شاڭعىمەن سپورتتىق باعدارلاۋ
توپجارعاندار سپورتتىق باعدارلاۋ وليمپيالىق ويىندار باعدارلاماسىنا كىرمەگەنىمەن, تۇبىندە شاڭعى سپورتىنداعى قىزىقتى جارىستاردىڭ ساناتىنا ەنەتىندىگى ءسوزسىز. ادەتتە, جازعى ازيا ويىندارىندا جارىس وتكىزۋدى موينىنا العان مەملەكەت جان-جاققا ساۋىن ايتىپ, وزدەرىندە وينالاتىن ويىنداردىڭ ءتارتىبىن جىبەرىپ, ازياداعا كىرگىزىپ الادى. وسىلايشا, التىنداردى كوبەيتىپ, ۇپايلارىن تۇگەندەيدى. ماسەلەن, قازاقتىڭ بالالارى بۇرىن لاڭگى تەۋىپ وينايتىن. الاقانداي قۇيما قورعاسىنعا قويدىڭ ءبىر جاپىراق تەرىسىن سىممەن تەسىپ وتكىزىپ, جەرگە تۇسىرمەي قاقپاقىلداپ وينايدى. قازىر ازيا ويىندارىندا وسى لاڭگىگە ۇقسايتىن سوتفول دەگەن ويىن بار. ايىرماشىلىعى, ەكى-ەكىدەن ءتورت ادام ورتاداعى كەرىلگەن توردىڭ ەكى جاعىندا تۇرىپ, اياقپەن دوپ وينايدى. ءوز ەلىندە ازيا ويىندارىن وتكىزىپ جاتقان قازاقستان ۇساقتىققا بارىپ, ونداي ويىنداردى تىققىشتاعان جوق. تۇراقتى الەم چەمپيوناتى ءوتىپ تۇراتىن, حالىقارالىق ماڭىزعا يە سپورتتىق باعدارلاۋ ءجانە بەندي (دوپتى حوككەي) سپورتىن قوستى. ءبىر قىزىعى دا, بار جاقسىلىعى دا سول, سپورتتىق باعدارلاۋ قازاقستان قورجىنىنا ەرلەر مەن ايەلدەردى قوسقاندا 8 التىن سالدى. ماسەلەن, سپرينتتىك, ورتا جانە ۇزاق قاشىقتىقتاعى جارىستاردا ميحايل سوروكين مەن ولگا نوۆيكوۆا ازيادانىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى اتاندى. 5 اقپان كۇنى سپورتتىق باعدارلاۋدان ەستافەتالىق جارىس ءوتتى. قۇرامىندا الەكساندر بابەنكو, اسلان توقپاەۆ جانە ميحايل سوروكين بار سپورتشىلارىمىز 56 ءمينوت 15 سەكونت ۋاقىت كورسەتىپ, مارەگە ءبىرىنشى كەلدى. العاشقى بولىپ شاڭعىعا مىنگەن الەكساندر بابەنكو العاشقى كەزەڭدى 19 مينوت 10 سەكونتتە ءجۇرىپ ءوتتى. وعان دەيىن يران قۇراماسىنىڭ قولىن مەدالعا جەتكىزگەن كانگارلۋ بيجان ودان 2 ءمينوت 9 سەكونتكە قالىپ كەلدى. ال, ءۇشىنشى بولىپ جارىس جولىنا شىققان ميحايل سوروكين قارسىلاستارىنان قوزى كوش جەرگە ۇزادى. ەكىنشى بولىپ كەلگەن يراندىق ساەد ساتتار سەيد 6 ءمينوت 20 سەكونتتەن كەيىن عانا مارەگە جەتتى. ءۇشىنشى بولىپ جارىستى اياقتاعان موڭعول قۇراماسى جەڭىمپازداردان 30 ءمينوت 58 سەكونتكە قالىپ كەلدى. قىزدار دا جارادى. ەۆگەنيا كۋزمينا, ەلميرا مولداشەۆا ءجانە ولگا نوۆيكوۆا 59 ءمينوت 43 سەكونتتە مارەگە جەتتى. ەكىنشى ورىن العان وڭتۇستىككورەيالىق ءۇش قۇربى 18 ءمينوت 17 سەكونتكە قالىپ كەلسە, قولا مەدالعا يە بولعان موڭعول ۇشتىگى قازاقستاندىقتاردان 33 ءمينوت 20 سەكونتكە ۇتىلدى. وسىلايشا, قازاقستان قۇراماسى سپورتتىق باعدارلاۋدىڭ 4 ءتۇرى بويىنشا بار التىندى ەلدىڭ ءبايگە قورجىنىنا ساۋدىراتىپ سالىپ بەردى. سوڭعى كەزدەرى سپورتتىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ ەلىمىزدە جاقسى دامىپ كەلە جاتقانىنا جارىس الاڭىنا بارىپ, تەلەديدار ارقىلى وتانداستارىمىزعا بولىسقان مىڭداعان جانكۇيەرلەر كۋا بولدى. باقتيار تايجان.بياتلون
