وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىنىڭ حابارىنا قاراعاندا, ماۋسىم-تامىز ايلارى ارالىعىندا وتەتىن «جازعى سەلفيدىڭ» ماقساتى – بالالاردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن, ەستەتيكالىق تالعامىن دامىتۋ. ۇسىنىلاتىن سۋرەتتەردىڭ ساپاسى مەن ەرەكشەلىگىنە نازار اۋدارىلادى. ۇزدىك سۋرەتتەر قورىتىندىسى جاريالانادى. ءاربىر قاتىسۋشىدان «ءۇي جانۋارلارىمەن بىرگە», «وتباسىمەن», «دوستارىمەن» جانە «جۇلدىزبەن» تاقىرىبىندا تۇسكەن GPS پىشىمىندەگى جۇمىستار قابىلدانادى.
بۇدان باسقا, مىسالى, وقۋشىلاردىڭ جازعى ۋاقىتتا ەڭبەك ەتىپ, تابىس تابۋعا دا مۇمكىندىكتەرى بار. ويتكەنى, وڭىردەگى اۋدان, اۋىلدارداعى كوگالداندىرۋ ءجانە كورىكتەندىرۋ جۇمىستارىنا قاتىسادى. بۇل ماقساتقا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 56 ميلليون تەڭگە بولىنەدى. باستىسى, بالالارعا قازىرگى قات بولىپ تۇرعان تاقىرىپ – ەكولوگيالىق تاربيە بەرىلەدى. وبلىستاعى شارباقتى, لەبياجى اۋداندارىندا مەملەكەتتىك «ەرتىس ورمانى» رەزەرۆاتى, «باياناۋىل» ۇلتتىق تابيعي پاركى 300-دەن استام وقۋشىنىڭ ورمانشىلىقتاردا كوشەت وتىرعىزىپ, ءارامشوپ جۇلۋ جۇمىستارىنا قارجى ءبولىپ وتىر. بالالاردىڭ جازعى دەمالىسىن, ساۋىقتىرۋىن ءجانە بوس ۋاقىتتارىن قامتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن 266,0 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلىپتى. جازعى كانيكۋل كەزىندە 75,7 مىڭ وقۋشىنىڭ دەمالىسى مەن ساۋىقتىرىلۋى ۇيىمداستىرىلسا, 12,4 مىڭ وقۋشى جۇمىسقا ورنالاستىرىلادى. ياعني, وبلىستاعى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ 98,9 پايىزى قامتىلادى.
ۇشىنشىدەن, جازعى دەمالىس – بالالاردىڭ ءتىل ۇيرەنۋ, كىتاپ وقيتىن ۋاقىتتارى. سوندىقتان, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءۇش ءتىلدى ۇيرەتۋ, تىلدىك دايارلىعىن رەتتەۋگە ارنالعان لينگۆيستيكالىق ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن مەكتەپ جانىنداعى لاگەرلەر, اۋلا كلۋبتارى, وقۋشىلار سارايىندا 200-دەن اسا قازاق, اعىلشىن تىلدەر مەكتەبى جۇمىس جاسايدى. العاش رەت وبلىس ورتالىعىنداعى «قازاق-ءتۇرىك ليتسەيىندە», ەكىباستۇزداعى كوپسالالى كوپتىلدى ليتسەيدە 5,6-سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن 1050 وقۋشىنى قامتيتىن اعىلشىن ءتىلى كۋرستارى جاز بويى وتكىزىلەدى.
ال, باياناۋىلدا بالالاردى اعىلشىن ءتىلى جانە كومپيۋتەرلىك باعدارلامالارعا ۇيرەتەتىن «WARWICK» ۇلىبريتانيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۆولونتەرلەرى كەلەدى.
وبلىستىق اكىمدىكتە وبلىس ورتالىعى, اقسۋ, ەكىباستۇز قالالارى ماڭايىندا جازعى دەمالىس لاگەرلەرىنىڭ جوقتىعى ايتىلدى. بىراق, بۇل قالالاردىڭ بالالاردىڭ جازعى دەمالىسىن وتكىزۋدە بۇرىننان قالىپتاسقان وزىندىك داستۇرلەرى بار ەكەنىن ۇمىتپايىق. مىسالى, ەكىباستۇزدىڭ بالالار ۇيىندە ءوسىپ كەلە جاتقان جەتىم بالالارىنا «بوگاتىر كومىر» جشس جىل سايىن باياناۋىلداعى «قارلىعاش» لاگەرىنە 200, قاراسور تاۋ-كەن كومبيناتى جشس جانە «ەكىباستۇز گرەس 2 ستانساسى» اق-تا «ورلەنوك» بالالار لاگەرىنە 120, اقسۋداعى «فەرروقورىتپا زاۋىتى» اق-تا جازعى ساۋىقتىرۋ لاگەرىنە قالا بالالارىنا 100-دەن تەگىن جولدامالار بولەدى. قاشىر اۋدانىنداعى «ساۋلەلەر» جازعى دەمالىس لاگەرى اۋىل وقۋشىلارىنا جىل سايىن قۋانىش سىيلايدى. وكىنىشكە وراي, شارباقتى اۋدانىنداعى قالىڭ ورمان شەتىندەگى «شاعالا» جازعى لاگەرى قازىر بوس تۇر, كۇردەلى جوندەۋ جاسالىپ, سانيتارلىق نورمالار ءتارتىبى رەتتەلسە, اۋىل بالالارىنىڭ جازعى دەمالىسى كوڭىلدى وتەر ەدى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە ءجۇگىنسەك, جازعى دەمالىس كۇندەرى وڭىردە 741 لاگەر جۇمىس جاسايدى. بۇلاردىڭ 345-ءى مەكتەپتەر جانىنان اشىلسا, 376-سى – ءپروفيلدى, 6-ى – كيىز ءۇي, 4-ءۋى – كوشپەلى لاگەر جانە 10-ى – قالا سىرتىنداعى لاگەر. مەكتەپ جانىنداعى, قالا سىرتىنداعى دەمالىس ورىندارىندا جەتىم قالعان جانە كوپبالالى, از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلاردان شىققان 10 مىڭ بالا تەگىن دەمالادى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى