ماقساتىمىزعا جۇمىلا ۇمتىلاتىن ەل ەكەنىمىزدى كورسەتەيىك

ەلباسى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارى مەن ءوڭىر اكىمدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەڭەستە وسىلاي دەدى

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ  توراعا­لى­عى­مەن ەلدىڭ 2016 جىلعى 4 ايداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارىنا ارنالعان كەڭەس ءوتتى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ باسشىلارى, وبلىس­تاردىڭ جانە استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرى قاتىس­قان كەڭەستە ەلدىڭ 4 ايداعى الەۋ­­­مەت­تىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورى­تىندىلارى, نەگىزگى مەم­لەكەتتىك باعدارلامالاردى ءوڭىر­لەردە جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى, تاۋەل­سىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىن مەرە­­كە­لەۋگە دايىندىق بارىسى تالقىلاندى. مەملەكەت باسشىسى ەكونو­­­مي­كا­­داعى قيىندىقتارعا قارا­ماس­تان, ەلدىڭ وڭدەۋشى ونەركا­سىبىندە ءوسىم بايقا­لىپ وتىرعانىن, اۋىل شارۋاشىلىعىندا كولەم 2,6%-عا, كولىك سالاسىندا  4%-دان اسا, قۇرىلىستا 6,5%-عا ۇلعايعانىن اتاپ ءوتتى. – ەلدىڭ توعىز وڭىرىندە ءوندى­­رىس كولەمىنىڭ ءوسىمى قام­تا­ما­سىز ەتىلدى. بىلتىر ينۆەس­تي­تسيالار يندۋستريالاندىرۋ باعدار­لاما­سىنىڭ باسىمدىعى بار سالا­لارىندا, سونىڭ ىشىندە ماشينا جاساۋ وندىرىسىندە 7 ەسەگە, تاماق ونەركاسىبىندە 30%-عا, مۇناي وڭدەۋ ونىمدەرى وندىرىسىندە 81%-عا ءوستى. بۇل – اتالعان سالالارعا تىكەلەي شەتەل قاراجاتىن سالۋدىڭ ناتيجەسى. جالپى, نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار ەل بويىنشا 15%-عا ارتتى. بۇل ينۆەستورلار تاراپىنان ءمۇد­دەلى­لىكتىڭ  ساقتالىپ وتىرعانىن ايعاقتايتىن كورسەتكىش, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەگىس ناۋقانى اياسىندا ەلدىڭ اۋىل شارۋا­شىلىعى ءونىمىن ءوندىرۋ­شىلەر بارلىق قاجەتتى نارسەمەن قام­تاماسىز ەتىلگەنىنە, سوعان باي­لانىستى بۇل سالادا جاقسى ناتيجەلەرگە ءۇمىت ارتۋعا بولا­تىنىنا نازار اۋداردى. قازاقستان پرەزيدەنتى الەۋ­مەت­تىك سالاداعى وڭ كورسەت­كىشتەرگە دە توقتالدى. – ءبىز جۇمىسسىزدىقتىڭ ارتۋىنا جول بەرمەي, ونىڭ دەڭگەيىن بۇرىنعى 5 پايىزدىق دەڭگەيدە ساقتاي الدىق. بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ قىسقارعانىنا قاراماستان, مەن مەملەكەتتىڭ بار­لىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمە­لەرىن ورىنداۋعا ناقتى تاپسىرما بەردىم. حالىق تۇرمىسىنىڭ تومەندەۋى­­نە جول بەرۋگە بولمايدى. بۇل – بار­لىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ نەگىزگى مىندەتى. ءبىز بيىل بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرى­نىڭ جالاقىسىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىن­دا  – 29%-عا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­­­سىندا – 28%-عا, وزگە سال­ا­لار­دا 40%-عا كوتەردىك. ستۋدەنت­تەر­دىڭ ستيپەنديالارى, سون­داي-اق, مۇگەدەكتىككە جانە اسىراۋ­شىسىنان ايىرىلۋعا بايلانىستى جاردەماقى كولەمى 25%-عا ۇلعاي­دى. شوعىرلانعان زەينەتاقى تولەم­دەرىنىڭ كولەمى 9%-عا كوتەرىلدى. وسىنىڭ ءبارى داعدارىسقا قارسى ۋاقتىلى قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مەملەكەت باسشىسى بەس ينس­تي­تۋتتىق رەفورما اياسىندا قۇرى­لىمدىق وزگەرىستەر جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, ولار ەكونوميكانىڭ كەز كەلگەن جاھاندىق سىن-قاتەرگە قارسى تۇرۋ قابىلەتىن نىعايتۋعا باعىتتالعانىن ايتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ داعدا­رىسقا قارسى شارالاردىڭ ماڭىزدى بولىگى يندۋستريالاندىرۋ جانە «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدار­لامالارىن جۇزەگە اسىرۋ بولىپ سانالاتىنىن ايتتى.  – يندۋستريالاندىرۋدىڭ التى جىلىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق وڭىردە 900-گە جۋىق جاڭا كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى. ءدال وسى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى ەكونوميكامىزدىڭ قازىرگى جاع­دايىنا تىرەك بولدى. بۇل رەتتە ىسكە قوسىلعان كاسىپورىنداردىڭ ءبارى بىردەي جوبالىق قۋاتىنا جەتكەن جوق. ماسەلەن, 21 جوبا توقتاپ تۇر, 13 جوبا پروبلەمالى نىسان رەتىندە تىزىمنەن شىعا­رىل­عان. بيىلعى ءتورت ايدىڭ ستاتيس­تيكاسى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ناشار جۇرگىزىلىپ, ەكونو­مي­كانى ءارتاراپتاندىرۋ ىسىمەن اينالىسپاعان جەردە قۇلدى­راۋ بولاتىنىن كورسەتىپ وتىر. كەمشىلىكتەردى ەسكەرە وتى­رىپ, باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ قاعي­داتتارىن باسەكەگە قابى­­لەت­تى­لىك, بيزنەس-مودەلدىڭ ءتيىم­دىلىگى مەن قارجى ناتيجەلىلىگى ولشەمدەرى نەگىزىندە قايتا قاراۋ قاجەت. قاي­تارىمى بولاتىن جوبالاردى عانا قارجىلاندىرۋ كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى بيىلعى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ۇستىنى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باع­دار­­­لاماسى بولعانىنا نازار اۋداردى. – ول ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك سالا­­عا باعدارلانعاندىعىمەن ماڭىز­دى. بىراق مۇنى اكىمدەردىڭ ءبارى بىردەي تۇسىنبەگەن سياقتى كورى­نەدى. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ­عا قارجى ءبولۋ جونىندە مەن اق­پان­دا حابارلاعان بولاتىنمىن. بيىل 840 ميلليارد تەڭگە ءبولۋ قاراس­تىرىلعان, ناۋرىزدا قىزۋ جۇمىس ءجۇرىپ جاتۋى ءتيىس ەدى. الايدا, بۇگىندە وسى قاراجاتتىڭ وڭىرلەرگە تەك 8%-ى تۇسكەن, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. مەملەكەت باسشىسى «بيزنەس­ت­ىڭ جول كارتاسى-2020» باعدار­لاماسى اياسىنداعى ينفرا­قۇرى­لىمدىق جوبالار قۇرىلىسى بويىنشا جۇمىستىڭ ءتيىستى دەڭ­گەيدە باستالماعانىنا دا نازار اۋداردى. – «جول كارتاسىنا» باعىت­تال­عان اقشا باسپانا, جول, اۋرۋ­حانا, سۋمەن قامتۋ نىساندارى قۇرىلىسى ارقىلى حالىققا قىز­مەت ەتۋى جانە پايدا اكەلۋى ءتيىس, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول», سونداي-اق, «جۇمىسپەن قامتۋ­دىڭ جول كار­تاسى-2020» باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا ءبولى­­نەتىن قاراجاتتى ۋاقتىلى جانە ساپالى يگەرۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا توقتالدى. بۇدان بولەك, وبلىستاردىڭ, استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرىنە جۇمىس ورىندارىنىڭ ساقتالۋىن, وندىرىستىك كاسىپورىن­داردىڭ تۇراقتى  جۇمىسىنىڭ قام­تاماسىز ەتىلۋىن جانە ولار­دىڭ وندىرەتىن ونىمدەرىنىڭ وبلىس­ارالىق كووپەراتسيا ارقى­لى دا جەت­كىزىلۋىن قاداعالاۋ تاپسى­رىلدى. قازاقستان پرەزيدەنتى 5 ما­مىر­­­داعى كەڭەس بارىسىندا ءوزى­نىڭ بىرقاتار ماڭىزدى تاپسىرما بەرگەنىن ەسكە سالدى. – مەن جەر تۋرالى زاڭنامانىڭ بىرقاتار ەرەجەلەرىنىڭ ىسكە اسى­رىلۋىن توقتاتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. ءتيىستى كوميسسيا قۇرى­لىپ, ءوز جۇمىسىن باستادى. ونىڭ العاشقى وتىرىسى زور رەزونانس تۋدىردى. كوميسسيا مۇشەلەرى جەر تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جونىندەگى ۇيلەسىم­دى ۇستانىمدارىن ازىرلەۋگە ءتيىس. جەر ءۇشىن شىنىمەن جانى اۋى­راتىنداردىڭ ءبارى ءوز ءسوزىن ايتۋى كەرەك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. وسى ورايدا مەملەكەت باس­شىسى وبلىستاردىڭ, استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرىنە بۇل ماسەلەنى حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن بەلسەندى تۇردە جۇرگىزۋدى تاپسىردى. سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازار­باەۆ الدا كەلە جاتقان تاۋەل­­سىز­دىكتىڭ 25 جىلدىعى قازاق­ستان­دىقتارعا جانە بۇكىل الەم­گ­ە  جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدى كورسەتۋدە جاقسى مۇمكىندىك بەرە­تىنىن ايتتى. – ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن باعا­لاي ءبىلۋ قاجەت, بولاشاق ۇرپاق ونىمەن ماقتانۋعا ءتيىس. وسى كەزەڭدە بىزگە سىرتتان سىناي قاراپ وتىرعاندار كوپ. ءبىز الەم الدىن­دا ۇياتقا قالماي, كۇردەلى ماسەلەنى سىندارلى ۇنقاتىسۋ ارقىلى شەشە الاتىنىمىزدى پاش ەتە ءبىلۋىمىز قاجەت. العا قويعان ماق­ساتىنا جۇمىلا ۇمتىلاتىن ەل ەكەنىمىزدى كورسەتۋىمىز كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.