ەلورداداعى ۇلتتىق مۋزەيدە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتىپ, وندا رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى مەن جوعارعى سوت اراسىندا مەدياتسيا ينستيتۋتىن دامىتۋ جونىندەگى ەكىجاقتى مەموراندۋم بەكىتىلدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى لەونيد پروكوپەنكو مەن جوعارعى سوت جانىنداعى سوتتار قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى دەپارتامەنت جەتەكشىسى ءىلياس يسپانوۆ قول قويعان بۇل قۇجات قوعام اراسىنداعى شيەلەنىستىڭ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە اسەر ەتەتىن داۋلاردى سوتقا دەيىن رەتتەي وتىرىپ, بىرلەسكەن ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى.
سۋديالاردىڭ استانادا وتكەن VI سەزىندە مەملەكەت باسشىسى سوت تارتىبىندە قارالاتىن داۋلاردىڭ سانىن قىسقارتۋ مەن ولاردى شەشۋدىڭ بالامالى تۇرلەرىن ەنگىزۋدىڭ, تاتۋلاستىرۋدىڭ راسىمدەرىن جانە مەدياتسيانى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتقان بولاتىن. وسىعان وراي, بۇگىنگى تاڭدا بۇل باعىتتا يگىلىگى مول شارۋالار قولعا الىنۋدا. قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتىپ, ازاماتتاردى تاتۋلىققا ۇندەيتىن قۇجاتتى ازىرلەۋگە شالعاي جاتقان اۋىل-ايماقتار مەن حالقى تىعىز ورنالاسقان قالالاردىڭ تۇرعىندارى قاتىستىرىلعان. سوندىقتان دا, بۇدان بىلاي قۇزىرلى ورگانمەن قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ اياسى كەڭەيە تۇسەتىندىگى ءشۇباسىز.
اسسامبلەيا مۇشەلەرى مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى قاتىسقان جيىنعا جەتەكشىلىك ەتكەن قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ ەندىگى قىزمەتتىڭ باسىمدىعى ەل ىشىندە مەدياتسيا سالاسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «2011 جىلى قازاقستاندا ارنايى مەدياتسيا تۋرالى زاڭ قابىلدانعان ەدى. سول زاڭدى ىسكە اسىرۋ تۋرالى سۇراقتار ءالى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق. ال بۇل ماسەلەمەن كوپ جىلدان بەرى سوت جۇيەسى ناقتى اينالىسىپ كەلەدى. سوندىقتان دا ءبىز ءوز جۇمىسىمىزدى ناقتىلاپ, مەدياتسيا تۋرالى زاڭدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جوعارعى سوتپەن وسىنداي مەموراندۋمعا قول قويىپ وتىرمىز. مۇنداي شارا ايماقتىق دەڭگەيدە دە جۇزەگە اسىرىلىپ, ءتىپتى, اۋدان, اۋىلدىق جەرلەردە دە كەڭ اۋقىمدا قىزمەت ەتەتىن بولادى», دەدى ە.توعجانوۆ.
ەرالى لۇقپان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي مەموراندۋمدار بارلىق وبلىستىق سوتتار مەن اكىمدىكتەر اراسىندا زاڭدى تۇردە بەكىتىلگەن. ونىڭ اياسىندا داۋلاردى سوتقا دەيىنگى جانە سوتتان تىس رەتتەۋ جونىندەگى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, مەديا-جوسپار قابىلدانادى ءارى ەلدى مەكەندەردە مەدياتسيا كابينەتتەرى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار, بۇل قىزمەتكە وتستاۆكاداعى سۋديالاردى تارتۋ ارقىلى كاسىبي ەمەس مەدياتورلاردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ سەكىلدى بىرقاتار ماڭىزدى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاراستىرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا مەدياتسيا ينستيتۋتى قوعامدا جانە كاسىبي زاڭگەرلەر تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىرعانى بەلگىلى. ال مەدياتسيا قىزمەتىن قولدانىسقا كەڭىنەن ەنگىزۋ ىسىمەن اينالىسىپ جۇرگەن ءمامانداردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, اعىمداعى جىلدىڭ 5 ايىندا ىمىراعا كەلتىرۋ ارقىلى شەشىلگەن ىستەر بىلتىرعىعا قاراعاندا ەكى ەسەگە جۋىق ارتقان. «ماسەلەن, 2015 جىلى 5 347 ءىس مەدياتورلاردىڭ كومەگىمەن شەشىلسە, بيىل بۇل كورسەتكىش 9394-كە جەتتى», دەدى ە. توعجانوۆ.
قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا ۇندەيتىن قۇجاتقا اسسامبلەيا اتىنان قول قويعان لەونيد پروكوپەنكو مۇنداي شارا قحا قىزمەتىن رەسميلەندىرە وتىرىپ, ەل ىشىندە تاتۋلىقتى تۋ ەتۋ ءۇشىن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىعىن العا تارتتى. «راسىمەن دە, ءبىز وسى قۇجات اياسىندا ءوز جۇمىسىمىزدى جۋرنالعا تىركەپ, قاعازعا قۇنتتاپ جازىپ قويۋ ءۇشىن عانا ەمەس, كەرىسىنشە, ازاماتتار اراسىنداعى اشۋ-ارازدىقتى بولدىرماي, ونىڭ الدىن الۋداعى ءىس-ارەكەتىمىزدى زاڭنامالىق تالاپتارعا سايكەستەندىرە وتىرىپ ورىنداماقپىز. ول ءۇشىن ءبىزدىڭ ايماقتاردا ورنالاسقان دوستىق ۇيلەرى مەن قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىنىڭ كەڭسەلەرىنەن ارنايى كابينەتتەر اشىلادى. قىزمەت كورسەتەتىن بىلىكتى ماماندار تارتۋ ماقساتىندا وسىنداي مەموراندۋم بەكىتۋدەمىز. بۇل قۇجات اياسىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا ۇزاق جىل قىزمەت ەتىپ زەينەتكە شىققان نەمەسە وتستاۆكاداعى سۋديا سىندى كادرلاردى قاتىستىرۋدى كوزدەيمىز. وسىلايشا, مەدياتسيا سالاسىنداعى بىلىكتى كادرلار ساناتىن كوتەرمەكشىمىز», دەدى ول.
قۇزىرلى ورگان اتىنان قول قويۋعا قاتىسقان وكىل ءىلياس يسپانوۆ بولسا, جوعارعى سوت پەن قحا بىرلەسىپ اتقاراتىن بۇل جۇمىس ەل بىرلىگىن بەكەمدەپ, ۇلتتاردى ىنتىماقتاستىققا ۇيىتا تۇسەتىندىگىن ايتتى. «ەلباسىمىزدىڭ مەدياتسيا تۋرالى قىزمەتىن كەڭىنەن قولدانىسقا ەنگىزۋدە اسسامبلەيامەن بىرلەسە قىزمەت ەتۋىمىز, كەلەشەكتە ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتەتىندىگى ءسوزسىز. سەبەبى, اۋىل-ايماقتار مەن شالعاي ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن سان ءتۇرلى جانجالدار مەن داۋ-دامايلاردى شەشۋدە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وكىلدەرىنىڭ تولىق مۇمكىندىكتەرى بولا بەرمەۋى مۇمكىن. بۇل مەموراندۋم بىزگە وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزبەك. ياعني, جەرگىلىكتى جەرلەردەگى سوت سالاسىنىڭ بىلىكتى قىزمەتكەرلەرى قحا ماماندارىمەن كەڭەسە وتىرىپ, ءوز كومەكتەرىن كورسەتەتىن بولادى. وسىلايشا, جوعارعى سوت ايماقتارداعى مەدياتسيا ورتالىقتارىن بىلىكتى كادرمەن قامتىسا, اسسامبلەيا ولاردىڭ ماتەريالدىق قاجەتتىلىكتەرىن وڭتايلى شەشىپ بەرمەك», دەدى.
جالپى, ىمىراعا ۇندەيتىن قۇجاتقا بۇگىن عانا قول قويىلدى دەگەنىمىز بولماسا, قازىردىڭ وزىندە ءۇش وبلىستاعى دوستىق ۇيىندە ارنايى كابينەتتەر جۇمىس ىستەيدى ەكەن. وندا جەرگىلىكتى جەردىڭ سۋديالارى مەن وزگە دە ورگاندارداعى قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ ماماندارى تۇرمىستىق جانجال مەن شۇعىل شەشىمىن تابۋدى قاجەت ەتەتىن الەۋمەتتىك تۇيىندەردى تارقاتۋدا بەلسەندى ارەكەت ەتۋدە كورىنەدى. اتاپ ايتقاندا, ءدۇردارازدىققا ۇشىراپ, تالاس-تارتىستى ءماسەلەدە تاراپتاردى سوتقا جەتكىزبەي ىمىراعا شاقىرۋدا وسى مەموراندۋمنىڭ مۇمكىندىگى كەڭەيە تۇسپەك.
سونداي-اق, جوعارعى سوت وكىلىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە, قازىرگى قوعامدا مەدياتورلىق قىزمەتتىڭ ەكى ءتۇرى بار. ولار – كاسىبي جانە كاسىبي ەمەس مەدياتورلار. بۇل جەردە كاسىبي مەدياتور ساناتىنا مەملەكەت اتىنان ارەكەت ەتەتىن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بولسا, كاسىبي ەمەس مەدياتورلار ساناتىنا وسى قحا اياسىندا قىزمەت ەتەتىن سەرتيفيكاتسىز مەدياتور ماماندارى جاتقىزىلادى. الايدا, ەكەۋىنىڭ دە ماقسات-مىندەتى مەن كوزدەگەن ارەكەتى ءبىر بولعاندىقتان, مەدياتسيا تۋرالى زاڭ جوباسى جوعارىدا ايتقان سەرتيفيكاتسىز مەدياتورلاردىڭ دا قىزمەتىنە تىيىم سالمايدى.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»