اعاش وڭدەۋ ىسىمەن كوپ جىلدان بەرى شۇعىلداناتىن «احمۋددينوۆ» جەكە كاسىپكەرلىگىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى ءىزدەنىستەرى مەن ىلگەرى باسۋشىلىعى نازارعا بىردەن شالىنادى. ءبىز اتشاپتىرىم ءوندىرىس ورىندارىن ارالاۋ بارىسىندا قاز-قاتار تىزىلگەن زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار مەن قوندىرعىلارعا, ەكى اۋىسىمدا جۇمىس ىستەيتىن جۇمىسكەرلەر ساناتىنىڭ قالىڭدىعىنا قاراپ وعان انىق كوز جەتكىزدىك. ەڭ العاش «جانمىرزا» دەگەن اتپەن قۇرىلعان اعاش وڭدەۋ تسەحىنا 12 ادام جۇمىسقا قابىلدانسا, كەيىن كەڭەيە كەلە تۇراقتى ەڭبەك ەتۋشىلەردىڭ سانى 35-كە جەتكەن. ال, «احمۋدينوۆ» جەكە كاسىپكەرلىگىنە اينالعالى 70-كە جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ, نەگىزىنەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار تارتىلعان. ولاردىڭ قاتارى پەتروۆكاداعى اۋىلشارۋاشىلىق كوللەدجىنىڭ ورمانشى ءبولىمىن بىتىرگەن جاس ماماندارمەن تولىعىپ كەلەدى.
كاسىپورىننىڭ ديرەكتورى سەرمۇحامەد احمۋددينوۆتىڭ ماماندىعى اگرونوم بولا تۇرا بيزنەستەگى قادامىن ورمان پايدالانۋشىدان باستاپ, وسى سالاعا تۇراقتاپ قالۋىنىڭ وزىندىك سىرى بار. جاستايىنان اكە ءتالىمىن الىپ وسكەن ول كوپ جىل بويى جىراقتا – رەسەيدە ءجۇردى. اكەسى ورال دۇنيەدەن وتەرىندە اعاسى تولەۋباي ەكەۋىنە تۋعان جەرگە ورالۋدى امانات ەتكەن. شاماسى, ۇركىنشىلىك جىلدارى ىشكە قاراي امالسىزدان كوشكەن ءوزى كوپ قيىندىق كورسە, ەندى ءۇرىم-بۇتاعىم اتا-بابا جەرىندە الاڭسىز ءومىر كەشسىن دەگەنى بولار. سەرمۇحامەد قىزىلجار اۋدانىنىڭ بەسكول كەنتىنە قونىس اۋدارعاننان كەيىن وتباسىن اسىراۋدىڭ امالىن ىزدەستىرىپ, ادامدارعا جالدانىپ, وتىن دايىنداۋمەن اينالىستى. قىرىق جاماۋ تراكتورىن كادەگە جاراتۋدىڭ ارقاسىندا بالا-شاعا ناپاقاسىن تاۋىپ ءجۇردى. تۇسكەن قاراجاتتى قانشا ۇنەمدەسە دە جەتپەيتىنىن ءبىلىپ, تۇرىپ جاتقان باسپاناسىن ساتىپ, ەسكى بولسا دا جارامدى ستانوكتار ساتىپ الدى. اعاش وڭدەۋ تسەحىن ىسكە قوسىپ, سۇرانىسقا قاجەتتى ونىمدەر شىعارا باستادى.
سوندا كوزىنىڭ ءبىر جەتكەنى, ادامداردىڭ تابيعات بايلىعىن قالاي بولسا سولاي ەسەپسىز پايدالاناتىنى, قورشاعان ورتاعا دەگەن نەمكەتتىلىك ەدى. جاس وسكىندەرگە دەيىن قىناداي قيىلىپ جاتقانىن كورگەندە جانى قاتتى اۋىراتىن. سودان تاۋەكەلگە بەل بۋدى. الدىنا اعاش قالدىقتارىنا دەيىن جاراتىپ, ەكولوگيالىق تازا تۇيىرشىكتى قاتتى وتىن دايىنداۋ ماقساتىن قويدى.
