قازىرگى ۋاقىتتا ءبىلىم ينتەللەكتۋالدىق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار, قوعام وركەندەۋىنىڭ ەكونوميكالىق بازاسىن قۇرايتىن مەملەكەتتىڭ ءىس-ارەكەتىنىڭ اسا ماڭىزدى سالاسى بولىپ تابىلادى. بۇل ەلباسى ۇسىنعان بەس حالىقتىق رەفورمانىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋى مەن 30 دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋگە نەگىزدەلگەن باعىتتارىمىز رەتىندە ايقىندالعان. وسى تۇرعىدا ەلباسى ۇلت جوسپارى اياسىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا بىرقاتار رەفورمالاردى جۇرگىزۋدى تاپسىردى. ونداعى ءتۇيىندى يدەيا بۇگىنگى ءبىلىم مەن عىلىم جۇيەسىنىڭ ۋاقىت تالابىنا جاۋاپ بەرە ءبىلۋى بولىپ تابىلادى.
ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋدىڭ مازمۇنىن جاڭارتۋ وسى سالادا قىزمەت ەتەتىن تۇلعالارعا كوپتەگەن مىندەتتەر جۇكتەيدى. «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» اق فيليالى وبلىس بويىنشا پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتى ايماقتاعى پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋمەن قاتار, ەلىمىزدەگى بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋگە جاسالىپ جاتقان مۇمكىندىكتەردى ولاردىڭ ءوز پايداسىنا اسىرۋىنا, سول ارقىلى ەل مۇددەسىنىڭ العا باسۋىنا اتسالىسىپ كەلەدى.
قازىر قازاقستاندا الەمدىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا جۇيەسى قالىپتاسۋدا. بۇل وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىنىڭ پەداگوگيكالىق تەورياسى مەن پراكتيكاسىنداعى ماڭىزدى وزگەرىستەر ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا. جاڭا بۋىن وقۋ ماتەريالدارىن دايىنداۋداعى, ولاردىڭ قىزمەتىن وزگەرتۋ مەن ءبىلىم بەرۋ پراكتيكاسىندا قولدانۋداعى يننوۆاتسيالىق كوزقاراس ءبىلىم بەرۋ سالاسىن جاڭعىرتۋدىڭ قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلادى. مۇعالىم ءوزىنىڭ ورنى مەن وقۋ ۇدەرىسىندەگى رولىنە, وقۋشىعا دەگەن قارىم-قاتىناسىنا جاڭاشا كوزقاراستى قالىپتاستىرمايىنشا, ءبىلىم بەرۋدى ساپالى وزگەرتۋى مۇمكىن ەمەس. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, مۇعالىمدەردى, ادىسكەرلەردى جانە مەكتەپ باسشىلارىنىڭ ارنايى دايىندىعىنسىز جاڭا مەكتەپكە ءوتۋ اسىعىس بولار ەدى. ويتكەنى, وقىتۋدىڭ تۇبەگەيلى جاڭا ماقسات-مىندەتتەرىنىڭ, مازمۇنى مەن تەحنولوگيالارىنىڭ, باعالاۋدىڭ جاڭا فورمالارىنىڭ ءمانىن تۇسىنبەي جاڭا تەوريالىق يدەيالاردى پراكتيكا جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس.
سوندىقتان دا, قۇزىرەتتىلىككە باعىتتالعان جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن ەسكەرە جانە وقىتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى مەن ادىستەرىن ەنگىزۋدىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىن تاراتا وتىرىپ, پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت.
ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋعا كوشۋ كادرلىق رەسۋرستارعا جاڭا تالاپتار قويىپ وتىر: ءبىلىم بەرۋگە قۇزىرەتتىلىك كوزقاراس اياسىنداعى جۇمىستارعا پەداگوگتەردى دايارلاۋ; پەداگوگتەردى دەنساۋلىقتى ساقتايتىن تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتۋ; ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن دارالاندىرۋ ارتىپ وتىرعان جاعدايدا جۇمىس ىستەۋگە دايىن بولۋدى قالىپتاستىرۋ. سوندىقتان, پەداگوگكە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ستاندارتىنىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنى مەن ءادىسناماسىن قابىلداۋعا; ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ باعدارلامالىق جانە ادىستەمەلىك قامتاماسىز ەتىلۋىنىڭ وزگەرۋىنە; پەداگوگيكالىق قىزمەتتىڭ ماقساتى مەن تاسىلدەرىنىڭ وزگەرۋىنە دايىن بولۋ كەرەك.
