وسىدان 5 جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن استانا قالاسىندا وقۋشىلار سارايى سالىندى. سودان بەرى بالالارعا ارنالعان ونەر-ءبىلىم, مادەنيەت پەن سپورتتىڭ ءزاۋلىم ورداسى قانشاما جەتكىنشەكتىڭ قابىلەتىن ۇشتاپ, جاقسىلىقتارعا جەتەلەپ كەلەدى دەسەڭىزشى!..
ءبىر قىزىعى, وقۋشىلار سارايىنىڭ ەسىگى اشىلعاننان-اق, وزگە الەمگە ەنگەندەي بولاسىڭ. بالدىرعانداردىڭ باقىتتى كۇلكىسى, ءتاتتى سوزدەرى, كىشكەنتايلاردىڭ اتا-اناسىنا بۇلدانىپ, ەركەلەي بۇلدانعانى, توپىرلاعان ءجۇرىستىڭ ءدۇبىرى – ءبارى-ءبارى بار عوي, شىركىن!
از-كەم رەسمي دەرەكتەرگە ءسۇيەنسەك, وقۋشىلار سارايىندا زامان تالابىنا ساي بالانىڭ شىعارماشىلىق, ينتەللەكتۋالدىق جانە سپورتتىق قابىلەتتەرىن دامىتۋعا ارنالعان باس-اياعى 123 ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى. قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ءجۇيەسىنىڭ ءارتۇرلى باعىتتارى توپتاستىرىلعان ءبىر شاڭىراق استىندا بۇگىندە 9470 وقۋشى ءتالىم الادى ەكەن. ونىڭ 60 پايىزى بيۋدجەتتىك نەگىزدە ۇيىرمەلەرگە تەگىن قاتىسادى. ياعني, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى, الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان, كوپبالالى وتباسىنان شىققان نەمەسە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار اقىسىز وقىتىلادى.
مەكتەپتەن تىس بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرامىن دەگەن بالانىڭ الدىندا تاڭداۋ ءمۇمكىندىگى زور. تەحنوپارك, عىلىم قالاشىعى, چەمپيوندار ليگاسى, بولاشاق, شەبەرلەر قالاسى, ديپلوماتيالىق كورپۋس سياقتى ۇلكەن بولىمدەردىڭ ىشىندە نەشە ءتۇرلى ۇيىرمەلەر بار. ديرەكتوردىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى قىمبات ىرگەباەۆانىڭ ايتۋىنشا, بالالاردىڭ اراسىندا سپورتتىق سەكتسيالارعا دەگەن سۇرانىس ەرەكشە جوعارى ەكەن. «قازاقشا كۇرەس, توعىزقۇمالاق, مانەرلەپ سىرعاناۋ, حوككەي, ءجۇزۋ, دزيۋدو, كاراتە, كوركەم گيمناستيكا, شاحمات جانە ت.ب. ۇلتتىق جانە كلاسسيكالىق سپورت تۇرلەرىنە ارنالعان ۇيىرمەلەر ەلىمىزدىڭ بولاشاق سپورت ساڭلاقتارىن قالىپتاستىراتىنى ءسوزسىز», – دەگەن سەنىمىن ءبىلدىردى قىمبات ىرگەباەۆا.
ءبىلىم مەن عىلىم جەتەكشى سانالاتىن ءححى عاسىردىڭ وقۋشىلارعا قويار باستى تالابى – زەرتتەۋ داعدىسىن جەتىلدىرۋ, عىلىمي جوبالار مەن زەرتحانالىق جۇمىستارمەن اينالىسۋ بولعاندىقتان, ەڭ الدىمەن ءبىز «عىلىم قالاشىعىن» ارالاپ شىقتىق.
عىلىمي-زەرتتەۋ جانە ساراپتاۋ قىزمەتىنە باۋلۋ مەن تەحنيكاعا يكەمى بار دارىندى بالالاردى انىقتاۋ وسى «عىلىم قالاشىعى» مەن «تەحنوپارك» باعىتتارىنىڭ جۇمىستارىنان ايقىن كورىنەدى. مىسالى, «عىلىم قالاشىعى» باعىتى فيزيكا, استرونوميا, حيميا, ماتەماتيكا, ينفورماتيكا, ەكولوگيا, اناتوميا, بيولوگيا, گەوگرافيا سىندى بارلىق اكادەميالىق پاندەردى قامتيدى. بۇل پاندەر مەكتەپتە دە وقىتىلادى, بىراق وسى جەرگە كەلگەن بالانىڭ وزىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان لابوراتوريالاردا پراكتيكالىق جۇمىستاردى تەرەڭىرەك زەرتتەۋگە مۇمكىندىگى بار. اسىرەسە, «بيوحيميالىق زەرتحانادا» ءتىرى ورگانيزمدەردەگى گەنەتيكالىق اقپاراتتىڭ ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرىلۋىن, ساقتالۋىن, دامۋى مەن قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋگە جاۋاپتى دنك الۋ, ونى كوبەيتۋ, مولەكۋلالارىن تىڭعىلىقتى زەرتتەۋ ۇيرەتىلەدى.
«NextBio» ۇيىرمەسىندە ەلىمىزدىڭ وسىمدىك سەلەكتسياسى جونىندەگى جەتىستىكتەرى باياندالىپ قانا قويماي, وقۋشىلاردىڭ وزدەرى دە ءوسىمدىكتىڭ ءوسۋىن, كوبەيۋىن, تىنىس الۋىن, قورەكتەنۋىن, قورشاعان ورتانىڭ قولايسىز جاعدايىنا بەيىمدەلۋىن, ياعني فيزيولوگياسىن زەرتتەيدى.
ال «تەحنوپارك» مىناداي ءۇيىرمەلەردى قامتيدى: ينتەرنەت جوبالاۋ, ەلەكترونيكا, روبوت تەحنيكاسى, كومپيۋتەرلىك گرافيكا, WEB ديزاين, اۆتومودەلدەۋ, باعدارلامالاۋ ءتىلى, جاس ونەرتاپقىش جانە كەمە قۇراستىرۋ. اتالعان الاڭداردىڭ نەگىزگى ءپرينتسيپى – عىلىمعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان وقۋشىلار قولجەتىمدى فورماتتا جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى ۆيزۋالدى الەمگە ەنە وتىرىپ, بارلىعىن ءوز كوزىمەن كورىپ, سەزىنە الادى.
سونداي-اق, وقۋشىلار سارايىنداعى جەتكىنشەكتەرگە جاس پوليگلوت بولىپ, ينتەراكتيۆتى فورمادا الەمگە بەلگىلى تىلدەردى ءۇيرەنىپ, ءار ەلدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمەن تانىسۋعا جاعداي جاسايتىن «ديپكورپۋس» جۇمىس ءىستەيدى. سونىڭ اياسىنداعى قازاق, ورىس, اعىلشىن, فرانتسۋز, تۇرىك, قىتاي تىلدەرى ۇيىرمەلەرى ارقاسىندا لينگۆيستيكالىق كەڭىستىككە ەنۋ ءۇشىن بيلينگۆالدى دامىتۋ ورتاسى قۇرىلدى.
سونىمەن, ءبىز فلوريستيكاعا قاتىستى «جاس ناتۋراليستەر» ءۇيىرمەسىنە كىرگەندە, 5-6 جاسار بالالار سۋرەت سالىپ, بىرەۋى قۋراعان گۇلدەردەن كومپوزيتسيا جاساپ جاتتى. «اپاي, اپاي, مەنىڭ ءورمەكشىمە قاراڭىزشى. دۇرىس جاسادىم با؟» دەپ ۇل بالا جەتەكشىسىنىڭ قاسىنا جۇگىرىپ كەلدى. مەن دە قارادىم. ەرمەكسازدىڭ قوڭىر, قارا جانە اق ءتۇسىن پايدالانىپ, ورمەك توقىعان ورمەكشىنى بەينەلەپتى. ارتىنان ۇيىرمە جەتەكشىسى ايتقانداي, ءبىزدىڭ الدىمىزدا عانا وقۋشىلار جاندىكتەر مەن وسىمدىكتەردىڭ قىس مەزگىلىنە دايىندالۋى تۋرالى ساباق وتكەن. بۇل ۇيىرمەگە قاتىسقان بالالاردىڭ بايقامپازدىعى قالىپتاسىپ, ولار تابيعاتتىڭ ءتىلىن تۇسىنە باستايدى ەكەن. «بوتانيكالىق باقتى ارالاتىپ, ونداعى وسىمدىكتەردىڭ پايداسىن, وعان قانداي كۇتىم كەرەك ەكەنىن اڭگىمەلەيمىز. سونداي-اق, ادامعا قانداي اسەرى بارىن دا ۇيرەتەمىز. مەكتەپ باعدارلاماسىن قايتالامايمىز, كەرىسىنشە ونداعى ءبىلىمدى تولىقتىرا تۇسەمىز. وقۋشىلارىم جىل باسىنان بەرى باستالعان داپتەرگە گۇلدەردىڭ عىلىمي اتتارىن, سيپاتتاماسىن جازىپ الىپ ءجۇر.