ۇلت نامىسى ءمۇلت كەتۋدى كەشىرمەيدى ەرلەر اراسىنداعى بياتلون ەستافەتاسى بويىنشا 4ح7,5 شاقىرىمدىق باسەكەدە قازاقستان كومانداسى جەڭىسكە جەتتى. شاڭعىشىلار الەكساندر چەرۆياكوۆ, نيكولاي برايچەنكو, يان ساۆيتسكي جانە دياس كەڭەسوۆ مەجەلى قاشىقتىقتى 1 ساعات 21 ءمينوت 3,5 سەكونتتە سىرعاناپ ءوتتى. ەكىنشى ورىندى جاپونيا ەلىنىڭ كومانداسى يەلەندى. ياعني, ءبىزدىڭ بياتلون بەرەندەرى ولاردان 2 ءمينوت 18,5 سەكونت شاپشاڭدىق تانىتتى. ال جەڭىمپاز قازاق بياتلونشىلارىنان 5 ءمينوت 8,6 سەكونت قالىپ كەلگەن قىتاي كومانداسى ءۇشىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. باسەكەنىڭ ءمان-جايىنا قاراي ويىسساق, قازاقستاندىق بياتلونشىلار جارىستىڭ العاشقى كەزەڭىندە-اق كوش باستادى. ەكىنشى كەزەڭدە جارىس جولىنا شىققان اقمولا وبلىسىنىڭ تاعى ءبىر تۇلەگى نيكولاي برايچەنكو قازاقستاندىق بياتلونشىلاردىڭ جەڭىسىن جاقىنداتا ءتۇستى. ويتكەنى, ول جاتىپ اتۋ ساتىندە قوسىمشا ءۇش وقتىڭ بىرەۋىنە عانا سەنىم ارتتى. سونىڭ ارقاسىندا ەستافەتانى ودان ءارى جالعاستىرۋ كەزىندە ءبىزدىڭ بياتلونشىلاردىڭ جاپونداردان ۇستەمدىگى 1 ءمينوت 9,4 سەكونتكە ۇلعايا ءتۇستى. «ەر كەزەگى ۇشكە دەيىن». بىراق ءۇشىنشى كەزەڭدەگى يان ساۆيتسكيدىڭ نىسانا كوزدەۋى جانكۇيەرلەردىڭ كوڭىلىن ءبىراز قوبالجىتتى. ءويتكەنى, ول «قورامساعىنداعى» قوسىمشا «جەبەلەرگە» كوپ قول ساپ, ءبىرىنشى اتۋ شەبىندە – ءبىر, ەكىنشى اتۋ شەبىندە ءۇش وقتى ارتىق جۇمسادى. بۇل, ارينە, بياتلونشى ءۇشىن ۋاقىتتان ۇتىلۋ مەن مەرگەندىك باسەكەسىنەن كەم سوعۋ بولىپ باعالاناتىنى انىق. بىراق, ابىروي بولعاندا, شەشۋشى كەزەڭ تۇسىندا وزدەرىن وكشەلەگەن جاپون قارسىلاستارىنان قازاقستاندىقتاردىڭ باسىمدىعى 1 مينوت 48 سەكونت بولىپ, جانكۇيەرلەر قاۋپى سەيىلە ءتۇستى. «ياپىرمايلاتقان» يان ساۆيتسكيدەن كەيىن ەستافەتا جولىنا دياس كەڭەسوۆ شىقتى. شاڭعى سپورتىندا, جالپى, قازاق ۇل-قىزدارى از نەمەسە مۇلدە جوق. بىراق از بولسا دا ءماز قىلاتىن سپورتشى بولعانى دا جاقسى ەكەن. ەتپەتتەپ جاتىپ نىسانا كوزدەۋدە قوسىمشا ەكى وق شىعىنداعان دياس, نامىسقا تىرىستى ما, ايتەۋىر, تۇرەگەپ تۇرىپ اتۋدا ەشقانداي «ءمۇلتىم بارعا» جول بەرگەن جوق. ءسويتىپ, ءدۇلدۇل دياس جانكۇيەرلەر قولىنا ۇستاتقان ەل بايراعىن جەلبىرەتە ۇستاپ, مارە سىزىعىنان ءبىرىنشى بولىپ وتكەن. ويتكەنى, ۇلت نامىسى ءمۇلت كەتۋدى ەشقاشان كەشىرمەيدى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.شايبالى حوككەي
جىگىتتەر جارادى ازيا ويىندارىنىڭ سوڭعى كۇنى استانادا حوككەيدەن قازاقستان مەن جاپونيا كوماندالارىنىڭ اراسىندا وتكەن ويىندا ۇلتتىق قۇراما ازيادا چەمپيونى اتاندى. بۇعان دەيىن 2007 جىلى قىتايدىڭ چانچۋن قالاسىندا وتكەن قىسقى ويىنداردا قازاقستاننىڭ ەرلەر قۇراماسى ناق وسى كۇنشىعىس ەلىنىڭ حوككەيشىلەرىنەن فينالدىق كەزدەسۋدە قولدا تۇرعان التىن ءجۇلدەدەن ايىرىلىپ, كۇمىس مەدالدى عانا قاناعات تۇتۋعا ءماجبۇر بولعان ەدى. سوندىقتان بولار, بۇل ويىندا ۇلتتىق قۇراما جاپون جىگىتتەرىنەن قىتايدا كەتكەن ەسەنى قايتارىپ, ءوز الاڭىندا جەڭىسكە جەتۋگە بار كۇش-جىگەرىن سالدى دەسە بولادى. بۇل ماتچتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى 0:0 ەسەبىمەن اياقتالدى. ەكىنشى كەزەڭنىڭ الدىنداعى 15 مينوتتىك ۇزىلىستە باس باپكەر ۆ.حومۋتوۆ جىگىتتەرىن جىگەرلەندىرگەن بولۋى كەرەك, ەكىنشى 20 مينوتتىك ويىندا ولار جاپونيانىڭ قاقپاسىنا ەكى شايبا سوعىپ ۇلگەردى. شايبانىڭ اۆتورلارى بولعان ەۆگەني بلوحين مەن يليا سولارەۆتىڭ بۇدان كەيىن دە ەسەپتى ەسەلەۋگە بىرنەشە مۇمكىندىكتەرى بولدى. دەگەنمەن, جاپونداردىڭ قاقپاسىنا ءۇشىنشى شايبانى سوعۋ ماكسيم سەمەنوۆتىڭ ماڭدايىنا جازىلىپتى. ول كەزدەسۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىندە ارىپتەستەرىنىڭ ادەمى شىعارعان پاسىن پايدالانىپ, قامالى بيىك بولىپ تۇرعان قارسىلاستارىنىڭ قاقپاسىن ءدال كوزدەپ, ەسەپتى 3:0-گە جەتكىزدى. وسىدان كەيىن جاپوندار تارازى باسىن تەڭەستىرۋگە تىرىسقانىمەن, ولارىنان