قازىرگى كەزدە ءاربىر پەداگوگتى مىناداي سۇراقتار قىزىقتىرادى: جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنىڭ قولدانىستاعى ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنان ايىرماشىلىعى نەدە؟ مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ تاسىلدەرى وزگەرە مە؟ «ناتيجەگە باعىتتالعان ءبىلىم» تۇسىنىگى نەنى ءبىلدىرەدى؟ جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا مۇعالىم قالاي جانە قاي باعىتتا دايىندالۋى كەرەك؟ مىنە, وسى سۇراقتاردىڭ شەشىلۋىنە پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتتارى ىقپال ەتۋدە. «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» اق-تىڭ وبلىستىق فيليالى جانە «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىمەن» بىرلەسكەن ماقساتتى جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە وبلىس پەداگوگتەرى جاڭارتىلعان باعدارلامالار بويىنشا وقىتىلۋدا. ەندى بىزگە وسى تاجىريبەنى جۇيەلەپ, رەسپۋبليكا مۇعالىمدەرىنە تاراتۋ قاجەت.
فيليال پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ شىعارماشىلىق تۇرعىدان وسۋىنە ەرەكشە كوڭىل بولەدى. قازىرگى ۋاقىتتا جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن ەنگىزۋ, «ءرىSا-2012 قورىتىندىسى جانە ونىڭ تانىمدىق ۇدەرىستىڭ مەنتالدى دەڭگەيمەن اراقاتىناسى» جانە «ءوزىن ءوزى تانۋ» ءپانىن وقىتۋدىڭ عىلىمي-ادىستەمەلىك نەگىزدەرى» بىلىكتىلىك ارتتىرۋ كۋرستارى بويىنشا ترەنەرلىك كۋرستار وتكىزىلدى. كۋرستاردىڭ باعدارلامالىق مازمۇنىن ساپالى جاڭارتۋ ماقساتىندا فيليال قىزمەتكەرلەرى شەتەلدىك بىلىكتىلىك ارتتىرۋ تاجىريبەسىن زەرتتەۋ جانە ەنگىزۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. مىسالى, جۇيەلىك كوزقاراس نەگىزىندە دامىتا وقىتۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋ; دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ تاجىريبەسىن زەرتتەۋ; جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ جاعدايىندا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ تۇرلەرى مەن ادىستەرى جانە Smart وقىتۋ تەحنولوگيالارى.
ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنە جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسىن ارتتىرۋ, ساندىق بىلىمدىك رەسۋرستاردىڭ رەسپۋبليكالىق بانكىن تولىقتىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا «ساباقتىڭ ەرەكشە الەمى», «ەڭ ۇزدىك اكت-نى (اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيا) پايدالانۋشى اۋىل مەكتەبى» جانە باسقا بەينە ساباقتاردىڭ بايقاۋلارى وتكىزىلدى. اعىمداعى جىلدا ينستيتۋتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكىزىلگەن «وقۋشىلاردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرىن باعالاۋدىڭ قازىرگى ۇلگىلەرى مەن ادىستەرى: تاجىريبە جانە كەلەشەگى» تاقىرىبىنداعى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك on-line كونفەرەنتسياسى وسى جۇمىستىڭ دالەلى دەۋگە بولادى. وقۋشىلاردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرىن باعالاۋ ماسەلەسى وتاندىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى وقىتۋ ۇدەرىسىندە وزەكتىلىگىمەن ەرەكشەلەنىپ وتىر. كونفەرەنتسيا مەكتەپ وقۋشىلارىن باعالاۋدىڭ قازىرگى ادىستەرىن ەندىرۋ ماسەلەلەرىن, شارتتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن تالقىلاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلدى.
وقۋشىلاردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرىن باعالاۋ تاجىريبەسى مەن ونىڭ كەلەشەگى – تەك وتاندىق قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, الەمدىك دەڭگەيدە تالداپ, قاراستىرۋعا تۇرارلىق ماسەلە. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ءبىلىم جانە ۇزدىكسىز كاسىبي ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى جەتەكشى ماماندار جانە وبلىس, رەسپۋبليكانىڭ دەڭگەيلىك باعدارلامالار كۋرسىن ءبىتىرىپ, سەرتيفيكاتتالعان مۇعالىمدەرىمەن بىرگە, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ, قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ( ۇلىبريتانيا), بەلوتسەركوۆ ۇزدىكسىز كاسىبي ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتىنىڭ (ۋكراينا), قازان مەملەكەتتىك مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ (تاتارستان رەسپۋبليكاسى), پەرم مەملەكەتتىك گۋمانيتارلىق-پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (رەسەي), «بيليمكانا» قوعامدىق قورىنىڭ (قىرعىز رەسپۋبليكاسى) وكىلدەرى قاتىستى.
