دۇيسەنبىگە دەيىن 3 ساۋىرگە تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا كانديدات رەتىندە تىركەلۋ ءۇشىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ەلىمىزدىڭ التى ازاماتى ءوتىنىش بەردى. وتكەن اپتادا وسى كانديداتتاردىڭ تورتەۋى لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىستارىندا مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەندىكتەرى جونىندە سىناق تاپسىردى.
جۇما كۇنى «نۇر وتان» حدپ اتىنان پرەزيدەنتتىككە كانديدات بولىپ ۇسىنىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرىنە سىناق تاپسىردى. كانديدات بەلگىلەنگەن ءتارتىپ بويىنشا, الدىمەن «الەمدىك قوعامداستىقتاعى قازاقستان» تاقىرىبىنا شىعارما جازدى. ودان سوڭ, ابايدىڭ قارا سوزدەرىن ناقىشىنا كەلتىرە وتىرىپ ايتىپ بەردى. ال ءۇشىنشى سىناق – 15 ءمينوت ءسوز ءسويلەۋ بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى بۇعان «قوعام جانە دەموكراتيا» دەگەن تاقىرىپتى تاڭداعان ەكەن.
لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ ءتوراعاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ جۋرناليستەرگە حابارلاعانىنداي, ەلباسى سىناقتان مۇدىرمەي ءوتكەن. جازباشا تاپسىرمانى وتە تازا ءارى قاتەسىز ورىنداعان. كوميسسيا ءمۇشەلەرى مەملەكەت باسشىسى قازاق ءتىلىن مۇلتىكسىز مەڭگەرگەن دەگەن شەشىمگە كەلىپ وتىر. ەرتەسىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆتى ەل كونستيتۋتسياسى مەن «قر سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس دەپ انىقتالعاندىعى تۋرالى جانە كانديداتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتىعىن قولداپ, قول جيناۋ ءۇشىن قول قويۋ پاراقتارىن بەرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى.
ال پرەزيدەنتتىككە كانديدات ءۋاليحان قايساروۆ لينگۆيستيكالىق كوميسسياعا 8 اقپاندا سىناق تاپسىرعان بولاتىن. كوميسسيا ءوزىنىڭ وتىرىسىندا كانديداتتىڭ جازبا جۇمىستارىن, سونداي-اق شىعارمادان ءۇزىندى وقۋ جانە قازاق تىلىندە ەركىن سويلەۋگە قاتىستى تاپسىرعان سىناقتارىن جان-جاقتى تالداي كەلىپ, ءۋاليحان قايساروۆتى مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرمەگەن دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. لينگۆيستيكالىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ءمالىم ەتۋىنشە, كانديدات جازبا جۇمىسىندا 28 قاتە جىبەرگەن. ءماتىندى وقۋى كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ كوڭىلىنەن شىققان, بىراق ەركىن تاقىرىپتاعى ءسوز سويلەۋىندە ويىن شاشىراتىپ العان. باستى سەبەپتەر – وسى.
وسىعان بايلانىستى 9 اقپاندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى «قر سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 54-بابى 2-تارماعىنا ءسايكەس پرەزيدەنتتىككە كانديدات ءۋاليحان قايساروۆتىڭ قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىنى تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. سول كۇنى, ياعني 9 اقپاندا ۋ.قايساروۆ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ جولىمەن پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە داۋىسقا ءتۇسۋ نيەتى تۋرالى تاعى ءبىر ءوتىنىش بەرگەن ەدى. ونىڭ بۇل ءوتىنىشىن 12 اقپاندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ جانە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وتكەن جولعى شەشىمى مەن قاۋلىسىنىڭ نەگىزىندە قاراۋسىز قالدىردى.
پرەزيدەنتتىككە كانديدات حالىقارالىق ەكولوگيالىق اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇساعالي دۋامبەكوۆ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگى تۋرالى سىناقتى ەكىنشى بولىپ تاپسىرعان ەدى. ول لينگۆيستيكالىق كوميسسيا سىنىنان ويداعىداي ءوتتى. شىعارما جازۋدا ءوز ويىن ساۋاتتى جەتكىزگەن, سويلەم قۇراۋى دا جاقسى. كانديدات, سونداي-اق ەركىن ءسوز سويلەۋدە دە ءوزىنىڭ توسەلگەندىگىن كورسەتتى. ناتيجەسىندە لينگۆيستيكالىق كوميسسيا كانديدات مۇساعالي دۋامبەكوۆتى مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن دەگەن شەشىمگە كەلدى.
پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر رەتىندە العاشقى بولىپ ءوتىنىش ءتۇسىرگەندەردىڭ ءبىرى – ءوزىن-ءوزى ۇسىنعان ءسالىم وتەن بولاتىن. ءاسىلى, ول لينگۆيستيكالىق كوميسسياعا اپتانىڭ باسىندا سىناق تاپسىرۋى ءتيىس ەدى. بەلگىلى سەبەپتەرگە بايلانىستى كانديدات سىناققا ۋاقتىلى كەلە المادى. سونىڭ ءساتى 12 اقپاندا ءتۇستى. ول كوميسسيا سىنىنان سۇرىنبەي ءوتتى. كوميسسيا ءتوراعاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ حاباردار ەتۋىنشە, ءسالىم وتەن مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن جان. سول كۇنى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءوز وتىرىسىندا ءسالىم وتەننىڭ ەل كونستيتۋتسياسى مەن «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىندىگى تۋرالى قاۋلى قابىلدادى.
سىناقتان وتكەن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار قول قويۋ پاراقتارىن الىپ, سايلاۋشىلاردان قول جيناۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ تە كەتتى.
پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر رەتىندە ءوتىنىش تۇسىرگەندەردىڭ تاعى ءبىرى – «اتتان قازاقستان!» قوزعالىسىنىڭ توراعاسى امانتاي اسىلبەك بولاتىن. ال امانتاي قاجى اسىلبەك لينگۆيستيكالىق كوميسسيا سىنىنان 12 اقپاندا ءوتۋى ءتيىس-ءتى. وكىنىشكە قاراي, كانديدات ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا كەلمەدى. لينگۆيستيكالىق كوميسسيا مۇشەلەرى دە, باق وكىلدەرى دە ونى ءبىر ساعاتقا جۋىق كۇتتى. كوميسسيا توراعاسى ونىڭ ۇيالى تەلەفونىنا حابارلاسىپ تا كورگەن ەدى, جاۋاپ جوق, تەلەفونى ءوشىرۋلى. كانديداتتىڭ سىناق تاپسىرۋعا ءالى دە مۇمكىندىگى بار.
ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا سونداي-اق تاعى ءبىر ازامات پرەزيدەنتتىككە كانديدات رەتىندە ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ تارتىبىمەن ءوتىنىش ءتۇسىرىپ وتىر. ول – 49 جاستاعى استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى, ۋاقىتشا جۇمىسسىز قانات ەسجانوۆ.
بەت قاتتالىپ جاتقاندا: ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 14 اقپاندا «قر سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 54-بابىنا, 59-بابىنىڭ 7-تارماعى 3)-تارماقشاسىنا, سونداي-اق ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2011 جىلعى 9 اقپانداعى №18/28 قاۋلىسىنا سايكەس ۋ.ءا.قايساروۆتى پرەزيدەنتتىككە كانديدات ەتىپ تىركەۋدەن باس تارتقانى تۋرالى اقپارات تاراتتى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي.