلارى ءالى دە تولىق اشىلعان جوق. تەڭىز ءتۇبىندەگى اسىلداردى جيناپ, جۇرتشىلىقتىڭ يگىلىگىنە ۇسىنۋ پارىز ەكەنىن ءتۇسىنەمىز, – دەگەن بايانداماشى پوەزيا ءبايتەرەگىنىڭ دانالىق قاسيەتى اقىندىق قۇدىرەتى, شىنشىلدىعى مەن تۋراشىلدىعىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مۋزەي قورىنا جامبىلدىڭ ايتىسقا قاتىسقان شاكىرتتەرىمەن بىرگە, تۇسكەن سۋرەتىن سىيلادى.
بۇدان سوڭ قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اقىن نۇرلان ورازالين توگىلتە سويلەدى.
– ونەرسۇيەر قاۋىم 15 جىل كولەمىندە ءمادەني-ادەبي ومىرىمىزدە قالىپتاسقان «جامبىل كۇندەرىندە» الاتاۋدىڭ ەتەگىندەگى اۋىلعا كەلىپ, اقىن رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, باتا الامىز. وسىنداي شارا جاكەڭنىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ءدۇلدۇل اقىن «ءىلياس كۇندەرى» دە جەتىسۋ جەرىندە جىل سايىن وتكىزىلەدى.
بۇگىنگى جيىن جامبىلعا كورسەتىلگەن قۇرمەت ەمەس, قازاق حالقىنىڭ تۇتاستىعىنا, بىرلىگى مەن ىنتىماعىنا جاسالعان قۇرمەت دەپ تۇسىنەمىز, اعايىن. ابايدىڭ تەرەڭدىگى, جامبىلدىڭ كەڭدىگى, ماحامبەتتىڭ ورلىگى قاي كەزدە دە قادىر تۇتاتىن سارا جول. بۇگىنگى مەرەي قازاق ەلىنە, قازاق جەرىنە جاقسىلىق اكەلسىن, بارشاڭىزدى جامبىلدىڭ رۋحى قولداسىن, دەسە, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اكادەميك سەرىك قيراباەۆ جامبىلدى ءبىلمەيتىن ۇلت جوق ەكەنىن ايتا كەلىپ, جامبىلتانۋدىڭ الداعى مىندەتتەرى جايلى وي تولعادى. اقىننىڭ الداعى 175 جىلدىعىنا دايىندىق ەرتە باستالعانى ءجون ەكەنىن جەتكىزىپ, اقىن شىعارمالارىنىڭ اكادەميالىق تولىق جيناعىن شىعارۋ, ولەڭدەرىن ورىس تىلىنە اۋدارۋدى قولعا الۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. اۋدارما كەزىندە اقىننىڭ ءستيلىن ساقتاۋمەن قاتار, شەبەرلىگىن زەرتتەۋدى قولعا الاتىن كەز جەتتى, دەدى. «جامبىل ءتىلىنىڭ سوزدىگىن» شىعارۋعا قولداۋ كورسەتىلسە دەگەن ۇسىنىسىن دا ايتتى.
جيىندا قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ جامبىل باباسىنىڭ مارتتىگى مەن كەڭدىگى جايلى دەرەكتى ەستەلىك ايتتى. وسى كۇنى جازىلعان جاڭا جىرىنان شاشۋ شاشتى. مىنبەرگە كوتەرىلگەن ساپۋرا قىدىربەككەلىنى مەملەكەت قايراتكەرى, جازۋشى, مارقۇم بالعابەك اعانىڭ جەكە قورىندا ساقتالعان, بۇعان دەيىن جاريالانباعان ءبىر توپ اقىن, تۋىستارىمەن تۇسكەن سۋرەتىن مۇراجايعا سىيعا تارتتى. سونداي-اق, جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆتان ەستىگەن ەستەلىگىن جۇرتشىلىققا ايتىپ, اسەرلى اڭگىمە قوزعادى.
جينالعاندار جامبىلدىڭ ۇستازى ءسۇيىنبايدان باتا الۋىن تەاترلاندىرىلعان كورىنىس ارقىلى تاماشالادى, «جامبىل مەن ايكۇمىستىڭ» ايتىسىنان ءۇزىندى كوردى. جيىن «قۇلانساز» ءانسامبلىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلاماسىنا ۇلاسىپ, بابا ۇرپاقتارى ءان مەن جىرعا سۋسىندادى.
اقىن ۇرپاقتارى مەرەيگە جان-جاقتى دايىندالىپتى. جىر الىبى شىعارمالارىنىڭ 2 تومدىق جيناعى پروفەسسور سۇلتانعالي سادىرباەۆتىڭ باسقارۋىمەن جارىق كورسە, جيناقتا «قىز جىبەك» داستانىنىڭ جامبىل جىرلاعان نۇسقاسى تۇڭعىش رەت وسى كىتاپتا جاريالانعانىن دا اتاپ وتكەن ءجون. جامبىل اۋداندىق اكىمدىگى مەرەيتوي قوناقتارىنا كادەسىي رەتىندە توسبەلگى, قالام, كۇنتىزبە شىعارىپ, كوپشىلىككە تابارىك رەتىندە ۇسىندى.
«جىر الىبى – جامبىل» اتتى رەسپۋبليكالىق وقۋشىلار ايتىسى وسىدان ءبىر كۇن بۇرىن ءوتىپ, ءدۇبىرلى دوداعا ىرىكتەۋ سىننان وتكەن 27 جاس بالعىن اقىن قاتىستى. ايتىس دەسە دەلەبەسى قوزعان جۇرتشىلىق بالعىن جۇرەك, بالاۋسا تىلەكتەگى جاستاردىڭ ونەرىن تاماشالادى. جامبىل جانە ونىڭ ومىرشەڭ شىعارماشىلىعىن ءدارىپتەپ, كورسەتۋگە تالپىنىپ, تالاپتى ءىزباسارلارى ەكەندىكتەرىن دالەلدەۋگە تىرىستى.
اقىننىڭ ءوزى جىرلاعانداي, «قۇراقتارى» مەن «شىراقتارى» جەڭىل ءازىل, ۇتىمدى سوزگە دەن قويدى. ايتىس قورىتىندىسىندا وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باستىعى ءلاززات بازارقۇلوۆا رەسپۋبليكالىق ايتىستىڭ باس جۇلدەسىن الماتى وبلىسىنىڭ اتىنان شىعىپ, كورەرمەن كوزايىمىنا اينالعان داۋەن العىسبەككە تاپسىردى. ءبىرىنشى ورىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن تالشىن نۇرلانقىزى مەن الماتى وبلىسىنىڭ اقىنى مارينا عىمىڭبەككە ءتيدى. ەكىنشى ورىندى الماتىلىق بيبىگۇل تىلەبولدينوۆا مەن استانالىق اۋەسحان سىرىم ەنشىلەدى. وزگە دە اقىندار ماراپاتتان كەندە قالمادى. سونىمەن قاتار, جىرشى-تەرمەشىلەر ونەرى دە ورتاعا سالىنىپ, جەڭىمپازدار مەرەيلەندى.
ۇلى جىراۋدىڭ مەرەيى وسىلاي باستالىپ, ءدۇبىرلى توي جازدا جالعاساتىن بولدى.
كۇمىسجان بايجان.
الماتى وبلىسى.
______________
سۋرەتتەردە: ۇلى جىراۋدىڭ مەرەيتوي سالتاناتىنان.