«قىش جانە ءمۇسىن» ۇيىرمەسىنىڭ جۇمىستارىمەن دە تانىسىپ قايتتىق. وسى ونەرگە باۋليتىن مۇعالىم ەركىنبەك ساتىبالدى ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بالالار بۇل جۇمىستى بار زەيىنىمەن جاسايدى. اسىرەسە, قۇمىرا قۇيۋعا قىزىعادى. «وتە پايدالى ءىس. بالانىڭ ويلاۋ قابىلەتى داميدى. ەكى قولدى بىردەي ىسكە قوسۋ ارقىلى ميدىڭ ەكى جاق بولىگىنىڭ جۇمىسى جاقسارا تۇسەدى» دەدى ول. «وسىندا قاتىسقانىما 3 جىل بولدى. باسىم تىنىعىپ, كەرەمەت كۇيگە بولەنەمىن. بولماشى نارسەگە اشۋلاناتىن ەدىم, ۇيىرمەنىڭ ارقاسىندا سابىرلى, تياناقتى بولىپ, باستاعان ءىسىمدى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋگە ۇيرەندىم. سونداي-اق, وسى ۇيىرمە مەنىڭ سۋرەتشىلىك قىرىمدى دا اشتى», – دەيدى 11 جاستاعى تۇرجانوۆا توميريس.
«ساندىك قولدانبالى ونەر» ۇيىرمەسىنە قاتىساتىن قىزدارعا قاراپ كوز تويادى. ساۋساعىنان شەبەرلىك تامعان قىزدار ءوسىپ كەلەدى. ينە ساباقتاپ, كەستە تىگىپ, كيىزگە ويۋ-ورنەك باسىپ وتىر. جۇمساق ويىنشىق تىگۋدى الدەقاشان مەڭگەرىپ العان.
بالالار «شەشەندىك ونەر» ۇيىرمەسىنە دە ءۇيىر. كوپشىلىك الدىندا سويلەۋ مادەنيەتىن مەڭگەرىپ, قانداي دا بولسىن ورتادا قىسىلماي, ەمىن-ەركىن ءجۇرىپ, تىڭداۋشىسىن باۋراپ الىپ, كەز كەلگەن اداممەن ءتىل تابىسا كەتۋ ونەرىنە ماشىقتانۋ ماقساتىندا كەلگەن بالالار ءبىزدىڭ كوزىمىزشە جەتەكشىلەرى بەرگەن تاقىرىپتاعى ەتيۋدتى ميميكامەن اشۋعا تىرىستى. «دۇرىس سويلەۋدى داعدىعا اينالدىرۋ ءۇشىن جاق پەن اۋىز قۋىسىنا, تىنىس الۋ مۇشەلەرىنە ارنالعان ارتيكۋلياتسيالىق جاتتىعۋلار جاساتامىن. اڭگىمە جازۋ, وتباسى مۇشەلەرىنىڭ قيمىل-قوزعالىستارىنا پاروديا جاساۋ ءۇي تاپسىرماسى رەتىندە بەرىلەدى», – دەدى اتالمىش ءۇيىرمەنىڭ مۇعالىمى.
ايتپاقشى, وقۋشىلار ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن اشىلعان ۇلتتىق ينتەراكتيۆتى پاركتى ءتيىمدى قولدانىپ ءجۇر. ءدالىزدىڭ ءىشىنەن ءارى-بەرى وتكەندە بايقادىق, بالالار الدارىنداعى تەحنيكانىڭ ءتىلىن مەڭگەرىپ العانى سونشا, كىشىگىرىم ەكراندا شىعاتىن ءتۇسىندىرمەلەردى دە وقۋدى قويعان ەكەن. كوپ قوندىرعىلاردىڭ سىرىن ءتۇسىنگەن ولار ەكسپوزيتسيالاردىڭ تانىمدىق قىزمەتىن ءبىلىم يگىلىگىنە جۇمساۋدى ادەتكە اينالدىرعان سىڭايلى.
ال, بىلتىر وقۋشىلار سارايىندا «مەنىڭ ماماندىعىم» اتتى ۆيرتۋالدى لابوراتوريا اشىلدى. ارنايى كوزىلدىرىكتى تاققان بويدا بالالار قۇرىلىس, تەمىرجول سالاسىنىڭ قىر-سىرىمەن تانىسىپ, اۋىلشارۋاشىلىعى, مۇناي-كەن ءوندىرىسىن زەرتتەيدى. ۆيرتۋالدى تۇردە استانانىڭ اۋەجايىن ارالايدى, الەمنىڭ مۋزەيلەرىندە ساياحاتتايدى.
بىرقاتار ۇيىرمەنىڭ قوناعى بولۋ ارقىلى قانشاما ءپوزيتيۆتى ەنەرگيا العانىمىزدى جاسىرمايمىز. ءبىزدىڭ كەزىمىزدە مۇنداي شاڭىراق بولمادى. سول جوقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا تالپىنعانداي بۇگىنگىنىڭ بالالارى «وقۋشىلار سارايىنىڭ» قادىرىن ءتۇسىنىپ, بار جاقسىلىعىن كورىپ ءجۇر.
بەتتى دايىنداعان ءمادينا قايراتقىزى, جۋرناليست