ەشتەڭە شىپادى. ولار تەك قازاقستان قاقپاسىنا ءبىر شايبا سوعۋمەن شەكتەلدى. ال ءبىزدىڭ جاقتان جاپونداردىڭ قاقپاسىنا ءتورتىنشى شايبانى رومان ستارچەنكو سوعىپ, ازياداداعى حوككەي ويىندارىنىڭ نۇكتەسىن قويدى. كەزدەسۋ سوڭىندا جاپونيا قۇراماسىنىڭ قاقپاشىسى فۋكۋفۋدجي يۋكاتا ۇزدىك قاقپاشى, ونىڭ وتانداسى اارون كەللەر ۇزدىك قورعاۋشى, ءبىزدىڭ ۆاديم كراسنوسلابودتسەۆ ۇزدىك شابۋىلشى اتاندى. ءسويتىپ, حوككەيدەن ايەلدەر كومانداسىنىڭ جولىمەن جۇرگەن ەرلەر قۇراماسى ءوز الاڭىندا ازيادا چەمپيونى دەگەن مارتەبەلى اتاققا يە بولدى. ال قولا جۇلدەنى 11:1 ەسەبىمەن قىتاي قۇراماسىن جەڭگەن ءوڭتۇستىك كورەيا كومانداسى يەلەندى. داستان كەنجالين, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.شاڭعى
التىن فابريكاسى سولداتسايداعى شاڭعى-بياتلون كەشەنىندە ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى 18 التىن, 9 كۇمىس, 6 قولا مەدالدى سومدادى اتىشۋلى مەدەۋ, شىمبۇلاقتارعا جالعاسا ازيادانىڭ الامان دوداسىنىڭ تاريحىنا التىن ءارىپتەرمەن جازىلىپ قالار تاعى ءبىر ماقتانىشىمىز تالعاردىڭ تاپ ىرگەسىندەگى سولداتساي بولىپ تۇر. پاتشا زامانىندا ستانيتسا اتامانى الاتاۋدىڭ وسى ءبىر قالىڭ جىنىس قويناۋىندا ايۋ اۋلاۋعا شىعادى ەكەن. سايدى بويلاي سولداتتاردى كۇزەتكە قوياتىن كورىنەدى. سودان بۇل سايدى جەرگىلىكتى حالىق, تالعاردىڭ ورىس-قازاعى تۇگەل سولاي اتايدى. «سولداتسكوە ۋششەلە» دەگەننەن قازاقشاعا قايتا اۋدارىپ «سولدات شاتقالى» دەپ سىمپيتا سىپايىلاعانعا تالعارلىقتارىڭىز ەزۋ تارتادى دا قويادى. قالاي دەسەك تە, وسى سولداتساي قۇتىمىزعا اينالدى. قازاقستان قۇراماسى قورجىنىنداعى التىن مەدالداردىڭ تەڭ جارتىسىنان استامى ناق وسىنداعى شاڭعى-بياتلون ستاديوندارىندا ءوتكەن جارىستاردان ءتۇسىرىلدى. ءوتكەندەگى ءبىر ماقالامىزدا «سولداتسايداعى قار فابريكاسى» دەپ استارلاپ ايتىپ ەدىك. سويتسەك, سولداتسايىمىز ناعىز التىن فابريكاسى بولىپ شىقتى. التىن شىققان جەردى ءبىزدىڭ شاڭعىشى-بياتلونشى, باعدارلاۋشى سپورتشىلارىمىز دا بەلدەن قازىپ, التىن-كۇمىس مەدالداردى الامان بايگەدە ەل مەرەيىن اسىرا توگىپ-توگىپ تاستادى. قولا مەن كۇمىستى ايتپاعاننىڭ ءوزىندە, مۇندا تابانى كۇرەكتەي 8 التىندى شاڭعىمەن باعدارلاۋشىلار, باتپانداي 5 التىندى شاڭعىشىلار جانە بەسەۋىن بياتلونشىلار ولجالادى. اسىرەسە, ءتورت التىندى بوكتەرگەن شىعىسقازاقستاندىق الەكسەي پولتورانين, ءۇش-ۇشتەن التىن القا تاققان استانالىق ميحايل سوروكين مەن ولگا نوۆيكوۆا, قوس التىندى قانجىعاسىنا بايلاعان الەكساندر چەرۆياكوۆ, سونداي-اق ەلەنا حرۋستالەۆا سىندى ساڭلاقتارىمىز سولداتساي سياپاتىن استە ۇمىتپاس دەپ بىلەمىز. «كۇلشەلى بالا سۇيمەككە جاقسى» دەگەندەي, ازيادانىڭ از عانا كۇندەرىندە سولداتسايدى جۇرت ءسۇيىپ قالدى. سولداتساي سامعاۋىنىڭ ارقاسىندا قاسيەتتى تالعاردىڭ دا ەلى مەن جەرىنىڭ اتى شىعىپ, الەمگە تانىلىپ جاتىر. ازيادا جارىستارىنا دەگەن تالعارلىقتاردىڭ ىقىلاسى ەرەكشە بولدى. شاڭعى-بياتلون ستاديونىنداعى دودالى جارىستاردى كۇندەلىكتى 5-6 مىڭعا دەيىن كورەرمەن تاماشالاپ, سپورتشىلارىمىزعا جانكۇيەرلىك جالىنىمەن جىگەر بەرىپ, قولداپ وتىردى. بىرقانشا ماراپاتتاۋ راسىمىندە جەڭىمپازدارعا جۇلدەلەردى تاپسىرۋ قۇرمەتىن ازيادانى ءوتكىزۋگە جەرگىلىكتى جەردە ىلكىمدى ۇلەسىن قوسىپ, قولعابىسىن اياماعان تالعار اۋدانىنىڭ اكىمى تالعات ءومىراليەۆ ەنشىلەگەنىن ايتۋىمىز كەرەك. سولداتسايدا 5 اقپان ءبىزدىڭ شاڭعىشىلارىمىزدىڭ ەرەكشە ەرلەپ, وتكەندە كەتكەن ەسەسىن قايتارۋ ءۇشىن ءارى نامىسقا تىرىسقان, ءارى كۇش-قايرات پەن شەبەرلىكتەرىن بارىنشا ايشىقتاپ ساتىمەن كورسەتە بىلگەن كۇنى بولدى. بۇل جولى اۋەلى ايەلدەر اراسىنداعى 4ح5 شاقىرىمدىق ەستافەتالىق جارىس مارەدەن شىقتى. مۇندا نەگىزگى تايتالاس-تارتىس قازاقستان مەن جاپونيا كوماندالارى اراسىندا ءوربىدى. ەكى كەزەڭى كلاسسيكالىق, ەكى كەزەڭى ەركىن مانەردە وتكەن جارىس جولىندا ءبىزدىڭ باپكەرلەر قولدانعان ءتاسىل ۇتىمدى بولىپ شىقتى. شاڭعىنى وڭتايلى مايلاۋ ماسەلەسى دە دۇرىس شەشىمىن تاپقان ەكەن. ءارى مۇنىڭ الدىندا جوسپارلى مەدالداردى جوعالتىپ العاندىقتان, ءبىزدىڭ قۇرامانىڭ ەندى قاتەلەسۋگە قاقىسى دا بولماعان كورىنەدى. العاشقى ءۇش كەزەڭ بويى ءبىزدىڭ قىزدار قارسىلاستىڭ مىقتىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, جاپون قىزدارىن تىم ۇزاتىپ الماۋعا تىرىستى. ال, سوڭعى, ءتورتىنشى كەزەڭدە ەستافەتانى 12 سەكونت كەشىگىپ العان سۆەتلانا مالاحوۆا-شيشكينا وزىنە ارتىلعان ءۇمىتتى اقتاپ, كوپ ۇزاماي جاپون كاشيۆابارانىڭ ادىمىن اشىرماي الدىنا ءتۇستى. ودان سوڭ اراقاشىقتىقتى بىرتىندەپ ۇزارتا بەردى. سۆەتلانا مارەدەن كوكبايراقتى جەلبىرەتە ءبىرىنشى ءوتتى. ءسويتىپ, 1 ساعات 1 ءمينوت 45,1 سەكونت ۋاقىت كورسەتكەن ءبىزدىڭ قىزدار جەڭىستىڭ جوعارى ساتىسىنا كوتەرىلدى. ەستافەتادا التىن العان جۇيرىك قىزدارىمىز ەلەنا كولومينا, وكسانا ياتسكايا, اناستاسيا سلونوۆا جانە سۆەتلانا مالاحوۆا-شيشكينالار ءسويتىپ وسىناۋ ازياداداعى قۋانىشىمىزدى ەسەلەي ءتۇستى. كوپكە دەيىن التىن مەدالدان ءۇمىتتى بولعان جاپون شاڭعىشىلارىنىڭ ەكىنشى ورىندى قاناعات ەتۋىنە تۋرا كەلدى. ولار قازاقستاندىق قىزداردان 53 سەكونت قالىپ قويدى. ءيا, ولار مادوكا ناتسۋمي, ماساكو يشيدا, يۋكي كوباياشي جانە ميشيكو كاشيۆابارا. ءۇشىنشى ورىن قىتايلىق شاڭعىشى قىزداردىڭ ۇلەسىنە ەركىن ءتيدى. تۇستەن كەيىن 4ح10 شاقىرىمدىق كوماندالىق جارىستا جىگىتتەرىمىز جەڭىستى جولدى ودان ءارى جالعادى. ولاردىڭ دا نەگىزگى باسەكەلەسى جاپونيا قۇراماسى بولدى. دەگەنمەن دە قازاقستان شاڭعىشىلارىنىڭ باسىمدىعى بارلىق اينالىمداردا ايقىن ءبىلىندى. سەرگەي چەرەپانوۆ, الەكسەي پولتورانين, نيكولاي چەبوتكو, ەۆگەني ۆەليچكو قۇرامىنداعى ءبىزدىڭ كوماندا جەتىنشى ازيادانىڭ 27-ءشى التىن مەدالىن جەڭىپ الدى. قازاقستاننىڭ كوكبايراعى سولداتسايدا تاعى دا مارە قيدى. كۇمىس جانە قولا مەدالداردى تيىسىنشە جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا شاڭعىشىلارى يەمدەندى. جەڭىمپازداردىڭ التىن ۋاقىتى 1 ساعات 54 ءمينوت 40,9 سەكونت بولسا, بۇعان دەيىن ءۇش التىندى سىپىرىپ كەتكەن جاپوندار بۇل جولى 3 مينوتتەن ارتىق ۇتىلىپ قالدى. قۇرامىندا كەيشين يوسيدا, ماسايا كيمۋرا, نابۋ نارۋسە سىندى الەمدىك ساڭلاقتارى بولعان كوماندادان وزۋ نامىسقا سىن بولسا, جىگىتتەرىمىز سول سىننان ابىرويمەن ءوتىپ, سولداتساي التىن فابريكاسىنىڭ اتاعىن اسپانداتا تۇسكەن ەدى. قورعانبەك امانجول.ورايى كەلگەن وي
