قوعامدىق كەڭەس ءتورايىمى, پارلامەنت سەناتىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى بىرعانىم ءايتىموۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ء(سىم) جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستىڭ كەزەكتى ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى.
ءماجىلىس بارىسىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ كەڭەس مۇشەلەرىن ۆەدومستۆونىڭ الەمدەگى گەوساياسي جاعداي اياسىنداعى اعىمداعى جۇمىستارىنىڭ شەشۋشى باعىتتارى مەن باسىمدىقتارى تۋرالى حاباردار ەتتى. قازاقستاننىڭ 2017-2018 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە الداعى توراعالىعى تاقىرىبىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
«بۇل ميسسيا ءبىز ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك بولىپ تابىلادى. ءبىز بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك, پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتيا, جانجالداردى رەتتەۋ مەن جانجالدان كەيىنگى قالپىنا كەلتىرۋ, بىتىمگەرشىلىك, ادام قۇقىقتارى, گەندەرلىك تەڭدىك, حالىقارالىق قۇقىق سەكىلدى سالالاردا ۇلەس قوسۋعا ۇمتىلاتىن بولامىز.
ورتالىق ازيا اتالعان ورگان تاريحىندا العاش رەت قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە وكىلەتتىك ەتەتىن بولادى. ءبىزدىڭ مۇشەلىگىمىز – كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ نازارىن وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك, ونىڭ ىشىندە اۋعانستاندى تۇراقتاندىرۋ ماسەلەلەرىنە اۋدارۋدا ۇلكەن ءمۇمكىندىك بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ باستى يدەيامىز – ءوڭىردى بەيبىتشىلىك, ىنتىماقتاستىق جانە قاۋىپسىزدىك وڭىرىنە اينالدىرۋعا ىقپال ەتۋ», – دەپ اتاپ كورسەتتى ە.ىدىرىسوۆ.
ب.ءايتىموۆا كەڭەستىڭ ءۇش شەشۋشى باعىت – اقپاراتتىق, ساراپشىلدىق-تالدامالىق جانە جۇرتشىلىقپەن بايلانىس, سونداي-اق, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار باعىتىنداعى جۇمىس قورىتىندىلارى تۋرالى ايتىپ بەردى.
«ءار باعىت بويىنشا جۇمىس توپتارى قۇرىلسا, ولار تاراپىنان بىرقاتار مىندەتتەر جۇزەگە استى. كەڭەس ءمۇشەلەرى باق-تاردا ءسوز سويلەپ, ءىرى حالىقارالىق شارالارعا, ونىڭ ءىشىندە شەتەلدىك شارالارعا قاتىسىپ ءجۇر. قازاقستان ەلشىلەرىنىڭ ءسىم-دە وتەتىن تاقىرىپتىق بريفينگتەرىنە دە ۇلەس قوسىپ تۇرادى. پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ, باسىمدىق بەرىلگەن ەلدەر جانە وڭىرلەرمەن ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندىلەندىرۋ بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ۇدەرىستەرى دە باستالىپ كەتكەن. اتالعان باعىتتارداعى جۇمىس بارىستارى كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ وزدەرىن قىزىقتىرعان تاقىرىپتارعا تەرەڭىرەك بويلاۋلارىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ال ءسىم ءوزى تاراپىنان قانداي دا ءبىر ماسەلەنىڭ اعىمداعى جاعدايىنا ىشكى باعالاۋ ءجۇرگىزدى. وسى تۇرعىدان العاندا, جۇمىستاردىڭ باعىت العان قىرلارى قوعامدىق كەڭەستىڭ ءمىندەتتەرى مەن ماقساتتارىنا تولىق كولەمدە سايكەس كەلەدى»,– دەدى ب.ءايتىموۆا.
كەڭەستىڭ «قازاق مەملەكەتتىك زاڭ ۋنيۆەرسيتەتى» اق-تىڭ حالىقارالىق قۇقىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىمەن ىنتىماقتاستىعى جونىندەگى جاڭا پەرسپەكتيۆالى جوبا بويىنشا ليليا يسپەنبەتوۆا اڭگىمەلەدى. اتالعان باعىت قازاقستاندىق زاڭنامالاردى ءارى قاراي جەتىلدىرۋ مەن ولاردى حالىقارالىق ستاندارتتارعا كەلتىرۋ بويىنشا ۇسىنىمدامالار جاساۋدا ءوزارا ءىس-قيمىلدى ىنتالاندىرۋدى كوزدەيدى.
كەڭەس تاراپىنان ءسىم-ءنىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارىنداعى ءمىندەتتەرىن تالقىلاۋ, 2015 جىلى ءجۇرگىزىلگەن كەڭ اۋقىمدى شولۋ زەرتتەۋلەرى ماسەلەلەرى دە قوزعالدى. ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق باعدارلاماسى اياسىندا بىرقاتار جاڭا زاڭدار قابىلداندى. قىزمەتتەرى جەكە زاڭمەن رەتتەلەتىن قوعامدىق كەڭەستەر قۇرىلۋىنىڭ ءوزى وسى رەفورمالاردىڭ ءبىر بولشەگى بولىپ تابىلاتىنى اتاپ ءوتىلدى.
جاڭا قادامدار جاساۋ مەن ەنگىزۋ وتە اۋقىمدى الدىن الا دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى تالاپ ەتتى. سول كەزەڭدە ءسىم-ءنىڭ شەشۋشى جۇمىس باعىتى بەس رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا حالىقارالىق ءتاجىريبەگە نەگىزدەلگەن ساراپتامالار جۇرگىزۋلەر بولىپ تابىلدى. بۇل ارادا شەتەل تاجىريبەلەرى دە ەسكەرىلدى. تۇتاستاي العاندا, 50-دەن استام ەلدىڭ تاجىريبەلەرى زەرتتەلدى. مىسالى, شەتەلدەردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسى, ساياسي جۇيەسىنىڭ ەۆوليۋتسياسى مەن جەمقورلىقپەن كۇرەس تاسىلدەرى; سوت تورەلىگى جۇيەسى; ۇلتتىق بىرتەكتىلىكتى قالىپتاستىرۋ مەن نىعايتۋ; يندۋستريالاندىرۋ مەن ەكونوميكالىق ءوسىم, ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك, جاسىل تەحنولوگيالارعا كوشۋدەگى شارالار مەن ەنەرگيانىڭ قايتالاما كوزدەرىن پايدالانۋ, يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەردى دامىتۋ, الەمدىك ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر سەكىلدى تاقىرىپتار جان-جاقتى ساراپتالدى.
شەت مەملەكەتتەردىڭ ورتا مەرزىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭدەردەگى دامۋىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق باعدارلامالىق قۇجاتتارىن وقىپ-ۇيرەنۋگە بولەك نازار اۋدارىلدى.
وسىعان بايلانىستى ايتاتىن بولساق, جاڭا تاجىريبەلەرگە ساراپتاما جۇرگىزۋ, وزىق حالىقارالىق تاجىريبەلەردى وقىپ-ۇيرەنۋ ءسىم-ءنىڭ تۇراقتى جۇمىسى بولىپ تابىلاتىنى اتاپ ءوتىلدى. ال عىلىمي جانە ساراپشىلىق ينستيتۋتتار تاراپىنان وسى باعىتتاعى يدەيالاردى پايىمداۋ قاجەت ەكەندىگى دە نازاردان تىس قالعان جوق.
بۇل جۇمىستىڭ باستى ماقساتى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن ءتيىمدى ءجۇزەگە اسىراتىن جۇيە قۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالىپ وتىر.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستىڭ كەزەكتى ءماجىلىسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا وتەدى دەپ بەلگىلەندى.
ساۋلەبەك ءبىرجان