شەتەلدىك تاجىريبەلەردى زەردەلەي كەلىپ, وتاندىق وزىق جوبالار مەن باعدارلامالارعا قاتىسۋعا بەلسەنە كىرىستى. تەندەر ارقىلى بوگوليۋبوۆ ورمان شارۋاشىلىعىنا قاراستى ۇلكەن القاپتى ۇتىپ الدى. ودان جىلىنا 34 مىڭ تەكشە مەتر اعاش ازىرلەپ ءجۇردى. ول جەرگە جىلىنا 340 گەكتار كوشەت وتىرعىزۋدى ۇمىتپادى. ەلدى مەكەننەن قوسىمشا اعاش وڭدەۋ تسەحىن پايدالانۋعا بەرىپ, ونداعان تۇرعىنعا جۇمىس تاۋىپ بەردى. بەلارۋستەن, رەسەيدەن اعاش تىلەتىن زاماناۋي ستانوكتار, سۇرگى قوندىرعىلارى اكەلىندى. بۇگىندە نەگىزگى ءوندىرىس ونىمدەرى ءتورت قىرلى بورەنەلەر, قورشاۋ قادالار, تۇپتاقتايلار, ءۇي جيھازدارى, ەسىك-تەرەزەلەر, قازاقى ۇستەلدەر, ورىندىقتار سەكىلدى 50-گە جۋىق ءونىم تۇرلەرى سانالعانىمەن, قالدىقسىز ءونىم شىعارۋعا دا ماماندانعان. ول ءۇشىن تىڭ جوبا كوتەرىپ, «جاسىل ەكونوميكا» باعدارلاماسى اياسىندا اعاشتى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋگە باسىمدىق بەرىلدى. اعاش ۇگىندىلەرى مەن جوڭقالاردى تەرەڭدەتىپ يگەرۋ ارقىلى پەللەبريكەتتەر شىعاراتىن بولدى. ونى جالپاق تىلمەن «ەۋرووتىن» دەپ تە اتايدى. ءبىر ارتىقشىلىعى, قۋاتتىلىعى جوعارى جانە قالدىق قالمايدى, تۇگەل جانىپ كەتەدى. ەكولوگيالىق تازا ونىمدەردى تۇرعىن ۇيلەردى جىلىتۋعا دا قولدانۋعا بولادى. ءوندىرىس كەشەنى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە الىنعان نەسيەگە تۇرعىزىلدى. وزىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالىپ, جىلدىق قۋاتتىلىعى 300 توننانى قۇرايدى. قازىر تسەحتا 30-عا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. ونىمدەر ىشكى نارىقتان باسقا استانا, الماتى, قاراعاندى, شىمكەنت قالالارىنا دا جونەلتىلەدى. ەكسپورتقا شىعارۋ جايى دا ويلاستىرىلعان. جىل ءوتكەن سايىن ءوندىرىس اياسى كەڭەيىپ كەلەدى. سوعان سايكەس جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, سايدىڭ تاسىنداي ازاماتتار ىرىكتەلىپ الىنادى.
كاسىپورىن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ءتۇرلى بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپاز-جۇلدەگەرلەرى سانالادى. «پارىز-2014» بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى بايقاۋىندا «ەكولوگياعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» اتالىمىندا باس جۇلدەنى يەلەندى. ونىڭ الدىندا كۇمىس جۇلدەنى, «ۇزدىك ورمان پايدالانۋشى» اتاعىن قانجىعاعا وڭگەرگەن بولاتىن. ءوندىرىس تسەحىندا بريگادير ەۆگەني مۋزىكا, اعاش كەسۋشى رۋسلان ەسەنباەۆ, تاعى باسقا ءوز ءىسىنىڭ بىلگىرلەرىنىڭ ەسىمدەرى ماقتانىشپەن اتالادى. حالال ستاندارتىمەن جۇمىس ىستەيتىن دۇكەن, اسحانا, تىنىعۋ بولمەلەرى بار. جۇمىسكەرلەرگە 11 پاتەرلى 7 ءۇي تۇرعىزىلىپ بەرىلدى. كوممۋنالدىق تولەمدەر كاسىپورىن ەسەبىنەن وتەلەدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
قىزىلجار اۋدانى