التى الاشقا ۇلگى بولعان ازيادا ادام دەگەن اۋىز وزىنىكى بولعان سوڭ ايتا بەرەدى ەكەن. قازاق ەلىندە وتكەن سامميتكە مۇرنىن تىرجيتقاندار, ەندى قازاق ءۇشىن ازيادانى دا ارتىق كورىپ, «پىش-پىشتاسىپ» جاتىر. ولارعا سالسا, قازاق ەلى باياعى «توقال تامدار» داۋىرىندەگى دەڭگەيدە قالا بەرۋى كەرەك سىقىلدى. كەشەگى مەشەل ەلدى بۇگىنگى كوشەلى ەلدىڭ قاتارىنا جەتكىزەتىن يگى ءىس-شارالاردان ءبىزدىڭ باسشىلار ءمۇلدە اۋلاق بولۋى كەرەك-مىس. ازيادا دەگەندى ءبىر ەرىككەننىڭ ەرمەگى سياقتى باسى ارتىق جۇمىس سانايدى. باياعىدا دۇنيەنىڭ تاپشى كەزى عوي, ءبىر باقۋاتتى اتامنىڭ ۇيىندەگى «چەرنو-بەلىي» تەلەديداردان حوككەي كورەيىن دەپ بارسام, «ادام جاۋراپ ولەيىن دەپ وتىرعاندا قايداعى كاككەي, اينالايىن-اۋ!» دەپ, شالا ءب ۇلىنۋشى ەدى جارىقتىق, ەلىنىڭ ەل بولعانىن قالامايتىن كەراۋىزدار دا تۋرا سول اتام سياقتى «ازيادا دەگەن نەمەنەمە كەرەك, قۇداي-اۋ؟», دەيدى ەرىندەرى ءتۇرتيىپ. قاراڭىزدارشى, قازاق ازياداسىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە قانشاما قىسقى سپورت كەشەندەرى تۇرعىزىلدى. استانالىقتار مەن الماتىلىقتاردى ايتپاعاندا, تالعارلىقتار, مىسالى, «تاباعان» مەن «سولداتسايداعى» قىسقى سپورت كەشەندەرى ءۇشىن قۇدايلارىنا كۇن سايىن العىس ايتىپ وتىر. ويتكەنى قانشاما ادامعا جۇمىس تابىلدى. سوسىن ۇلگىسى شە؟!. بۇرىن بوكس پەن كۇرەستى عانا تاڭدايتىن قازاق بالالارى, ەندى «ءبىز كىمنەن كەمبىز؟», دەپ اياقتارىنا شاڭعى مەن كونكي بايلاپ, اق قار مەن كوك مۇزدىڭ مايتالماندارىنا اينالماسىنا كىم كەپىل؟!. ازيادانىڭ ەل مارتەبەسى مەن مەرەيى ءۇشىن تاعى ءبىر ۇلگىسى مەن ۇلەسى – استانا مەن الماتىعا «سارى قۇرلىقتان» قانشاما سپورتشى ۇل-قىزدار كەلدى! قانشاما بىلىكتى باپكەرلەر جەتتى! ولار قازاقتاردىڭ قوناقجاي پەيىلىنە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, الەمدىك تالاپتارعا تاماشا جاۋاپ بەرەتىن ءساندى سپورت سارايلارىنا دا ءتانتى بولدى. قازاق ەلىنىڭ قىسقى سپورت تۇرلەرىنەن الەم چەمپيوناتتارى مەن وليمپيا ويىندارىنىڭ التىن مەكەنىنە اينالاتىنىنا دا ابدەن سەنىمدى. استانا مەن الماتىدا سپورتتىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزۋگە دە قازىردەن باستاپ قۇلشىنا تىلەك ءبىلدىرىپ وتىر. كەيبىر ەلدەر, ءتىپتى, تاپسىرىس تا بەرىپ قويىپتى. كەلەر جىلى مەدەۋدە دوپتى حوككەيدەن الەم چەمپيوناتى دا جالاۋىن كوتەرمەكشى! ال بۇل دەگەن ەل بيۋدجەتىنە تۇسەتىن قىرۋار قارجى عوي. نە كەرەك, ازياداعا قاراپايىم قازاقتار مەن شەتەلدىك قوناقتاردىڭ ءبارى ريزا دا, ريزا ەمەس تەك قانا ءوزىمىزدىڭ كەيبىر «ىشتەن شىققان شۇبار جىلاندار». قازاق تىرناق استىنان كىر ىزدەيتىندەردى «بالەقور» دەيدى. تۇيمەدەيدى تۇيەدەي ەتەتىندەردى «لاڭ», «داۋكەس» دەيدى. ەلىنىڭ, اعايىن-باۋىرلارىنىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاسىپ, جاقسى ءسوزىن ايتقىسى كەلمەيتىندەرى «مىسىقتىلەۋ» دەيدى. مىنە, وسىلار قاراپايىم قازاقتاردىڭ ساناسىنا قايداعى ءبىر «قىمتانعان» ەلدەردىڭ كوشباسشىلارىن «ۇلتجاندى», «ەلجاندى» رەتىندە بيىكتەتىپ, ۇلگى قىلماققا اۋرە. قازاق حالقى اقىماق ەمەس, كىمنىڭ دوس, كىمنىڭ قاس, نەنىڭ جاقسى, نەنىڭ جامان ەكەنىن جاقسى ءبىلىپ وتىر. ەل ىشىنە ەنىپ جاتقان جاقسىلىقتى, جاڭالىقتى جاقتىرمايتىندار, مەنىڭ باياعىداعى اتام سياقتى شالا ساۋاتتى بىرەۋ بولسا مەيلى عوي, جوق, ولار وزدەرىن ەشكىمنەن كەم ەمەسپىز دەپ سانايدى. «زيالىمىز», «ساياساتكەرمىز» دەيدى, اراسىندا «اقىنبىز», «جازۋشىمىز» دەپ كەۋدە قاعاتىندار دا ءجۇر. تاڭنان بۇرىن تۇراتىن, بۇقارادان بۇرىن ويلايتىن, عاجايىپتاردى عاسىردان بۇرىن كورەتىندەرىمىز وسىلاي دەگەن سوڭ باسقالارعا نە جورىق!؟. تاۋەلسىزدىك العالى بەرگى جيىرما جىلدا نە جاقسى, نە جامان, كىمنىڭ دوس, كىمنىڭ قاس ەكەنى سوندايلاردىڭ ساناسىنا ءالى جەتپەگەنىنە تاڭعالاسىڭ. الدە, التى الاش پەن ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتىنىڭ اراسىنان قازاق ەلىنىڭ شارىقتاپ وسكەنىن, قارىشتاپ وركەندەگەنىن كوڭىلدەرى شىنىمەن قالاماي ما؟!. «يت ۇرەدى, كەرۋەن كوشەدى». «قىز مۇراتى كەتۋ, جول مۇراتى جەتۋ». بۇدان تۇيەتىن وي – يتتەردىڭ مىندەتى ءۇرۋ ەكەن دە, كەرۋەننىڭ مىندەتى ەشتەڭەگە الاڭداماستان العا قاراي قارىشتاپ جۇرە بەرۋ ەكەن. ال بۇگىندە قازاق كەرۋەنىنىڭ باعىتى دۇرىس, كوشى كولىكتى. ەندەشە, الەم چەمپيوناتتارى مەن وليمپيادا ويىندارىنىڭ الدىنداعى التىندى ازيادامىز اقجولتاي بولسىن, اعايىن! كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.دوپتى حوككەي
قازاقستان-موڭعوليا 16:2 جەكسەنبى. الماتىنىڭ حالقى ءتورت جىلدا ءبىر رەت بولاتىن دودانىڭ بۇگىن سوڭعى كۇنى ەكەنى ەستەرىنە ەندى تۇسكەندەي تاۋ جاققا اسىعىپتى. اعىلىپتى. تاۋعا قاراي ىڭىرانعان اۆتوبۋستار جۇرتتى تاسىپ ۇلگەرە الار ەمەس. – وتكەندە ءبىر رەت كورەيىن دەپ كەلىپ ەدىم. كەرەمەت ەكەن. بۇگىن ەلەگىزىپ ۇيدە وتىرا المادىم. كۇندە بىتپەيتىن شارۋا قايدا قاشار دەيسىڭ دەپ ءبارىن ەستەن شىعاردىم دا تاۋعا تارتىپ كەتتىم, – دەيدى كەيۋانا اۋزى-مۇرنىنان شىققان اۆتوبۋستا قاسىنداعى كەلىنشەككە سامبىرلاپ. ول دا قالىسپادى. – اناۋ راۋان دەگەن بالا عاجاپ ويىنشى ەكەن. قيمىلىنا, قولىنداعى تاياقشاسىنا كوز ىلەسپەيدى. قازاقتاردىڭ حوككەي ويناعانىن كوپ كورمەيتىن ەدىك. ويپىر-اي, ءبارى ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر... ەستىپ تۇرىپ رازى بولاسىڭ. قازاقتىڭ كەيۋانالارى سپورتتى جاقسى كورسە, مىناۋ ازيادانىڭ جاستارعا بەرەتىنى كوپ بولعانى عوي. وتكەندە عانا قازاقتارعا 17:0 بولىپ ۇتىلىپ, قاقپا ماڭىنا جولاي الماي كەتكەن موڭعولدار بۇل جولى نامىسقا ءمىندى. قورعانىستى كۇشەيتىپ, شابۋىل جايىن ويلاستىردى. جۇدىرىق سىلتەسكەن ءساتتەر دە بولدى. حوككەي دەگەنىڭىز, ناعىز ەرلەردىڭ ويىنى عوي. بۇنى ءبىز شىعارعان جوقپىز. وسىنداي ناقىل بار. جانكۇيەرلەردىڭ ءجۇرەگىنەن ويىپ ورىن العان راۋان ەسالي بۇل جولى دا موڭعول قورعاۋشىلارىنىڭ اراسىنان بۇلتىڭ-بۇلتىڭ جول تاۋىپ, سىناپتاي سىرعىپ ءجۇرىپ, 5 گول سوعىپ كەتتى. العاشقى ەكى ويىندا 18 گول سوققانى بار. ناعىز سۇرمەرگەن. بۇل جولى ۆلاديسلاۆ نوۆوجيلوۆ ءتورت, ەسكەندىر نۇعىمانوۆ, نيكولاي شابالدين, پەتر گريۆانوۆ ەكى-ەكىدەن دوپ كىرگىزدى. بۇل ويىندى ەلباسىمىز دا ارنايى كەلىپ تاماشالادى. باقتيار تايجان, الماتى.كونكي
جاڭا رەكوردتار استانادا الاۋى تۇتانعان اق ازياداداعى وتكەن جارىستار لەگى دە ءوز مارەسىنە جەتتى. سەنبى كۇنى بەس مىڭ مەترلىك قاشىقتىقتا ايەلدەر اراسىنداعى جارىستار ءوتتى. سونىمەن اتالعان قاشىقتىقتا جاپون قىزدارىنا تەڭ كەلەر ەشكىم بولمادى. ماساكو حوزۋمي 7 ءمينوت 09,23 سەكونت جىلدامدىقپەن الدىنا جان سالماي, ازيادانىڭ التىنىن تالاسسىز الدى. وسى باسەكەدەن سوڭ ىلە ەرلەر اراسىنداعى ون مىڭ مەترلىك قاشىقتىقتاعى سايىس باستالىپ كەتتى. مۇندا دا, جان الىسىپ, جان بەرىسكەن قىزىقتى ساتتەر. بۇل جارىستا كورەيا سپورتشىسى لي سەۋ حۋنعا تەڭ كەلەر سپورتشى تابىلمادى. ونىڭ كورسەتكىشى 13 ءمينوت 09,74 سەكونتتى قۇرادى. كۇمىس جۇلدە دميتري بابەنكوعا بۇيىردى. جەكسەنبى كۇنگى, ياعني اق ازيادانىڭ مارەگە جەتەتىن كۇنى بولعان جارىستار دا ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمادى. سوڭعى تۇيەنىڭ جۇگى اۋىر دەگەندەي كونكيمەن سىرعاناۋدىڭ بۇل كۇنى كوماندالىق سىنداعى جۇلدە ساراپقا سالىندى. مۇندا دا ەل نامىسىن تۋ ەتكەن جانكۇيەر جۇرتشىلىق كوپتەپ جينالدى. ادەتتەگىدەي جارىس ءبىرىنشى ايەلدەر اراسىندا ءوتتى. بۇل سىندا جارىستىڭ باس ءجۇلدەسىن وڭتۇستىككورەيالىق قىزدار قانجىعالارىنا بايلادى. بەلگىلەنگەن قاشىقتىقتى 3 ءمينوت 04,35 سەكونتتە باعىندىرعان ولار توپتىق سىندا توپ جارىپ, ازيا رەكوردىن جاڭارتتى. كۇمىس مەدالمەن قىتايلىق قىزدار كۇپتەلسە, قولا جۇلدە يەلەرى بولىپ جاپون ارۋلارى تانىلدى. كوماندالىق جارىستىڭ ەرلەر باسەكەسى جانكۇيەر قانىن قىزدىرۋمەن بولدى. شىن مىقتىنى تاپ وسىنداي جارىستا تانۋعا بولاتىنداي. بۇل تۇرعىدا جاپون جىگىتتەرىنە تەڭ كەلەر جامپوز شىقپادى. ءۇش مىڭ ەكى ءجۇز مەترلىك مارە سىزىعىن 3 ءمينوت 49,18 سەكونت ۋاقىتتا سىرعىپ وتكەن ولار توپتىق ونەر كورسەتۋدە قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى اتانىپ, جاڭا رەكوردتى ەنشىلەدى. ەكىنشى ورىن جاپوندارمەن قۇيرىق تىستەسىپ كەلگەن كورەيا ساڭلاقتارىنا بۇيىردى. ولاردىڭ كورسەتكىشى 3 ءمينوت 49,21 سەكونت. ال قولا جۇلدە قولدا قالدى. 3 ءمينوت 49,56 سەكونت كورسەتكىشىمەن قۇرامىندا الەكساندر جيگين, ارتەم بەلاۋسوۆ ءجانە دميتري بابەنكو سىندى ساڭلاقتارى بار قازاقستان كومانداسى باسەكەنىڭ ۇشتىگىن قورىتىندىلاپ, جەرلەستەرىنە جۇلدە سىيلادى. ءابدىراحمان قىدىربەك.مانەرلەپ سىرعاناۋ
سايىستىڭ سوڭعى كۇنى وتكەن سەنبىدە استانادا مانەرلەپ سىرعاناۋدان مەدالداردىڭ ءۇش جيىنتىعى ساراپقا سالىندى. ايەلدەر اراسىنداعى ەركىن باعدارلامادا 177,04 ۇپايدى ەنشىلەگەن جاپون سپورتشىسى مۋراكامي كاناكو ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. قارسىلاس تاعى ءبىر جاپون يماي حارۋكا 167,00 كورسەتكىشىمەن كۇمىستى ەنشىلەسە, كورەيالىق كۆاك مين دجونگ 147,95-پەن قولا جۇلدەگە يە بولدى. سايىستىڭ بۇل تۇرىنە ازيا ەلدەرىنەن 16 ۇمىتكەر قاتىستى. قازاقستان اتىنان كريستينا پريلەپكو 108,59 كورسەتكىشىمەن توعىزىنشى ورىننان كورىنسە, مارينا شيشكينا 84,67 ۇپايمەن 14-ءشى ورىنعا جايعاستى. جۇپتار اراسىنداعى ەركىن باعدارلامانىڭ ەكى كەزەڭىنىڭ قورىتىندىسىندا 195,90 ۇپاي جيناعان قىتايلىق پانگ كينگ پەن توڭگ جيان جۇبى ازيا چەمپيونى اتاندى. قىتايلىق تاعى ءبىر جۇپ سۋي ۆەنجينگ پەن حان سونگ 177,54 ۇپايمەن كۇمىس جۇلدەگە يە بولدى. ال 143,04 ۇپاي جيناعان كورەي سپورتشىلارى ري جي حيانگ پەن تاە ۆون حيوك قولا جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. جارىستىڭ مۇزدا ەركىن بيلەۋ تۇرىنە قاتىسقان بەس جۇپتىڭ ەكى كەزەڭ بويىنشا جيناعان ۇپايلارىنىڭ قورىتىندىسىندا 129,75 ۇپاي جيناعان قىتايلىق جۇپ سينتون حۋان مەن چجەن سيۋن التىن مەدالعا قول جەتكىزىپ, ازيا چەمپيونى اتاندى. ال ولاردان نەبارى 1,47 ۇپاي كەم, بارلىعى 128,28 ۇپايمەن اعالى-قارىنداس كەتي مەن كريس ريدتەرگە ەكىنشى ورىن بۇيىردى. قولا جۇلدەنى 127,50 ۇپاي كورسەتكىشىمەن تاعى ءبىر قىتايلىق جۇپ يۋ سياويان مەن ۆان چەن ەنشىلەدى. بۇل جارىستا قازاقستان اتىنان شىققان ۆيكتوريا كۋچەرەنكو مەن ۆيكتور ادونەۆ 102,74 ۇپايمەن ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. جۇلدىز ءبايدىلدا.قارسىلاستاردىڭ مىقتىلىعىن مويىنداۋ كەرەك