ءبىز SMart-قوعامدا, باسقاشا ايتقاندا, اقىلدى قوعامدا ءومىر سۇرەمىز. ياعني, ءبىزدىڭ اينالامىزدا ءومىرىمىزدىڭ بارلىق اسپەكتىلەرىن جاقسارتاتىن تەحنيكالىق قۇرالدار جانە ءارتۇرلى سەرۆيستەر بار. SMart-ءبىلىمنىڭ باستى اسپەكتىسى – ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى بويىنشا عانا ەمەس, سونداي-اق, ۋاقىتتىق جانە كەڭىستىكتىك كورسەتكىشتەردىڭ كومەگىمەن وقىتۋ بارلىق جەردە جانە ارقاشان قولجەتىمدى بولاتىن, ينتەراكتيۆتى ءبىلىم بەرۋ ورتاسىندا كەدەرگىسىز پايدالانۋعا بولاتىن, وقىتۋ شەكاراسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن دۇنيەجۇزىندەگى بارلىق كونتەنتتەردىڭ كومەگىمەن ءموبيلدى قۇرىلعىلاردى قولدانۋ نەگىزىندە يكەمدى وقىتۋ.
قازاقستاندى جاڭعىرتۋ – ءبارىمىزدىڭ ورتاق ءىسىمىز. ءبىلىم بەرۋدى جاڭعىرتۋ – بۇگىنگى زامان تالابى. قازىرگى تاڭدا جاڭا تەحنولوگيالارمەن وقىتۋ جۇيەلى تۇردە جولعا قويىلىپ كەلەدى. وعان مامانداردى قايتا وقىتۋ, ينتەراكتيۆتى ءبىلىم بەرۋ, ءتۇرلى تەحنولوگيالىق ءتاسىلدەر ارقىلى وقۋعا دەگەن قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ سىندى مىسالداردى ايتۋعا بولادى. وسى ورايدا, ينستيتۋت ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن بىرلەسكەن جۇمىسقا ۇلكەن ءمان بەرەدى. ياعني, پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ سالاسىنىڭ وزەكتى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – پەداگوگتەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ عانا ەمەس, مۇمكىندىگىنشە سول پەداگوگتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ ءبىلىم بەرۋ باعىتىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋ, ونى جاقسارتۋ جولدارىن تابۋ.
ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قوردالانعان ماسەلەلەر وتە كوپ. مىسالى, ءبىلىم جۇيەسىن جاڭارتۋ ۇدەرىسى بۇكىل الەمدەگى ءبىلىمنىڭ دامۋ ءۇردىستەرىنە سايكەستەندىرىلۋ ماقساتىندا باعالاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ قاجەتتىلىگىن انىقتادى. وقۋشىلاردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرى تەك ونىڭ پاندىك ءبىلىمى, بىلىگى مەن داعدىسى دەپ ەمەس, ونىڭ ءوز بەتىنشە ءبىلىم الۋ, وقۋ, وزىندىك جەكە تۇلعا رەتىندە جاسامپازدىعى دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك.
بۇگىنگى تاڭدا جاڭاشىل مۇعالىم باعالاۋدىڭ جاڭاشا جولىن قۇراستىرۋى ءتيىس. وقۋشىلاردى باعالاۋدىڭ جاڭا پىشىندەرى بالانىڭ ءتيىمدى وقۋىنا باعىتتالىپ, وقۋشىنىڭ تاپسىرمانى ورىنداۋى, العا جىلجۋى, جاقسى, كۇشتى جانە كەمشىن تۇستارىن انىقتاۋعا نەگە نازار اۋدارۋ كەرەكتىگى تۋرالى اقپاراتتار الۋعا جانە رەتتەمەلى كەرى بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى باعالاۋ وقۋشىنى نەنى بىلمەيتىنى ەمەس, كەرىسىنشە, نەنى بىلەتىنىنە شوعىرلاندىرۋ ءۇشىن پايدالانىلۋى كەرەك. بۇل ماسەلەنى اۋقىمدى قاراستىرۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن ەۆوليۋتسيا تۇسىنىگى پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسىندە وقىتۋ ساپاسىن باسقارۋدىڭ اقپاراتتىق نەگىزدەرى رەتىندە قابىلدانىپ وتىر. ينستيتۋتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى قولدانىلاتىن ەۆوليۋتسيالىق-زەرتتەۋ ءبىلىم الۋشىلار مەن پەداگوگتەردىڭ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن ءبىلىم باسقارماسى ۇيىمدارى اراسىنداعى سەنىمدى كەرى بايلانىستى قامتاماسىز ەتەدى, سونداي-اق, ءوزىن ءوزى باقىلاۋ, وزىندىك اتتەستاتتاۋ مەن وزىندىك سايكەستەندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەۆوليۋتسيا ۇدەرىسىندە باستى نازار ناتيجەدەن تالداۋعا, وقىتۋ ۇدەرىسىن تۇزەتۋ, وقىتۋ جەتىستىكتەرى مەن پروبلەمالارىن رەفلەكسيالاۋعا اۋدارىلادى. وسىدان وقىتۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ وقۋ ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىنە جاۋاپكەرشىلىگىن قالىپتاستىرادى جانە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تانىمدىق ارەكەتتەرىنىڭ بەلسەندى دامۋىنا جاعداي جاسايدى.
زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ تۇجىرىمداماسى ادامدى تاربيەلەۋ مەن دامىتۋدى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. وسىعان وراي ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن قازىرگى زاماناۋي قوعامنىڭ تالاپتارىنا ساي – وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم, بىلىك, داعدى, شىعارماشىلىق ارەكەتتەرىن, تۇلعانىڭ كوزقاراستارى مەن مىنەز-ق ۇلىق قاسيەتىن دامىتۋى دەپ تۇسىنۋگە بولادى. ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ جاعدايىندا ينستيتۋت وبلىس پەداگوگتەرىنىڭ وقۋشى ءبىلىمىن باعالاۋداعى جاڭاشىلدىقتى تاجىريبەدە تابىستى قولدانۋىنا ۇيىتقى بولىپ, پەداگوگتەرگە باعىت-باعدار بەرۋى ارقىلى وتاندىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىر.
رەسپۋبليكامىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىندە ينستيتۋتتىڭ يننوۆاتسيالىق باعىتتا جاسالىپ جاتقان جۇمىستارى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ انىقتاپ بەرگەن ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىمەن بىتە قايناسىپ دامۋ ۇستىندە. بۇل ءبىلىم بەرۋدى جاڭعىرتۋدىڭ تالاپتارىنا سايكەس پەداگوگيكالىق كادرلاردى ساپالى جانە ءتيىمدى دايىنداۋ, حالىقارالىق تاجىريبەلەردى زەردەلەي وتىرىپ, بىلىكتىلىك كوتەرۋ جۇيەسىندە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىستەرگە تەز بەيىمدەلۋدى قامتاماسىز ەتۋدە.
وسى ورايدا, ينستيتۋتتىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ بويىنشا قىزمەتكەرلەرى وتكەن جىلدىڭ 14-18 جەلتوقسانى كۇندەرى اۆستريا استاناسى ۆەنا قالاسىنداعى WIFI International ەكونوميكانى دامىتۋعا قولداۋ ينستيتۋتىندا بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىردى. تاعىلىمداماعا باعىتتالعان «اۆستريانىڭ كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ءجۇيەسى» تاقىرىبىندا وتكەن كۋرس اۆستريانىڭ كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن تانىسىپ, باسىم باعىتتارىن انىقتاۋ جانە باسەكەلەستىكتىڭ ارتىقشىلىقتارىن قاراستىرۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن زەردەلەۋ, پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ جۇيەسىندەگى باسىمدىلىقتاردى انىقتاۋ جانە سول ارقىلى ەلىمىزدەگى پەداگوگتەردى وقىتۋدىڭ باعدارلامالارىن جەتىلدىرۋ جولدارىن قاراستىرۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلدى.
قازىرگى زامان تالابىنا ساي ەلىمىزدەگى «ءبىلىم تۋرالى» زاڭنىڭ 5-بابىندا «بارلىق وقۋ ورىندارى مەملەكەتتىك جالپى مىندەتتى ستاندارتقا سايكەس, مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە قازاق ءتىلىن ءبىلۋ مەن دامىتۋدى, ورىس ءتىلى جانە ءبىر شەتەل ءتىلىن وقىپ ۇيرەنۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس» دەپ كورسەتىلگەن. وسىعان بايلانىستى ينستيتۋت قىزمەتىندەگى باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە «تىلدەردىڭ ۇشتۇعىرلىعى» مادەني جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىنىپ وتىر. ينستيتۋتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيلەردە بىرقاتار ءىس-شارالار وتكىزىلدى. وسى مادەني جوبانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا ينستيتۋتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامىنا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ مەن دامىتۋ ماقساتىندا قىزمەتكەرلەرىمىز ءۇشىن اعىلشىن تىلىنەن تەگىن كۋرس ۇيىمداستىرىلىپ, وتكىزىلىپ جاتىر.
عاليا سىزدىقباەۆا,
«ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» اق فيليالى جامبىل وبلىسى بويىنشا
پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ
ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى
تاراز