4 اقپاننان ازيادانىڭ سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن ەلورداداعى رەسپۋبليكالىق ۆەلوترەكتە مانەرلەپ سىرعاناۋدان سپورتشىلار باق سىناسقانى بەلگىلى. مانەرلەپ سىرعاناۋدىڭ ىشىندە قىسقا بي تۇرىنەن قازاقستاننىڭ نامىسىن كريستينا پريلەپكو مەن مارينا شيشكينا سىندى باتىل قىزدارىمىز قورعاعان بولاتىن. العاشقى ىرىكتەۋ اياقتالىپ, ارالىقتاعى ءۇزىلىس كەزىندە وسى ەكى سپورتشىمىزبەن ازدى-كوپتى اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – كريستينا, ءبىرىنشى سۇراعىمدى ساعان قويعىم كەلىپ تۇر. وسىدان شامالى ۋاقىت عانا بۇرىن ءوز ونەرىڭدى كورسەتكەن بولاتىنسىڭ. قازىر قانداي سەزىمدەسىڭ؟ – ارينە, العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ شىققاندا ءبىراز قوبالجۋدىڭ بولاتىنى زاڭدى. الايدا مەن كوبىنەسە سەنىمگە يەك ارتامىن. ويتكەنى, ادامدى جەڭىلىسكە ۇشىراتاتىن دا وسى قوبالجۋ مەن ۇرەي عوي. مۇنداي ساتتەردە وعان كوڭىل اۋدارماعاندى, ءمان بەرمەگەندى باياعىدا-اق ۇيرەنىپ قالعانمىن. ال ەندى جاڭا عانا مۇز ايدىنىندا كورسەتكەن ونەرىمە توقتالايىن. مەنىڭ كورسەتىلىمىم جامان شىققان جوق, بىراق سەكىرۋ كەزىندە تەپە-تەڭدىكتى ساقتاي الماي ءبىراز بالدى جوعالتىپ العانىم وزىمە ونشا ۇناماي تۇر. دەگەنمەن دە بار كۇشىمدى سالىپ تىرىستىم. قارسىلاستارىمنىڭ دا وسال ەمەس ەكەندىكتەرىن بايقاعان بولارسىزدار. – كوپتەگەن جاعداي دايىندىق جۇمىستارىنا بايلانىستى عوي. جارىسقا دايىندىقتارىڭ قالاي بولدى؟ – تەك ازيادا ەكەن دەپ دايىندالۋعا بولمايدى. سپورتشىلاردىڭ كەز كەلگەن دايىندىق پەن جاتتىعۋ جۇمىستارى ەرەكشە ءبىر جاۋاپكەرشىلىككە تولى بولۋ كەرەك. سول سەبەپتى دە ءبىزدىڭ دايىندىعىمىز ناشار بولعان جوق. كۇن سايىن قايتالاپ, سىرعاناۋ ارەكەتتەرىن پىسىقتاپ جۇردىك. قازىر مەن 16-دامىن, ەسەپتەپ قاراسام سپورتتىڭ بۇل تۇرىمەن اينالىسقانىما دا 8 جىل بولىپ قالىپتى. وسى سەگىز جىلدىڭ ىشىندە جاز مەزگىلىنەن باسقا كۇندەردىڭ بارىندە جاتتىعۋلار جاساپ ءجۇردىم. – مارينا, ءوزىڭنىڭ جاڭا كورسەتكەن ونەرىڭە كوڭىلىڭ تولا ما؟ – ارينە تولادى. سىرعاناۋ بارىسىنداعى اينالىپ سەكىرۋ ارەكەتىن جاساعاندا اياقتىڭ يكەمىن دۇرىس كەلتىرمەگەننەن جىعىلىپ تۇسكەنىم بولماسا, قالعانىنىڭ ءبارى ءوز ويىمداعىداي شىقتى. ونىڭ ۇستىنە زالدا وتىرعان جانكۇيەرلەرىم مەنى دەمەپ, قولداۋ كورسەتىپ جاتسا مەن نەگە ءوز ونەرىمنەن ءلاززات الماسقا. جارىس بولعاننان كەيىن مۇنداي ساتسىزدىكتەر بولىپ تۇرادى. ءبىز ءالى جاسپىز, سوندىقتان بىزگە تاجىريبەلەر جيناقتاپ, بيىكتەردەن كورىنۋگە مۇمكىندىكتەر جەتەدى دەپ ويلايمىن. كريستينا: – سىرعاناۋ كەزىندە بي ارەكەتتەرىمەن بىرگە سەكىرۋ تۇرلەرى ۇلكەن ءرول اتقارادى. ياعني, سپورتشىنىڭ بيىمەن قوسا سەكىرۋ ادىستەرى نەعۇرلىم كۇردەلى ءارى جىلدام بولسا, سونىڭ بالى دا سوعۇرلىم جوعارى بولادى. سەكىرۋدىڭ دە وڭايلارى, قيىندارى بولادى. بالدىڭ ءبارى قيىندىققا بايلانىستى. مارينا: – جالپى, قىسقا بيلەۋدىڭ ەڭ ءبىر شەشۋشى ەلەمەنتى ول سەكىرۋ بولىپ تابىلعاندىقتان بي كەزىندەگى سپورتشىنىڭ سەكىرگەنى, سەكىرىپ قانا قويماي ونى جىلدامدىقپەن ۇيلەستىرە السا, ءسوزسىز ول جوعارى بالل الاتىنى بەلگىلى. قارسىلاستارىمىزدىڭ ىشىندە جاپونداردىڭ ونەرلەرى مىقتى شىعىپ جاتىر, كورەيا دا وسال ەمەس ەكەندىكتەرىن كورسەتتى. ءبىزدىڭ ولاردان ۇيرەنەرىمىز وتە كوپ. اڭگىمەلەسكەن اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.قىسقا دا نۇسقا
بيىلعى ازيادانىڭ باستى جاڭالىعى – قازاقستان قۇراماسىنىڭ جەڭىپ العان 32 التىن مەدالى. قىسقى ويىنداردا جاپونيا قۇراماسى 1986 جىلى ساپپورودا وتكەن جارىستا ءوز ەلىنە 29 التىن جۇلدەنى سىيلاپ, وسى كەزگە دەيىن ەشكىمگە ازيادانىڭ وسىنشاما مەدالىن جەڭىپ الۋعا ءمۇمكىندىك بەرمەي كەلگەن بولاتىن. قىسقى ازيادا كەزىندە استاناداعى «الاۋ كونكي تەبۋ» ستاديونىندا ازيانىڭ 9 رەكوردى جاڭارتىلدى. بۇل جەردە وتكەن جارىستارعا